೪. ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕಂ

ವಗ್ಗುಮುದಾತೀರಿಯಭಿಕ್ಖುವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೧೯೩. ಅಧಿಟ್ಠೇಮಾತಿ ಸಂವಿದಹಾಮ. ಇರಿಯಾಪಥಂ ಸಣ್ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಪಧಾನಾನುರೂಪಂ ಕತ್ವಾ. ಅನಾಗತಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಪನ ಅಸತೀತಿ ಭಾಸಿತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಾಠಸೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಅನಾಗತಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಅಸತಿ. ಭಾಸಿತೋತಿ ಅತೀತವಚನಂ ಕಥಂ ಅನಾಗತವಚನೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಮುಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಆಹ ಲಕ್ಖಣಂ ಪನಾತಿಆದಿ. ಈದಿಸೇ ಹಿ ಠಾನೇ ಧಾತುಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಪಚ್ಚಯಾತಿ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ಧಾತ್ವತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಅಯಥಾಕಾಲವಿಹಿತಾಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಾಧವೋ ಭವನ್ತೀತಿ ಸದ್ದಸತ್ಥವಿದೂ ವದನ್ತಿ.

೧೯೪. ವಣ್ಣವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಅಭಿನವುಪ್ಪನ್ನವಣ್ಣತಾ ವುತ್ತಾ. ಪಸನ್ನಮುಖವಣ್ಣಾತಿ ಇಮಿನಾ ಮುಖವಣ್ಣಸ್ಸ ಅತಿಪಣೀತತಾ ವುತ್ತಾ. ವಿಪ್ಪಸನ್ನಚ್ಛವಿವಣ್ಣಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಕತಿಸರೀರವಣ್ಣಸ್ಸೇವ ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ವಿಪ್ಪಸನ್ನತಾ ವುತ್ತಾ. ಯಸ್ಮಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಉಪಾದಾರೂಪತ್ತಾ ನಿಸ್ಸಯವಸೇನೇವ ಪೀಣನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠೋಕಾಸಸ್ಸ ಪರಿಪುಣ್ಣತ್ತಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಪ್ಪಸಾದಾನಂ ವಿಯ ಹದಯರೂಪಸ್ಸಾಪಿ ಪರಿಪುಣ್ಣತಾ ವುತ್ತಾಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನ’’ನ್ತಿ. ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತಾ ಇಮಂ ಸರೀರಸೋಭಂ ನೇವ ಪಾಪುಣಿಂಸೂತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಥಾ ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ. ಚತುಚಕ್ಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪವತ್ತನಟ್ಠೇನ ಇರಿಯಾಪಥೋವ ಚಕ್ಕನ್ತಿ ವುತ್ತೋ.

೧೯೫. ಉಪಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಞಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಚನ್ತೋತಿ ಪೀಳೇನ್ತೋ, ಗೇಹಾದೀನಿ ವಾ ಸಯಂ ಡಹನ್ತೋ, ಅಞ್ಞೇಹಿ ವಾ ಪಾಚೇನ್ತೋ. ಉದ್ಧತೇತಿ ಉದ್ಧಚ್ಚಪಕತಿಕೇ. ಉನ್ನಳೇತಿ ಉಗ್ಗತನಳಸದಿಸೇನ ಉಗ್ಗತತುಚ್ಛಮಾನೇನ ಸಹಿತೇ. ಚಪಲೇತಿ ಪತ್ತಚೀವರಮಣ್ಡನಾದಿನಾ ಚಾಪಲ್ಲೇನ ಯುತ್ತೇ. ಮುಖರೇತಿ ಖರವಚನೇ. ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯೇತಿ ಅಸಂವುತತ್ತಾ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ವಿಯ ಪಕತಿಯಂ ಠಿತಿನ್ದ್ರಿಯೇ. ಇರಿಯಾಪಥಸಣ್ಠಪನಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಚ್ಚಯಪಟಿಸೇವನಸಾಮನ್ತಜಪ್ಪಾನಂ ಗಹಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಪರಮಸಲ್ಲೇಖವುತ್ತೀಹಿ ಮಹಾಅರಿಯವಂಸೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ನಿವುತ್ಥಸೇನಾಸನಾನಿ ಲೋಕಸಮ್ಮತಸೇನಾಸನಾನಿ ನಾಮ. ಪರಿಪಾಚೇತುನ್ತಿ ವಿಮ್ಹಾಪನವಸೇನ ಪರಿಣಾಮೇತುಂ. ಭಿಕ್ಖಾಚಾರೇ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜಮಾನೇತಿ ಇದಂ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರನ್ತೀತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ, ನ ಪನ ಪಾಳಿಂ ವಾಚೇನ್ತೋತಿಆದೀಹಿ, ತಾನಿ ಪನ ಪದಾನಿ ಅತ್ತನೋ ನಿರನ್ತರವಾಸಟ್ಠಾನೇಪಿ ಜನಪದೇಸುಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚದಸ್ಸನವಸೇನ ವುತ್ತಾನಿ, ತಾನಿ ಚ ತೇ ವತ್ತಸೀಸೇನ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ಲಾಭನಿಮಿತ್ತಂ, ತೇನಾಹ ತನ್ತೀತಿಆದಿ. ಕಿಚ್ಛೇನಾತಿ ಇಮಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ ಕಸಿರೇನಾತಿ. ತದುಭಯಮ್ಪಿ ಪಾರಮೀಪೂರಣವಾಯಾಮಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಸಾಧಾರಣಪರಿಕ್ಖಾರಭಾವೇನಾತಿ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಕ್ಖಾರಭಾವೇನ. ತಥಾಭಾವತೋ ಥೇನೇತ್ವಾತಿ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಅವೇಭಙ್ಗಿಯಭಾವತೋ ಥೇನೇತ್ವಾ, ನ ಠಾನಾಚಾವನವಸೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತೇನಾಹ ‘‘ಕುಲದೂಸಕದುಕ್ಕಟಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಅಸನ್ತನ್ತಿ ಇಮಸ್ಸ ಅಭೂತನ್ತಿ ಇದಂ ಕಾರಣವಚನಂ, ಅನುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅವಿಜ್ಜಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಿತವಸ್ಸೇವಾತಿ ಕಿತವಸ್ಸ ಸಕುಣಗಹಣಮಿವ. ಕೇರಾಟಿಕಸ್ಸಾತಿ ಸಠಸ್ಸ. ಸಮಣೋತಿ ಗೋತ್ತಮತ್ತಂ ಅನುಭೋನ್ತಿ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ಗೋತ್ರಭುನೋ, ನಾಮಮತ್ತಸಮಣಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ದುಜ್ಜಾನಪರಿಚ್ಛೇದನ್ತಿ ಅನನ್ತದುಕ್ಖತ್ತಾ ‘‘ಏತ್ತಕಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾವಸೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಞಾತುಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣೇನಾಪಿ ದುಕ್ಕರಂ, ನ ಪನ ಸರೂಪವಸೇನ ಞಾತುಂ ಬುದ್ಧಞಾಣಸ್ಸ ಅವಿಸಯಭಾವಾ.

ಅಧಿಮಾನವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೧೯೬. ಅರಹತ್ತೇತಿ ಅಗ್ಗಫಲೇ. ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಸಙ್ಖಾತೇನ ಚಕ್ಖುನಾ, ಅಥ ವಾ ಫಲಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನೇವ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ. ಅತ್ತನಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನಾಪಿ ಹಿ ಞಾಣೇನ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಸಯಂ ದಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಥಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅದಿಟ್ಠೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬೇಸಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾಯಕವಸೇನ ಆಜಾನಾತಿ, ಸಮನ್ತತೋ ಸಬ್ಬೇನ ವಾ ಪಕಾರೇನ ಜಾನಾತೀತಿ ‘‘ಅಞ್ಞಾ’’ತಿ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ, ತದುಪಚಾರೇನ ಪನ ತಪ್ಫಲಮ್ಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರಿಂಸೂತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಿಂಸೂ’’ತಿ. ಅನ್ತರಾ ಠಪೇತೀತಿ ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಅಧಿಮಾನೋ ಠಪೇತಿ. ಕಿಲೇಸಸಮುದಾಚಾರಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋತಿ ಪುರಿಮಮಗ್ಗತ್ತಯವಜ್ಝಾನಂಯೇವ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ನ ಭವರಾಗಾದೀನಂ.

ಸವಿಭಙ್ಗಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

೧೯೭. ಪಕತಿಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಉತ್ತರಿತರಾನಂ ಬುದ್ಧಾದಿಉತ್ತಮಪುರಿಸಾನಂ ಅಧಿಗಮಧಮ್ಮೋ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೋತಿ ಆಹ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಾನನ್ತಿಆದಿ. ಪಾಳಿಯಂ (ಪಾರಾ. ೧೯೮) ‘‘ಅತ್ಥಿ ಚ ಮೇ ಏತೇ ಧಮ್ಮಾ ಮಯೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಮೇತಿ ಇದಂ ಪದಪೂರಣಮತ್ತಂ. ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬತೋ ಅಧಿಗಮಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಝಾನಾದಿನೋ ಪುಚ್ಛಾ ಅಧಿಗಮಪುಚ್ಛಾ, ಸಾ ಚ ಝಾನಾದೀಸು ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಪವತ್ತಾತಿ ಇದಾನಿ ತತ್ಥ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ವಾ ದುತಿಯಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ತತ್ಥಾಪಿ ಕಸಿಣಾದಿಆರಮ್ಮಣೇಸು ಕತರಮಾರಮ್ಮಣಂ ಝಾನಂ ವಾ ಲೋಕುತ್ತರೇಸು ಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಾ ತತ್ಥಾಪಿ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖಂ ವಾ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಾತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಭೇದನಿದ್ಧಾರಣವಸೇನ ಪುಚ್ಛನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಾಳಿಯಂ (ಪಾರಾ. ೧೯೮) ‘‘ಪುನ ಕತಮೇಸಂ ತ್ವಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಪುಚ್ಛಾ ದಸ್ಸಿತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ, ತೇನಾಹ ಪಠಮಮಗ್ಗಾದೀಸೂತಿಆದಿ. ಯಾಯ ಅನುಕ್ಕಮಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಲೋಕುತ್ತರೋ ಅಧಿಗಮೋ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪತ್ತಿ ಆಗಮನಪಟಿಪದಾ. ನ ಸುಜ್ಝತೀತಿ ಪುಚ್ಛಿಯಮಾನೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಕ್ಕಮಂ ಉಲ್ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಕಥೇತಿ. ಅಪನೇತಬ್ಬೋತಿ ತಯಾ ವುತ್ತಕ್ಕಮೇನಾಯಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಧಿಗನ್ತುನ್ತಿ ಅಧಿಗತಮಾನತೋ ಅಪನೇತಬ್ಬೋ. ಸನ್ನಿಹಿತೇಸು ಕಪ್ಪಿಯೇಸುಪಿ ಚತೂಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅಲಗ್ಗತ್ತಾ ‘‘ಆಕಾಸೇ ಪಾಣಿಸಮೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ವುತ್ತಸದಿಸಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಖೀಣಾಸವಪಟಿಪತ್ತಿಸದಿಸಾ ಪಟಿಪದಾ ಹೋತಿ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಕಿಲೇಸತ್ತಾ. ಇದಞ್ಚ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ, ತೇನಾಹ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ನಾಮಾತಿಆದಿ. ಏವಂ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಕಿಲೇಸಸ್ಸ ವತ್ತನಸೇಕ್ಖಧಮ್ಮಪಟಿಜಾನನಂ ಇಮಿನಾ ಭಯುಪ್ಪಾದನೇನ, ಅಮ್ಬಿಲಾದಿದಸ್ಸನೇ ಖೇಳುಪ್ಪಾದಾದಿನಾ ಚ ನ ಸಕ್ಕಾ ವೀಮಂಸಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ವಚನೇನೇವ ತಂ ಸದ್ಧಾತಬ್ಬಂ. ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಪನ್ನಬ್ಯಾಕರಣೋತಿ ಇದಂ ನ ಕೇವಲಂ ಅಭಾಯನಕಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಸೂರಜಾತಿಕಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸಾಪಿ ಅಭಾಯನತೋ, ರಜ್ಜನೀಯಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಬದರಸಾಳವಾದಿಅಮ್ಬಿಲಮದ್ದನಾದೀನಂ ಉಪನಯನೇಪಿ ಖೇಳುಪ್ಪಾದಾದಿತಣ್ಹಾಪವತ್ತರಹಿತಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸುಸೋಧಿತಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ.

