೫. ಕಸ್ಸಪಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ಸನ್ತುಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೪. ಸನ್ತುಟ್ಠೋತಿ ಸಕೇನ ಉಚ್ಚಾವಚೇನ ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಮಮೇವ ಚ ತುಸ್ಸನಕೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತರೀತರೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ದುವಿಧಂ ಇತರೀತರಂ – ಪಾಕತಿಕಂ, ಞಾಣಸಞ್ಜನಿತಞ್ಚಾತಿ. ತತ್ಥ ಪಾಕತಿಕಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಞಾಣಸಞ್ಜನಿತಮೇವ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಥೂಲಸುಖುಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಇತರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಹೀನಂ ಪಣೀತತೋ ಅಞ್ಞತ್ತಾ. ತಥಾ ಪಣೀತಮ್ಪಿ ಇತರಂ ಹೀನತೋ ಅಞ್ಞತ್ತಾ. ಅಪೇಕ್ಖಾಸದ್ದಾ ಹಿ ಇತರೀತರಾತಿ. ಇತಿ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಹೀನೇನ ವಾ ಪಣೀತೇನ ವಾ ಚೀವರಾದಿಪಚ್ಚಯೇನ ಸನ್ತುಸ್ಸಿತೋ ತಥಾಪವತ್ತೋ ಅಲೋಭೋ ಇತರೀತರಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸೋ, ತಂಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ. ಯಥಾಲಾಭಂ ಅತ್ತನೋ ಲಾಭಾನುರೂಪಂ ಸನ್ತೋಸೋ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಲಬ್ಭತೀತಿ ವಾ ಲಾಭೋ, ಯೋ ಯೋ ಲಾಭೋ ಯಥಾಲಾಭೋ, ತೇನ ಸನ್ತೋಸೋ ಯಥಾಲಾಭಸನ್ತೋಸೋ. ಬಲನ್ತಿ ಕಾಯಬಲಂ. ಸಾರುಪ್ಪನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕತಾ.

ಯಥಾಲದ್ಧತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಪತ್ಥನಾ ನಾಮ ಸಿಯಾ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಪವತ್ತಿಆಕಾರೋತಿ ತತೋ ವಿನಿವತ್ತಿತಮೇವ ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ಸರೂಪಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಲಭನ್ತೋಪಿ ನ ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಪಕತಿದುಬ್ಬಲಾದೀನಂ ಗರುಚೀವರಂ ನ ಫಾಸುಭಾವಾವಹಂ ಸರೀರಬಾಧಾವಹಞ್ಚ ಹೋತೀತಿ ಪಯೋಜನವಸೇನ, ನಾತ್ರಿಚ್ಛತಾದಿವಸೇನ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ. ಲಹುಕಚೀವರಪರಿಭೋಗೇ ಸನ್ತೋಸವಿರೋಧಿ ನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಲಹುಕೇನ ಯಾಪೇನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಮಹಗ್ಘಚೀವರಂ ಬಹೂನಿ ವಾ ಚೀವರಾನಿ ಲಭಿತ್ವಾ ತಾನಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಗಹಣಂ ಯಥಾಸಾರುಪ್ಪನಯೇ ಠಿತತ್ತಾ ನ ಸನ್ತೋಸವಿರೋಧೀತಿ ಆಹ ‘‘ತೇಸಂ…ಪೇ… ಧಾರೇನ್ತೋಪಿ ಸನ್ತುಟ್ಠೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಸೇಸಪಚ್ಚಯೇಸು ಯಥಾಬಲಯಥಾಸಾರುಪ್ಪನಿದ್ದೇಸೇಸು ಅಪಿ-ಸದ್ದಗ್ಗಹಣೇ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪಕತೀತಿ ವಾಚಾಪಕತಿಆದಿಕಾ. ಅವಸೇಸನಿದ್ದಾಯ ಅಭಿಭೂತತ್ತಾ ಪಟಿಬುಜ್ಝತೋ ಸಹಸಾ ಪಾಪಕಾ ವಿತಕ್ಕಾ ಪಾತುಭವನ್ತೀತಿ.

