೧೦. ಕಿಮಿಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೮೬. ಥೇರೋತಿ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ. ಅಯಂ ದೇಸನಾತಿ ‘‘ಕಥಂ ವಿಭಾವಿತೋ ನು ಖೋ ಕಿಮಿಲಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತಾ ದೇಸನಾ. ಕಾಯಞ್ಞತರನ್ತಿ ರೂಪಕಾಯೇ ಅಞ್ಞತರಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ಆನಾಪಾನಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀ ಜಾತೋ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವಾರೇಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀತಿಆದಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ದೇಸನಾಸೀಸನ್ತಿ ದೇಸನಾಪದೇಸಂ. ಮನಸಿಕಾರಪದೇಸೇನ ವೇದನಾ ವುತ್ತಾತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸರೂಪತೋ ಅಞ್ಞಾಪದೇಸತೋ ಅಪದಿಸತಿ. ಯಥೇವ ಹೀತಿಆದಿನಾ ತತ್ಥ ನಿದಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಪದದ್ವಯೇತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಪಟಿಸಂವೇದೀ ಪಸ್ಸಮ್ಭಯಂ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪದದ್ವಯೇ.

ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಪೀತಿಮನಸಿಕಾರಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಪದೇಸೇನ ಯದಿ ವೇದನಾ ವುತ್ತಾ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ. ಏಸಾ ಯಥಾವುತ್ತಾ ವೇದನಾ ಆರಮ್ಮಣಂ ನ ಹೋತಿ. ವೇದನಾರಮ್ಮಣಾ ಚ ಅನುಪಸ್ಸನಾ, ತಸ್ಮಾ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾ ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದೀಸು ‘‘ವೇದನಾ ವೇದಿಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಕಥನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದೀಸುಪೀ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಸುಖಾದೀನಂ ವತ್ಥುನ್ತಿ ಸುಖಾದೀನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ವತ್ಥುಭೂತಂ ರೂಪಸದ್ದಾದಿಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ವೇದನಾ ವೇದಿಯತಿ, ನ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸೇವ ಅಭಾವತೋ. ವೇದನಾಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಉಪಾದಾಯ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಥಾ ‘‘ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದನಂ ವೇದಿಯತೀ’’ತಿ ವೋಹಾರಮತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಇಧಾಪಿ ವೇದನಾಯ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಿ, ತಥಾ ಪವತ್ತಮನಸಿಕಾರಸೀಸೇನ ‘‘ವೇದನಾಸು ವೇದನಾನುಪಸ್ಸೀ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ತಂ ವೇದನಾಯ ಆರಮ್ಮಣಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಆದೀನಂ ಪದಾನಂ. ಏತಸ್ಸ ‘‘ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾ ನ ಯುಜ್ಜತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಅನುಯೋಗಸ್ಸ.

ಸಪ್ಪೀತಿಕೇ ದ್ವೇ ಝಾನೇ ಸಮಾಪಜ್ಜತೀತಿ ಪೀತಿಸಹಗತಾನಿ ಪಠಮದುತಿಯಜ್ಝಾನಾನಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ತಸ್ಸಾತಿ ತೇನ. ಪಟಿಸಂವಿದಿತಸದ್ದಾಪೇಕ್ಖಾಯ ಹಿ ಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಏತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಸಮಾಪತ್ತಿಕ್ಖಣೇತಿ ಸಮಾಪಜ್ಜನಕ್ಖಣೇ. ಝಾನಪಟಿಲಾಭೇನಾತಿ ಝಾನೇನ ಸಮಙ್ಗೀಭಾವೇನ. ಆರಮ್ಮಣತೋತಿ ಆರಮ್ಮಣಮುಖೇನ ತದಾರಮ್ಮಣಝಾನಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ, ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಪಟಿಸಂವಿದಿತತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯಥಾ ನಾಮ ಸಪ್ಪಪರಿಯೇಸನಂ ಚರನ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಆಸಯೇ ಪಟಿಸಂವಿದಿತೇ ಸೋಪಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತೋ ಹೋತಿ ಮನ್ತಾಗದಬಲೇನ ತಸ್ಸ ಗಹಣಸ್ಸ ಸುಕರತ್ತಾ, ಏವಂ ಪೀತಿಯಾ ಆಸಯಭೂತೇ ಆರಮ್ಮಣೇ ಪಟಿಸಂವಿದಿತೇ ಸಾ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾವ ಹೋತಿ ಸಲಕ್ಖಣತೋ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣತೋ ಚ ತಸ್ಸಾ ಗಹಣಸ್ಸ ಸುಕರತ್ತಾ. ವಿಪಸ್ಸನಕ್ಖಣೇತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ತಿಕ್ಖವಿಸದಭಾವಪ್ಪತ್ತಾಯ ವಿಸಯತೋ ದಸ್ಸನಕ್ಖಣೇ. ಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿವೇಧೇನಾತಿ ಪೀತಿಯಾ ಸಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಚ ಪಟಿವಿಜ್ಝನೇನ. ಯಞ್ಹಿ ಪೀತಿಯಾ ವಿಸೇಸತೋ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಚ ಲಕ್ಖಣಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿದಿತೇ ಸಾ ಯಾಥಾವತೋ ವಿದಿತಾ ಏವ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಇದಾನಿ ತಮತ್ಥಂ ಪಾಳಿಯಾ ಏವ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ವುತ್ತಞ್ಹೇತ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ದೀಘಂ ಅಸ್ಸಾಸವಸೇನಾತಿ ದೀಘಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಸ್ಸ ವಸೇನ. ಪಜಾನತೋ ಸಾ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ ಅವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಜಾನತೋತಿ ಝಾನಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ‘‘ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸೇಕಗ್ಗತಂ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಪಜಾನತೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣಮುಖೇನ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾಪಿ ಆರಮ್ಮಣಮುಖೇನ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಏವ ಹೋನ್ತೀತಿ. ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತೀತಿ ದೀಘಂ ಅಸ್ಸಾಸವಸೇನ ಝಾನಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಆರಮ್ಮಣಮುಖೇನ ಝಾನೇಪಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಾಯ ಸತಿಯಾತಿ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ತಾಯ ಸತಿಯಾ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ತೇನ ಞಾಣೇನ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದಿತತ್ತಾ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ತದಾರಮ್ಮಣಾ ಸಾ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ. ದೀಘಂ ಪಸ್ಸಾಸವಸೇನಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಅವಸೇಸಪದಾನಿಪಿ ಅತ್ಥತೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ.