ಅಸನ್ತಗುಣಸಮ್ಭಾವನಲಕ್ಖಣಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾತಿ ಆಹ ಯಾ ಸಾ ಇಧೇಕಚ್ಚೋತಿಆದಿ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಸ್ಸದ್ಧೋತಿಆದಿಪಾಠಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸಾಮಞ್ಞಂ ದುಪ್ಪರಾಮಟ್ಠನ್ತಿ ಸಮಣಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ಖಣ್ಡಸೀಲಾದಿತಾಯ ದುಪ್ಪರಾಮಟ್ಠಂ ದುಟ್ಠು ಗಹಿತಂ ನಿರಯಾಯ ನಿರಯದುಕ್ಖಾಯ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ತತ್ಥ ನಿರಯೇ ಉಪಕಡ್ಢತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಪೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಿಥಿಲೋತಿ ಓಲೀಯಿತ್ವಾ ಕರಣೇನ ಸಿಥಿಲಗಾಹೇನ ಕತೋ, ಸಥೇನ ವಾ ಸಾಠೇಯ್ಯೇನ ಆದಿಣ್ಣೋ ಸಿಥಿಲೋ. ಪರಿಬ್ಬಜೋತಿ ಸಮಣಭಾವೋ. ಭಿಯ್ಯೋತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಜ್ಜಮಾನಾನಂ ರಾಗರಜಾದೀನಂ ಉಪರಿ ಅಪರಮ್ಪಿ ರಜಂ ಆಕಿರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋತಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಪಟಿಞ್ಞಾಮತ್ತಸಿದ್ಧೋ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೋ. ಅಜಾನಮೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಏವ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣೇ ಅಜಾನನ್ತೋ ಏವಾತಿ, ‘‘ಅಜಾನಮೇವ’’ನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ತತ್ಥ ಪನ ಏವಂ ಜಾನಾಮಿ ಏವಂ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಪದಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ

೧೯೯. ಏವನ್ತಿ ಚ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದಿಪರಾಮಸನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಜಾನಾಮಿ ದುತಿಯಾದಿಝಾನನ್ತಿ. ಅಸುಭಜ್ಝಾನಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಕಾಯಗತಾಸತಿಜ್ಝಾನಂ ಕಸಿಣಜ್ಝಾನಂ ಕಸಿಣಮೂಲಕಾನಿ ಆರುಪ್ಪಜ್ಝಾನಾನಿ ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಮಗ್ಗೋ, ತಸ್ಸ ಸಗುಣತೋ ಸುಞ್ಞತಾದಿನಾಮಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ಸೋ ಪನಾಯನ್ತಿಆದಿ. ಮಗ್ಗೋ ಹಿ ನಾಮ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನಾಮಂ ಲಭತಿ ಸರಸೇನ ವಾ ಪಚ್ಚನೀಕೇನ ವಾ ಸಗುಣೇನ ವಾ ಆರಮ್ಮಣೇನ ವಾ ಆಗಮನೇನ ವಾ. ಸಚೇ ಹಿ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಸಙ್ಖಾರೇ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಮಗ್ಗೋ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಸಚೇ ದುಕ್ಖತೋ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಸಚೇ ಅನತ್ತತೋ ಸಮ್ಮಸಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾತಿ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ಇದಂ ಸರಸತೋ ನಾಮಂ ನಾಮ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇಸ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ನಿಚ್ಚನಿಮಿತ್ತಂ ಪಜಹನ್ತೋ ಆಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅನಿಮಿತ್ತೋ. ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಸುಖಸಞ್ಞಂ ಪಣಿಧಿಂ ಪತ್ಥನಂ ಪಹಾಯ ಆಗತತ್ತಾ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಪಹಾಯ ಅತ್ತಸುಞ್ಞತಾದಸ್ಸನವಸೇನ ಸುಞ್ಞತಾ ಹೋತಿ, ಇದಂ ಪಚ್ಚನೀಕತೋ ನಾಮಂ ನಾಮ. ರಾಗಾದೀಹಿ ಪನೇಸ ಸುಞ್ಞತತ್ತಾ ಸುಞ್ಞತೋ, ರೂಪನಿಮಿತ್ತಾದೀನಂ, ರಾಗನಿಮಿತ್ತಾದೀನಂ ಏವ ವಾ ಅಭಾವೇನ ಅನಿಮಿತ್ತೋ, ರಾಗಪಣಿಧಿಆದೀನಂ ಅಭಾವತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇದಂ ಅಸ್ಸ ಸಗುಣತೋ ನಾಮಂ. ರಾಗಾದಿಸುಞ್ಞಂ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಞ್ಚ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತೀತಿ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಇದಮಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣತೋ ನಾಮಂ. ಆಗಮನಂ ಪನ ದುವಿಧಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಮನಂ ಮಗ್ಗಾಗಮನಞ್ಚ. ತತ್ಥ ಮಗ್ಗೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಮನಮೇವ, ಫಲೇ ಪನ ಮಗ್ಗಾನನ್ತರೇ ಮಗ್ಗಾಗಮನಂ, ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಮನಮ್ಪಿ. ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಮಗ್ಗೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸನಾಹಿ ಅನಿಮಿತ್ತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋತಿ ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಅತ್ತನೋ ನಾಮಂ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ದೇತಿ, ಮಗ್ಗೋ ಫಲಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಆಗಮನತೋ ನಾಮಂ.