ಮುತ್ತಹರೀತಕನ್ತಿ ಗೋಮುತ್ತಪರಿಭಾವಿತಂ, ಪೂತಿಭಾವೇನ ವಾ ಛಡ್ಡಿತತ್ತಾ ಮುತ್ತಹರೀತಕಂ. ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ವಣ್ಣಿತನ್ತಿ ‘‘ಪೂತಿಮುತ್ತಭೇಸಜ್ಜಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಯಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾದೀಹಿ ಪಸತ್ಥಂ.

ಏಕೋ ಏಕಚ್ಚೋ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ನ ಕಥೇತಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಬಾಕುಲತ್ಥೇರೋ. ನ ಸನ್ತುಟ್ಟೋ ಹೋತಿ, ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಥೇರೋ ಉಪನನ್ದೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ. ನೇವ ಸನ್ತುಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ನ ಸನ್ತೋಸಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇತಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಥೇರೋ ಲಾಳುದಾಯೀ. ಅಯನ್ತಿ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪೋ. ಅನೇಸನನ್ತಿ ಅಯೋನಿಸೋ ಮಿಚ್ಛಾಜೀವವಸೇನ ಪಚ್ಚಯಪರಿಯೇಸನಂ. ಉತ್ತಸತೀತಿ ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ ಲಭೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಜಾತುತ್ತಾಸೇನ ಉತ್ತಸತಿ. ತಥಾ ಪರಿತಸ್ಸತಿ. ಅಯನ್ತಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ. ಏವಂ ಯಥಾವುತ್ತಏಕಚ್ಚಭಿಕ್ಖು ವಿಯ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ, ಅಲಾಭಪರಿತ್ತಾಸೇನ ವಿಘಾತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನ ಪರಿತ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಲೋಭೋಯೇವ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ಥನಟ್ಠೇನ ಬಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಗೇಧೋ ಲೋಭಗೇಧೋ. ಮುಚ್ಛನ್ತಿ ಗೇಧಂ ಮೋಮೂಹತ್ತಭಾವಂ. ಆದೀನವನ್ತಿ ದೋಸಂ. ನಿಸ್ಸರಣಮೇವಾತಿ ಚೀವರೇ ಇದಮತ್ಥಿತಾದಸ್ಸನಪುಬ್ಬಕಂ ಅಲಗ್ಗಭಾವಸಙ್ಖಾತನಿಯ್ಯಾನಮೇವ ಪಜಾನನ್ತೋ. ಯಥಾಲದ್ಧಾದೀನನ್ತಿ ಯಥಾಲದ್ಧಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀನಂ. ನಿದ್ಧಾರಣೇ ಚೇತಂ ಸಾಮಿವಚನಂ.

ಯಥಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋತಿ ಅತ್ತನಾ ವತ್ತಬ್ಬನಿಯಾಮೇನ ವದತಿ, ಭಗವತಾ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬನಿಯಾಮೇನ ‘‘ಯಥಾ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಕಸ್ಸಪೇನ ನಿದಸ್ಸನಭೂತೇನ. ಕಥನಂ ನಾಮ ಭಾರೋ ‘‘ಮುತ್ತೋ ಮೋಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಾನುರೂಪತ್ತಾ. ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪರಿಪೂರಂ ಕತ್ವಾ ಪೂರಣಂ ಭಾರೋ ಸತ್ಥು ಆಣಾಯ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬತೋ.

