೧. ಸುದ್ಧಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೭೧. ಚತುಭೂಮಕ …ಪೇ… ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತಭಾವತೋ ತೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ…ಪೇ… ಸಬ್ಬತ್ಥ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ಕುಸಲತ್ತಿಕಸಾಧಾರಣತ್ತಾ. ಚತುಭೂಮಕ …ಪೇ… ವಸೇನಾತಿ ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಚೇವ ಕುಸಲಾದೀಹಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಕಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಛೇದವಸೇನ ಚ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ದುತಿಯಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೭೭. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚವಸೇನಾತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಭಾವೇನ ನ ಪಜಾನನ್ತಿ. ತಞ್ಹಿ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಾಯ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಸಙ್ಗಹಂ. ಸಮುದಯಸಚ್ಚವಸೇನಾತಿ ತಣ್ಹಾವಿಜ್ಜಾದಿಂ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಭಾವೇನ ನ ಪಜಾನನ್ತಿ. ನಿರೋಧನ್ತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಅನುಪಾದಾಯ ನಿರೋಧನಿಮಿತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಪಟಿಪದನ್ತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ. ಸೇಸೇಸೂತಿ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀಸು.

ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇತಿ ‘‘ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತೇ ಅನವಜ್ಜಪಕ್ಖೇ. ಅಧಿಮೋಕ್ಖವಸೇನ ಆವಜ್ಜನಸಮುದಯಾತಿ ‘‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಪುಬ್ಬಭಾಗಭೂತಸದ್ಧಾಧಿಮೋಕ್ಖವಸೇನ ಆವಜ್ಜನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ. ತಸ್ಮಾ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಸದ್ಧಾ ಏವ ಹೇತ್ಥ ‘‘ಆವಜ್ಜನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ, ನ ಮನೋದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಂ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ. ತಸ್ಮಾ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಆವಜ್ಜನಾ ಪಗ್ಗಹುಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಾನಂ ತಿಕ್ಖಾನಂ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಂ ಪಠಮುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಆವಜ್ಜನಪರಿಯಾಯೇನ ವುತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ದುಬ್ಬಲಾ ಹಿ ಪಠಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಪಗ್ಗಹಾಭಾವತೋ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಂ ಸಮುದಯೋತಿ ಬಲವಭಾವಪ್ಪತ್ತವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಕಸ್ಸ ಆವಜ್ಜನಟ್ಠಾನಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ತೇಸಂ ಸಮುದಯೋತಿ ವುತ್ತಾ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚನಾದಿವಸೇನ ಪವತ್ತಸ್ಸ ಆವಜ್ಜನಸ್ಸ ಸಮುದಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುನ ಛನ್ದವಸೇನಾತಿ ಕತ್ತುಕಾಮತಾಕುಸಲಚ್ಛನ್ದವಸೇನ ಸದ್ಧಾದೀನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಕಾಮತಾಕಾರಪ್ಪವತ್ತಸ್ಸ ಛನ್ದಸ್ಸ ವಸೇನ. ಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಆವಜ್ಜನಸಮುದಯಾತಿ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿವಸೇನ ಪವತ್ತಸ್ಸ ದುಬ್ಬಲಸ್ಸ ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವಸೇನ ಆವಜ್ಜನಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ. ಏವಮ್ಪೀತಿ ‘‘ಅಧಿಮೋಕ್ಖವಸೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಾಕಾರೇನಪಿ. ಛಸು ಸುತ್ತೇಸೂತಿ ದುತಿಯತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಛಸು ಸುತ್ತೇಸು. ಚತುಸಚ್ಚಮೇವ ಕಥಿತಂ. ಅಸ್ಸಾದಗ್ಗಹಣೇನ ಹಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಆದೀನವಗ್ಗಹಣೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ನಿಸ್ಸರಣಗ್ಗಹಣೇನ ನಿರೋಧಮಗ್ಗಸಚ್ಚಾನಿ ಗಹಿತಾನೀತಿ. ಪಠಮಸುತ್ತೇ ಪನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸರೂಪದಸ್ಸನಮೇವಾತಿ.