ಸುಞ್ಞತ್ತಾತಿ ವಿವಿತ್ತತ್ತಾ. ರಾಗಾದಯೋವ ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ಪಣಿಧೀತಿ ಆಹ ‘‘ರಾಗದೋಸಮೋಹಪಣಿಧೀನ’’ನ್ತಿ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ವಿಜ್ಜಾಯಾತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುವಿಜ್ಜಾಯಾತಿಆದಿನಾ ಏಕೇಕವಿಜ್ಜಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದನ್ತಿ. ಏವಂ ಏಕಿಸ್ಸಾಪಿ ನಾಮಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾಪಿ ತಾ ಏವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ವಿಜ್ಜಾನಂ ಲಾಭಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಭಣನ್ತೋಪಿ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಸಙ್ಖೇಪಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ವತ್ಥುವಿಜ್ಜಾದೀನಿ ಪನ ಸನ್ಧಾಯ ವದನ್ತೋ ನ ಹೋತಿ. ಏಕೇಕಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನಾತಿ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಲೋಕುತ್ತರವಿಸೇಸಂ ಅಕತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ‘‘ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾನಂ ಲಾಭೀ’’ತಿ ಏಕೇಕಕೋಟ್ಠಾಸವಸೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು. ಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹಾನಂ ನಾಮ ಅಭಾವಮತ್ತಮ್ಪಿ ಲೋಕುತ್ತರಕಿಚ್ಚತ್ತಾ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ ಸಮತ್ಥೇತುಂ ತಂ ಪನಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ರಾಗಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣತಾತಿ ರಾಗತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿನೀವರಣತಾ, ತತೋ ರಾಗತೋ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಏವ ವೀತರಾಗನೀವರಣತಾತಿ ಅತ್ಥೋ, ಯಾ ಚ ಪಞ್ಚ ವಿಜ್ಜಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ನ ಆಗತಾತಿ ಇಧ ಪದಭಾಜನೇ ‘‘ಞಾಣನ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೧೯೯) ವುತ್ತತ್ತಾ ಸೇಸಾ ಪಞ್ಚ ವಿಜ್ಜಾ ನ ಆಗತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಲೋಕುತ್ತರತ್ತಾತಿ ಲೋಕಿಯಧಮ್ಮಸಾಧಾರಣಸಙ್ಖತಸ್ಸಾಪಿ ಅಭಾವಾ ಲೋಕಿಯೇಹಿ ಸಬ್ಬಥಾ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಲೋಕುತ್ತರತ್ತಾ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಸಙ್ಖೇಪಟ್ಠಕಥಾದಿಂ ವದನ್ತಿ, ತಮ್ಪಿ ತತ್ಥೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೨೦೦. ಪುನ ಆನೇತ್ವಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದೀಹಿ ನ ಯೋಜಿತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಠಮಜ್ಝಾನೇನಾತಿ ಪಾಠೋ’’ತಿ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಯುತ್ತಮೇವ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಅಭಾವಾ. ಪಠಮಜ್ಝಾನಮೂಲಕಞ್ಹಿ ಏಕಮೇವ ಖಣ್ಡಚಕ್ಕಂ. ಕತ್ತುಸಾಧನೋಪಿ ಭಣಿತ-ಸದ್ದೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ಅಥ ವಾತಿಆದಿ. ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ ಜಾನಿತುಂ, ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಪನ ಅಞ್ಞಾಹಿ ಮನೋದ್ವಾರವೀಥೀಹಿ ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ ಜಾನಾತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಭಣನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋತಿ ತೀಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮುಸಾವಾದೋತಿ ಅಯಮತ್ಥೋ ದಸ್ಸಿತೋ. ದವಾತಿ ಸಹಸಾ. ರವಾತಿ ಅಞ್ಞಂ ವತ್ತುಕಾಮಸ್ಸ ಖಲಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಭಣನಂ. ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ತಂಞಾಣಂ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ತಂಞಾಣತಾ, ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯವಿಸಯೀಭಾವೇನ ಅತ್ತಸಂವೇದನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾಣಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ಬಹೂನಂ ಞಾಣಾನಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಮೋಧಾನಂ, ಸಹುಪ್ಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ‘‘ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಜಾನಾತೀತಿ ಇದಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗಚೇತನಞ್ಚ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಚೇತನಞ್ಚ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ. ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪುಬ್ಬಭಾಗಚೇತನಾಭೂತೇನ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಚೇತನಾಭೂತೇನ ಚ ವಿಸಂವಾದಿತಬ್ಬಸತ್ತಸಙ್ಖಾರೇ ಜಾನಾತಿ, ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಮುಸಾ ಭಣಿಸ್ಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವ…ಪೇ… ಪರಿಚ್ಚಜಿತಬ್ಬಾತಿ ತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ‘‘ಏವಂ ಅಹಂ ಮುಸಾ ಭಣಾಮೀ’’ತಿ ವಾ ‘‘ಭಣಿತ’’ನ್ತಿ ವಾ ತದೇವ ಮುಸಾವಾದಚಿತ್ತಮಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖು ಜಾನಾತೀತಿ ಏವಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಚೇತನಾಕ್ಖಣೇಸು ತೀಸು ಏಕೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ಞಾಣವಿಸಯಞ್ಚ ಞಾಣಞ್ಚಾತಿ ಉಭಯಮ್ಪಿ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಜಾನಾತೀತಿ ಅಯಂ ತಂಞಾಣತಾ ಪರಿಚ್ಚಜಿತಬ್ಬಾ ವಿಸಯಸ್ಸೇವ ತದಾ ಪಕಾಸನತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ತೇನಾಹ ನ ಹೀತಿಆದಿ. ಯದಿ ಞಾಣಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಸರೂಪಂ ನ ಞಾಯತಿ, ಕಥಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಆಹ ಪುರಿಮಂ ಪುರಿಮನ್ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಭಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿಆದಿನಾ ತೀಸು ಕಾಲೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪುರಿಮಪುರಿಮಚಿತ್ತಂ ಅತ್ತಾನಂ ವಿಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಥಾ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾತಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ತೀಸು ಖಣೇಸು ಚಿತ್ತಾನಿ ತದಞ್ಞೇಹೇವ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ, ತಾನಿ ಚ ಪುರಿಮಪುರಿಮಚಿತ್ತೇನೇವ ಅವಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಸತೀತಿ ಭಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಸತಿ. ಸೇಸದ್ವಯನ್ತಿ ಭಣಾಮಿ, ಭಣಿತನ್ತಿ ಇದಂ ದ್ವಯಂ ನ ಹೇಸ್ಸತೀತಿ ಏತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಕಂ ವಿಯ ಪಕಾಸತೀತಿ ಭಿನ್ನಕ್ಖಣಾನಮ್ಪಿ ನಿರನ್ತರುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ‘‘ತದೇವೇದ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ.