ಸನ್ತುಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೫. ತೇನ ರಹಿತೋತಿ ತೇನ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೇನ ರಹಿತೋ. ನಿಬ್ಭಯೋತಿ ಭಯರಹಿತೋ. ಕುಸಲಾನುಪ್ಪಾದನಮ್ಪಿ ಹಿ ಸಾವಜ್ಜಮೇವ ಅಞ್ಞಾಣಾಲಸಿಯಹೇತುಕತ್ತಾ. ಸಮ್ಬುಜ್ಝನತ್ಥಾಯಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇಹಿ ಸಮ್ಬುಜ್ಝನಾಯ. ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಂ ತೇಹಿ ಅನುಪದ್ದುತತ್ತಾ.

ಮನುಞ್ಞವತ್ಥುನ್ತಿ ಮನೋರಮಂ ಲೋಭುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಂ. ಯಥಾ ವಾ ತಥಾ ವಾತಿ ಸುಭಸುಖಾದಿವಸೇನ. ತೇತಿ ಲೋಭಾದಯೋ. ಅನುಪ್ಪನ್ನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ತಥಾರೂಪೇ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣೇ ತಥಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬತ್ತಾ. ಅಞ್ಞಥಾತಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣೇಹಿ ಅಯೋಜೇತ್ವಾ ಗಯ್ಹಮಾನೇ. ವತ್ಥುಮ್ಹೀತಿ ಉಪಟ್ಠಾಕಾದಿಚೀವರಾದಿವತ್ಥುಮ್ಹಿ. ಆರಮ್ಮಣೇತಿ ಮನಾಪಿಯಾದಿಭೇದೇ ಆರಮ್ಮಣೇ. ತಾದಿಸೇನ ಪಚ್ಚಯೇನಾತಿ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸತಿವೋಸ್ಸಗ್ಗಾದಿಪಚ್ಚಯೇನ. ಇಮೇತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಚ್ಚಯಲಾಭೇನ ಪಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಪಾಳಿಯಂ ತಥಾ ವುತ್ತಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನತಾಯ ನಪ್ಪಹೀಯನ್ತಿ ನಾಮ. ಅನುಪ್ಪಾದೋ ಹಿ ಪರಮತ್ಥತೋ ಪಹಾನಂ ಕಥಿತಂ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಕಥಿತನಯೇನೇವ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ಅಪ್ಪಟಿಲದ್ಧಾತಿ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ. ತೇತಿ ಯಥಾವುತ್ತಸೀಲಾದಿಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾ. ಪಟಿಲದ್ಧಾತಿ ಅಧಿಗತಾ. ‘‘ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಯದಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿಪಿ ಗಹಿತಾನಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಪರಿಹಾನಿವಸೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಏತ್ಥ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸ್ಸಾತಿ ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸ್ಸ ವಸೇನ. ಅಯಂ ದೇಸನಾತಿ ‘‘ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಮೇ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ನಿರುಜ್ಝಮಾನಾ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಅಯಂ ದೇಸನಾ ಕತಾ. ದುತಿಯಮಗ್ಗೋ ವಾ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತೇಯ್ಯಾತಿ ಇದಂ ಆಯತಿಂ ಸತ್ತಸು ಅತ್ತಭಾವೇಸು ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತಅನತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಪ್ಪೀ ಭಬ್ಬೋ ಸಮ್ಬೋಧಾಯಾ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ‘‘ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಕಥಿತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಅನೋತ್ತಪ್ಪೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಚನ್ದೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೬. ಪಿಯಮನಾಪನಿಚ್ಚನವಕಾದಿಗುಣೇಹಿ ಚನ್ದೋ ಉಪಮಾ ಏತೇಸನ್ತಿ ಚನ್ದೂಪಮಾ. ಸನ್ಥವಾದೀನಿ ಪದಾನಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವೇವಚನಾನಿ. ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಪುನ ಚಿತ್ತೇ ಕಿಲೇಸಾಧಿಗಮೋ. ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಕತ್ಥಚಿ ಸತ್ತೇ ಅನುರೋಧರೋಧಾಭಾವಮಾಹ. ಅತ್ತನೋ ಪನ ಸೋಮ್ಮಭಾವೇನ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಯದತ್ಥಮೇತ್ಥ ಚನ್ದೂಪಮಾ ಆಹಟಾ, ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಏವ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ನ ಕೇವಲಂ ಚನ್ದೂಪಮತಾಯ ಏತ್ತಕೋ ಏವ ಗುಣೋ, ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಸನ್ತೀತಿ ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏವಮಾದೀಹೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಯಥಾ. ಚನ್ದೋ ಲೋಕಾನುಗ್ಗಹೇನ ಅಜವೀಥಿಆದಿಕಾ ನಾನಾವೀಥಿಯೋ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ತಂ ದಿಸಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ ಕುಲಾನುದ್ದಯಾಯ. ಯಥಾ ಚನ್ದೋ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖತೋ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತೋ ಕಲಾಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಚ್ಚನವೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಭಿಕ್ಖು ಕಣ್ಹಪಕ್ಖಂ ಪಹಾಯ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಗುಣೇಹಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ ಲೋಕಸ್ಸ ವಾ ಪಾಮೋಜ್ಜಪಾಸಂಸತ್ಥೋ ನಿಚ್ಚನವತಾಯ ಚನ್ದಸಮಚಿತ್ತೋ ಅಧುನುಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿಯ ಚ ನಿಚ್ಚನವೋ ಹುತ್ವಾ ಚರತಿ.