ಯಥೇವಾತಿಆದೀಸು ಅಯಂ ಸಙ್ಖೇಪತ್ಥೋ – ಝಾನಪಟಿಲಾಭೇನ ಯಥಾ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಪೀತಿಆದಯೋ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋನ್ತಿ ತೇನ ವಿನಾ ತೇಸಂ ಅಪ್ಪವತ್ತನತೋ. ಏವಂ ಝಾನಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನ ತಂಪರಿಯಾಪನ್ನೇನ ವೇದನಾಸಙ್ಖಾತಮನಸಿಕಾರಪಟಿಲಾಭೇನ ಆರಮ್ಮಣತೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ ಅರುಣುಗ್ಗಮೇನ ವಿಯ ಸೂರಿಯಸ್ಸ ತೇನ ವಿನಾ ವೇದನಾಯ ಅಪ್ಪವತ್ತನತೋ. ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಅತಿಸಯಪ್ಪವತ್ತಿ ವೇದನಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ಸುವುತ್ತಮೇತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಚೋದನಂ ನಿರಾಕರೋತಿ.

ಆರಮ್ಮಣೇತಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸನಿಮಿತ್ತಂ ವದತಿ. ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀಯೇವ ನಾಮೇಸ ಹೋತಿ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸಂವಿದಿತತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಚಿತ್ತಪಟಿಸಂವಿದಿತವಸೇನಾತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಇತರಾ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಸೋತಿ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು. ಯಂ ತಂ ಪಹಾನಂ ಪಹಾಯಕಞಾಣಂ. ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಅಪರಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ ಅನಿಚ್ಚವಿರಾಗಾದಿತೋ ದಿಸ್ವಾ ದುವಿಧಾಯಪಿ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಚತುಕ್ಕನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದಿವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಚತುಕ್ಕಂ. ತಸ್ಸಾಪಿ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಯ. ಪಜಹತೀತಿ ಪಹಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಪಹಾನಕರಞಾಣಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತ’’ನ್ತಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಮ್ಪರನ್ತಿ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ವಿಪಸ್ಸನಮಾಹ. ಪಥಪಟಿಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಮದೇವ ವೀಥಿಪಟಿಪನ್ನಂ ಭಾವನಾಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಹನಿಗ್ಗಹಾನಂ ಅಕರಣೇನ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತಿ. ಏಕತೋ ಉಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾ ಮಜ್ಝಿಮಸಮಥವೀಥಿನಾತಿವತ್ತಿಯಾ ತತ್ಥ ಚ ಪಕ್ಖನ್ದನೇನ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಏಕರಸಭಾವೇನ, ತತ್ರಮಜ್ಝತ್ತತಾಯ ಭಾವತೋ ಅವಿಸೇಸಂ ಏಕಗ್ಗಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಏಕನ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಏವಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನೇ. ಸಹಜಾತಾನಮ್ಪಿ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾ ಹೋತಿ ತೇಸಂ ಪವತ್ತನಾಕಾರಸ್ಸ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನತೋ. ‘‘ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಆರಮ್ಮಣಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ನ ಕೇವಲಂ ನೀವರಣಾದಿಧಮ್ಮೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ, ಅಥ ಖೋ ಅಭಿಜ್ಝಾ …ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಪಂಸುಪುಞ್ಜಟ್ಠಾನಿಯಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಚತುಮಹಾಪಥೋ ವಿಯ ಛ ಆಯತನಾನಿ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ. ಕಾಯಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ. ಚತೂಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸೂತಿ ಕಾಯಾದೀಸು ಚತೂಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಪವತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪಂಸುಪುಞ್ಜಟ್ಠಾನಿಯಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಸ್ಸ ಉಪಹನನತೋ.

ಏಕಧಮ್ಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.