ಬಲವಧಮ್ಮವಿನಿಧಾನವಸೇನಾತಿ ಬಲವಗಾಹಸ್ಸ ವಿನಿಧಾನವಸೇನ. ದುಬ್ಬಲದುಬ್ಬಲಾನನ್ತಿ ದುಬ್ಬಲದುಬ್ಬಲಾನಂ ಗಾಹಾನಂ. ಸಕಭಾವಪರಿಚ್ಚಜನವಸೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಭಾವಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಜನವಸೇನ.

೨೦೭. ಉತ್ತಾಸಿತತ್ತಾತಿ ಭಯಂ ಜನೇತ್ವಾ ವಿಯ ಪಲಾಪಿತತ್ತಾ. ಏವಂ ಪಲಾಪಿತೋ ನ ಪುನ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪುನ ಅನಲ್ಲೀಯನಭಾವದಸ್ಸನವಸೇನಾ’’ತಿ. ಖೇಟ-ಸದ್ದಂ ಸದ್ದತ್ಥವಿದೂ ಉತ್ತಾಸತ್ಥೇ ಪಠನ್ತೀತಿ ಆಹ ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋತಿಆದಿ. ಅಣು ಏವ ಅಣುಸಹಗತಂ, ಅಣುತ್ತೇನ ವಾ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವತ್ತುಕಾಮವಾರಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೧೫. ಕೇವಲಞ್ಹಿಯನ್ತಿ ಕೇವಲಞ್ಹಿ ಅಯಂ ವಾರೋತಿ ಅಜ್ಝಾಹರಿತಬ್ಬಂ. ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಜಾನಾತೀತಿ ಪಕತಿಯಾ ವಚನಾನನ್ತರಂ ವಿಜಾನನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಏವಂ ಪನ ವಚೀಭೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ‘‘ಯೋ ಇಮಮ್ಹಾ ಆವಾಸಾ ಪಠಮಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ನಂ ಮಯಂ ‘ಅರಹಾ’ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಏವಂ ಕತಸಙ್ಕೇತಾ ವಿಹಾರಾ ಪಠಮಂ ಪಕ್ಕಮನೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅವೀತಿವತ್ತೇಪಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಮತ್ತೇಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ‘‘ಮಂ ‘ಅರಹಾ’ತಿ ಜಾನನ್ತೂ’’ತಿ ತಮ್ಹಾ ಆವಾಸಾ ಪಠಮಂ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ ಆಗತವತ್ಥುಮ್ಹಿ (ಪಾರಾ. ೨೨೭) ವಿಯ. ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಥೇತಿ ಕಾಯವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತೀನಂ ಗಹಣಯೋಗ್ಗೇ ಪದೇಸೇ, ತೇನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಪಥಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಕೋಚಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಕಾಯವಿಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಚೀಭೇದಞ್ಚ ಸುತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ, ನ ಪಾರಾಜಿಕನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಪಟಿವಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಪಾರಾಜಿಕಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೧೫) ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಟಿವಿಜಾನನವಾರೇ ಯಸ್ಮಿಂ ಅಕ್ಖರೇ ವಾ ಉಚ್ಚಾರಿತೇ ಕಾಯಪ್ಪಯೋಗೇ ವಾ ಕತೇಯೇವ ಅಯಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನೋತಿಆದಿಅತ್ಥಂ ಪರೋ ವಿಜಾನಾತಿ, ತತೋ ಪುರಿಮೇಸು ಅಕ್ಖರುಚ್ಚಾರಣಾದಿಪ್ಪಯೋಗೇಸು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮೇವ ಪಟಿವಿಜಾನನಪಯೋಗಕ್ಖಣೇ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸೇವೇತ್ಥ ಸಾಮನ್ತತ್ತಾ, ತೇನೇವ ಬುದ್ಧದತ್ತಾಚರಿಯೇನ –

‘‘ದುಕ್ಕಟಂ ಪಠಮಸ್ಸೇವ, ಸಾಮನ್ತಮಿತಿ ವಣ್ಣಿತಂ;

ಸೇಸಾನಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮುದೀರಿತ’’ನ್ತಿ –

ವುತ್ತಂ, ಅಯಞ್ಚತ್ಥೋ ‘‘ನ ಪಟಿವಿಜಾನನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಉಗ್ಗಹಪರಿಪುಚ್ಛಾದಿವಸೇನಾತಿಆದಿನಾ ಝಾನಸಮಾಧಿಆದಿಸದ್ದಾನಮತ್ಥೇಸು ಪುಬ್ಬೇ ಅಕತಪರಿಚಯತ್ತಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಂ ಈದಿಸ’’ನ್ತಿ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ‘‘ವಿಸಿಟ್ಠೋ ಕೋಚಿ ಸಮಣಗುಣೋ ಅನೇನ ಲದ್ಧೋ’’ತಿ ಪರೇನ ಞಾತೇಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಮೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಅನಾಪತ್ತಿಭೇದಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೨೦. ಅನುಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮೋ ಮಯಾ ಪಕಾಸಿತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ಅಮನಸಿಕತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ, ಆವುಸೋ, ಮಚ್ಚುನೋ ಭಾಯಾಮೀ’’ತಿಆದಿಕಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ. ಏವಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಚ ವೋಹಾರತೋ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಭಾಯನ್ತೋತಿ ‘‘ಞತ್ವಾ ಗರಹನ್ತಿ ನು ಖೋ’’ತಿ ಭಾಯನ್ತೋ.

ಪದಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ವಿನೀತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೨೨೩. ಸೇಕ್ಖಭೂಮಿಯನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಝಾನಭೂಮಿಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತಿಣ್ಣಂ ವಿವೇಕಾನನ್ತಿ ಕಾಯಚಿತ್ತಉಪಧಿವಿವೇಕಾನಂ. ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಣಸ್ಸ ಭೋಜನಪರಿಯೋಸಾನತಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯಾವ ಭೋಜನಪಅಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಅನ್ತರಘರೇ ಭುತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸಮ್ಭಾವನಿಚ್ಛಾಯ ಚೀವರಸಣ್ಠಾಪನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕಟಮೇವ, ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ದುಕ್ಕರಾದಿವತ್ಥೂಸು ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ ಅನುಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇದಂ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೇನಾಪಿ ಅನಾಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ಉಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸಾಪಿ ಹಿ ‘‘ನಾವುಸೋ, ದುಕ್ಕರಂ ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕಾತು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಮೇವ ಅತ್ತುಪನಾಯಿಕತ್ತಾಭಾವತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

೨೨೭. ನ ದಾನಾಹಂ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪುನ ತತ್ಥ ವಸಿತಟ್ಠಾನೇ ನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಸತಿ ಪಠಮಂ ಗತೋ ಅಯಂ ಪುನ ಚ ನಾಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಅರಹಾತಿ ಮಞ್ಞಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತಂ ಠಾನನ್ತಿ ಆವಾಸಂ ವಾತಿಆದಿನಾ ಪುಬ್ಬೇ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ. ಪದಸಾ ಗಮನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕತಿಕಾಯ ಕತತ್ತಾ ಯಾನೇನಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ವಿಜ್ಜಾಮಯಿದ್ಧಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಇದ್ಧಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಉಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಿದ್ಧಿಯಾ ಅಸಮ್ಭವತೋ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ರಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಉಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇ ಸತಿಪಿ ಏಕಸ್ಸಾಪಿ ಪಠಮಗಮನಾಭಾವಾ ರಕ್ಖನ್ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ಕತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇಸು ಏಕಂ ದ್ವೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಉಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಏಕತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಗತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಾರಾಜಿಕಮೇವ. ತೇಸು ಯಸ್ಸ ಉಲ್ಲಪನಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಏತನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಕತಿಕವತ್ತಂ. ನಾನಾವೇರಜ್ಜಕಾತಿ ನಾನಾಜನಪದವಾಸಿನೋ. ಸಙ್ಘಲಾಭೋತಿ ಯಥಾವುಡ್ಢಂ ಪಾಪುಣನಕಕೋಟ್ಠಾಸೋ. ಅಯಞ್ಚ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಅವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಕರಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕತೋ, ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಪನ ‘‘ಏತ್ತಕೋ ಅಸುಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ.

೨೨೮. ಧಮ್ಮಧಾತೂತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಭಾವೋ ವಾ. ಉಪಪತ್ತೀತಿ ಅತ್ತಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ದುಸ್ಸದ್ಧಾಪಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪುಥುಜ್ಜನೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ನ ಲಕ್ಖಣತ್ಥೇರಾದಿಕೇ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲೇ. ವಿತುಡೇನ್ತೀತಿ ವಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಡೇನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಫಾಸುಳನ್ತರಿಕಾಯೋ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ತಾಹಿ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಸೇನ ಅತ್ಥೋ. ವಿತುದೇನ್ತೀತಿ ಪಾಠೇ ಫಾಸುಳನ್ತರಿಕಾಹೀತಿ ಆಧಾರತ್ಥೇ ನಿಸ್ಸಕ್ಕವಚನಂ. ಲೋಹತುಣ್ಡೇಹೀತಿ ಕಾಳಲೋಹಮಯೇಹಿ ತುಣ್ಡೇಹಿ. ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತಾತಿ ಗರಹಿತಬ್ಬತಾಯ ಅಚ್ಛರಂ ಪಹರಿತುಂ ಯುತ್ತರೂಪಂ. ಚಕ್ಖುಭೂತಾತಿ ಲೋಕಸ್ಸ ಚಕ್ಖು ವಿಯ ಭೂತಾ ಸಞ್ಜಾತಾ, ಚಕ್ಖುಸದಿಸಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಸೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಯೇನ ಗೋಘಾತಕಕಮ್ಮೇನೇವ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ, ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ಏಕಾಯ ಚೇತನಾಯ ಬಹುಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚೇತಂ ಯುತ್ತಂ ಏಕಸ್ಸ ಅಮ್ಬಾದಿಬೀಜಸ್ಸ ಅನೇಕಙ್ಕುರುಪ್ಪತ್ತಿ ವಿಯಾತಿ ತಂ ಪರಿಹರನ್ತೋ ಆಹ ತಸ್ಸ ನಾನಾಚೇತನಾಹಿ ಆಯೂಹಿತಸ್ಸಾತಿಆದಿ, ತೇನ ಗೋಘಾತಕಕಮ್ಮಕ್ಖಣೇ ಪುಬ್ಬಚೇತನಾ ಅಪರಚೇತನಾ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾಪಕಚೇತನಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತೇ ಬಹೂ ಚೇತನಾ ಹೋನ್ತಿ, ನಾನಾಪಾಣಾತಿಪಾತೇಸು ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ಏಕಾಯ ಚೇತನಾಯ ನರಕೇ ಪಚಿತ್ವಾ ತದಞ್ಞಚೇತನಾಸು ಏಕಾಯ ಅಪರಾಪರಿಯಚೇತನಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪೇತತ್ತಭಾವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅವಸೇಸಕಮ್ಮಂ ವಾ ಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ’’ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಮ್ಮಸರಿಕ್ಖವಿಪಾಕುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕಮ್ಮಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಾನಮೇವ ಗಹಣಂ ಕತಂ, ನ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ, ತೇನಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠಿರಾಸಿಯೇವ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ. ಪಾಳಿಯಂ ವಿತಚ್ಛೇನ್ತೀತಿ ತುಣ್ಡೇಹಿ ತಚ್ಛೇನ್ತೋ ವಿಯ ಲುಞ್ಚನ್ತಿ. ವಿರಾಜೇನ್ತೀತಿ ವಿಲಿಖನ್ತಿ.

೨೨೯. ವಲ್ಲೂರವಿಕ್ಕಯೇನಾತಿ ಸುಕ್ಖಾಪಿತಮಂಸವಿಕ್ಕಯೇನ. ನಿಪ್ಪಕ್ಖಚಮ್ಮೇತಿ ವಿಗತಪಕ್ಖಲೋಮಚಮ್ಮೇ. ಏಕಂ ಮಿಗನ್ತಿ ದೀಪಕಮಿಗಂ. ಕಾರಣಾಹೀತಿ ಘಾತನಾಹಿ. ಞತ್ವಾತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಞತ್ವಾ.

೨೩೦. ಮಙ್ಗನವಸೇನ ಉಲತೀತಿ ಮಙ್ಗುಲಿ, ವಿರೂಪಬೀಭಚ್ಛಭಾವೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚಿತ್ತಕೇಳಿನ್ತಿ ಚಿತ್ತರುಚಿಯಂ ಅನಾಚಾರಕೀಳಂ.

೨೩೧. ನಿಸ್ಸೇವಾಲಪಣಕಕದ್ದಮೋತಿ ತಿಲಬೀಜಕಾದಿಸೇವಾಲೇನ ನೀಲಮಣ್ಡೂಕಪಿಟ್ಠಿವಣ್ಣೇನ ಉದಕಪಿಟ್ಠೇ ಉದಕಂ ನೀಲವಣ್ಣಂ ಕುರುಮಾನೇನ ಪಣಕೇನ ಕದ್ದಮೇನ ಚ ವಿರಹಿತೋ. ಉಣ್ಹಭಾವೇನ ತಪನತೋ ತಪಂ ಉದಕಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ತಪೋದಕಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಕ-ಕಾರಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತಪೋದಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪೇತಲೋಕೋತಿ ಪಕಟ್ಠೇನ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮೇನ ಸುಗತಿತೋ ದುಗ್ಗತಿಂ ಇತಾನಂ ಗತಾನಂ ಲೋಕೋ ಸಮೂಹೋ, ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ವಾ. ಕತಹತ್ಥಾತಿ ಧನುಸಿಪ್ಪೇ ಸುಟ್ಠು ಸಿಕ್ಖಿತಹತ್ಥಾ, ಅವಿರಜ್ಝನಲಕ್ಖವೇಧಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಿಪ್ಪದಸ್ಸನವಸೇನ ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ರಾಜಸಮೂಹಂ ಉಪೇಚ್ಚ ಕತಂ ಅಸನಂ ಸರಕ್ಖೇಪೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಕತುಪಾಸನಾ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಸ್ಸಿತಸಿಪ್ಪಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಭಗ್ಗೋತಿ ಪಭಞ್ಜಿತೋ, ಪರಾಜಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

೨೩೨. ಆನೇಞ್ಜಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯಂ ನಿರುದ್ಧೇ ಸತಿಪಿ ಸದ್ದಕಣ್ಟಕೇನ ಉಟ್ಠಾನಾರಹೋ ರೂಪಾವಚರಸಮಾಧಿಯೇವ ಇಧ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ಅನೇಜಂ ಅಚಲನ್ತಿಆದಿ. ಸಮಾಧಿಪರಿಪನ್ಥಕೇತಿ ವಿತಕ್ಕಾದಿಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ, ಇದಂ ಪನ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ವತ್ಥುಂ ಅನಾಚಾರಮತ್ತವಸೇನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಚೋದಿತೇಪಿ ಭಗವತಾ ‘‘ಅನಾಪತ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ. ೨೨೮) ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಅತ್ತನಾ ಪಞ್ಞಪಿಯಮಾನಪಾರಾಜಿಕಾನುಗುಣಂ ತದಾ ಏವ ವಿನೀತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ಪಚ್ಛಾ ಪಞ್ಞತ್ತಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸ್ಸ ವಿನೀತವತ್ಥುಭಾವೇನ ಸಙ್ಗಹಮಾರೋಪಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಾವಕಾನಂ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅನುಸ್ಸರಣಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದುಕ್ಕರಂ ಕತನ್ತಿ ಅನನ್ತರೇ ಪಞ್ಚಕಪ್ಪಸತಿಕೇ ಕಾಲೇ ವಿಞ್ಞಾಣಸನ್ತತಿಂ ಅದಿಸ್ವಾಪಿ ಅಸಮ್ಮುಯ್ಹಿತ್ವಾ ಪರತೋ ತತಿಯತ್ತಭಾವೇ ದಿಟ್ಠಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವತ್ತಮಾನಭವಪಟಿಸನ್ಧಿಯಾ ಅನುಮಾನೇನಾಪಿ ಕಾರಿಯಕಾರಣಾಭಾವಗಹಣಂ ನಾಮ ಸಾವಕಾನಂ ದುಕ್ಕರತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಪಟಿವಿದ್ಧಾತಿ ಪಟಿವಿದ್ಧಸದಿಸಾ. ಯಥಾ ನಾಮ ಸತ್ತಧಾ ಫಾಲಿತಸ್ಸ ಚಾಮರವಾಲಲೋಮಸ್ಸ ಏಕಾಯ ಅಗ್ಗಕೋಟಿಯಾ ಅಪರಸ್ಸ ವಾಲಲೋಮಂಸುನೋ ಕೋಟಿಂ ದೂರೇ ಠತ್ವಾ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ ಆವುನನ್ತೋ ವಿಯ ಪಟಿಪಾದೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಇಮಿನಾಪಿ ದುಕ್ಕರಂ ಕತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏತದಗ್ಗನ್ತಿ ಏಸೋ ಅಗ್ಗೋ. ಯದಿದನ್ತಿ ಯೋ ಅಯಂ.

ನಿಗಮನವಣ್ಣನಾ

೨೩೩. ಇಧಾತಿ ಭಿಕ್ಖುವಿಭಙ್ಗೇ. ಉದ್ದಿಟ್ಠಪಾರಾಜಿಕಪರಿದೀಪನನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಪಾತಿಮೋಕ್ಖುದ್ದೇಸವಸೇನ ಉದ್ದಿಟ್ಠಪಾರಾಜಿಕಪರಿದೀಪನಂ, ನ ಪನ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಪಾರಾಜಿಕವಿಭಙ್ಗೇ ಆಗತಆಪತ್ತಿಪರಿದೀಪನಂ ತತ್ಥ ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಾದೀನಮ್ಪಿ ಆಗತತ್ತಾ ತೇನೇವ ಉದ್ದಿಟ್ಠ-ಸದ್ದೇನ ವುತ್ತವಿಭಙ್ಗಸ್ಸ ನಿದ್ದೇಸತ್ತಾ. ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ ಚತ್ತಾರೀತಿ ಉಬ್ಭಜಾಣುಮಣ್ಡಲಿಕಾ (ಪಾಚಿ. ೬೫೮) ವಜ್ಜಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದಿಕಾ (ಪಾಚಿ. ೬೬೫) ಉಕ್ಖಿತ್ತಾನುವತ್ತಿಕಾ (ಪಾಚಿ. ೬೬೯) ಅಟ್ಠವತ್ಥುಕಾತಿ (ಪಾಚಿ. ೬೭೫) ಇಮಾನಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಾನಿ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಏವ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜುಪಸಮ್ಪದಾನಂ ವತ್ಥುಭಾವೋ ವತ್ಥು ನಾಮ, ತೇನ ವತ್ಥುಮತ್ತೇನ ವಿಪನ್ನಾ, ವಿಪನ್ನವತ್ಥುಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಹೇತುಕಪಟಿಸನ್ಧಿಕಾತಿ ಮಗ್ಗಾನುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಮಾಹ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ದುಹೇತುಕಾನಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತೇ ಪನ ಪಬ್ಬಜ್ಜುಪಸಮ್ಪದಾಸು ಠತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಮಗ್ಗಹೇತುಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಅಹೇತುಕಾ ಪನ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇ ಠತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇ ತಮ್ಪಿ ಪಟಿಚ್ಚ ವತ್ಥುವಿಪನ್ನಾವಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಪಾರಾಜಿಕಾತಿ ಕಮ್ಮವಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇಯೇವ ಪರಾಜಯಂ ಆಪನ್ನಾ. ಥೇಯ್ಯಸಂವಾಸಕಾದೀನಂ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ವಾಯಮನ್ತಾನಮ್ಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿಅಭಾವತೋ ‘‘ಮಗ್ಗೋ ಪನ ವಾರಿತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ದೀಘತಾಯ ಲಮ್ಬಮಾನಂ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಲಮ್ಬಂ ನಾಮ, ತಂ ಯಸ್ಸ ಅತ್ಥಿ ಸೋ ಲಮ್ಬೀ. ಸೋ ಏತ್ತಾವತಾ ನ ಪಾರಾಜಿಕೋ, ತಂ ಪನ ದೀಘಂ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಅತ್ತನೋ ಮುಖೇ ವಾ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ವಾ ಸೇವನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪವೇಸೇನ್ತೋವ ಪಾರಾಜಿಕೋ, ಇಧ ಪನ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ಪವೇಸೇನ್ತೋವ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ ಮುದುಪಿಟ್ಠಿಕೇನೇವ ಮುಖೇ ಪವೇಸನಸ್ಸ ವುತ್ತತ್ತಾ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಕತಪರಿಕಮ್ಮತಾಯ ಮುದುಭೂತಾಯ ಪಿಟ್ಠಿಯಾ ಓನಮಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ಮುಖೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೋವ ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತಿ, ನ ಕೇವಲೋ. ಯೋ ಪನ ಮುಖೇನ ಅತ್ತನೋ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ವಾ ಪರೇಸಂ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಮುಖಂ ವಾ ಇತ್ಥೀನಂ ಪಸ್ಸಾವಮಗ್ಗಂ ವಾ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತೇನ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತಂ ಛುಪನ್ತಸ್ಸ ಚ ಮಗ್ಗೇನ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾದನೇಪಿ ಪಾರಾಜಿಕಂ ನ ಹೋತಿ ಪುರಿಸನಿಮಿತ್ತೇನ ತದಿತರಮಗ್ಗಸಮ್ಪಟಿಪಾದನೇನೇವ ಮೇಥುನಧಮ್ಮವೋಹಾರತೋ. ಪರಸ್ಸ ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಅಭಿನಿಸೀದತೀತಿ ಪರಸ್ಸ ಉತ್ತಾನಂ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಅಙ್ಗಜಾತೇ ಅತ್ತನೋ ವಚ್ಚಮಗ್ಗಂ ಪವೇಸೇನ್ತೋ ತಸ್ಸೂಪರಿ ನಿಸೀದತಿ, ಇದಞ್ಚ ಉಪಲಕ್ಖಣಮತ್ತಂ ಪರೇಸಂ ಅಙ್ಗಜಾತಂ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ಪವೇಸೇನ್ತೋ ಸಾದಿಯನ್ತೋಪಿ ಪಾರಾಜಿಕೋವ, ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಪನ ವಚ್ಚಮಗ್ಗೇ ವಾ ಮುಖೇ ವಾ ಪರೇನ ಪವೇಸಿಯಮಾನೋ ಯದಿ ನ ಸಾದಿಯತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿಕೋವ. ಏತ್ಥ ಅಸಾದಿಯನಂ ನಾಮ ದುಕ್ಕರಂ ವಿರಜ್ಜಿತಬ್ಬತೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಮಾತುಪಿತುಅರಹನ್ತೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಘಾತೇನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಂ ದೂಸೇನ್ತೋ ಚ ಸಾಮಣೇರಪಬ್ಬಜ್ಜಮ್ಪಿ ನ ಲಭತೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವಿಸುಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಮಾತುಘಾತಕಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ತತಿಯಪಠಮಪಾರಾಜಿಕೇಸು ಅನ್ತೋಗಧತಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಥಾ ಏತ್ಥ, ಏವಂ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಲೋಹಿತುಪ್ಪಾದಂ ಕರೋನ್ತೋ ಲೋಹಿತುಪ್ಪಾದಕೋವಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಂ. ಏತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ. ದುತಿಯವಿಕಪ್ಪೇ ಕಚ್ಚಿ ಅತ್ಥಾತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಇತಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ವಿನಯಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿಮತಿವಿನೋದನಿಯಂ

ಚತುತ್ಥಪಾರಾಜಿಕವಣ್ಣನಾನಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ನಿಟ್ಠಿತೋ ಚ ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡವಣ್ಣನಾನಯೋ.