ಅಪಕಸ್ಸಿತ್ವಾತಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮವತ್ಥುಕಾಮೇಹಿ ವಿವೇಚೇತ್ವಾ. ತಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಭಿಮುಖಂ ಕಾಯಚಿತ್ತಾನಂ ಆಕಡ್ಢನಂ ಕಾಯತೋ ಅಪನಯನಞ್ಚ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಆಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ಅಪನೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಚತುಕ್ಕಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಮ್ಭವತೀತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ನಿಚ್ಚನವಯಾತಿ ‘‘ನಿಚ್ಚನವಕಾ’’ಇಚ್ಚೇವ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಕ-ಸದ್ದೇನ ಹಿ ಪದಂ ವಡ್ಢಿತಂ, ಕ-ಕಾರಸ್ಸ ಚ ಯ-ಕಾರಾದೇಸೋ. ಏವಂ ವಿಚರಿಂಸೂತಿ ಕಿಞ್ಜಕ್ಖವಸೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಾಭಾವೇನ ಯಥಾ ಇಮೇ, ಏವಂ ವಿಚರಿಂಸು ಅಞ್ಞೇತಿ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನಾ.

ದ್ವೇಭಾತಿಕವತ್ಥೂತಿ ದ್ವೇಭಾತಿಕತ್ಥೇರಪಟಿಬದ್ಧಂ ವತ್ಥುಂ. ಅಪ್ಪತಿರೂಪಕರಣನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಸಾರುಪ್ಪಕರಣಂ. ಆಧಾಯಿತ್ವಾತಿ ಆರೋಪನಂ ಠಪೇತ್ವಾ. ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಗಣಮಜ್ಝೇ ಚ, ತಥಾ ವುಡ್ಢತರೇ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಕರಣಂ. ಏವಮಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅನ್ತರಘರಪ್ಪವೇಸನೇ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಚ ಯಥಾವುತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಂ ಅಸಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಗಣಮಜ್ಝೇ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಚ ವುಡ್ಢಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ.

ಯಥಾವುತ್ತೇಸು ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ತೇಸು ಠಾನೇಸು. ಪಾಪಿಚ್ಛತಾಪಿ ಮನೋಪಾಗಬ್ಭಿಯನ್ತಿ ಏತೇನೇವ ಕೋಧೂಪನಾಹಾದೀನಂ ಸಮುದಾಚಾರೋ ಮನೋಪಾಗಬ್ಭಿಯನ್ತಿ ದಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ.

ಏಕತೋ ಭಾರಿಯನ್ತಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸತೋ ಓನತಂ. ವಾಯುಪತ್ಥಮ್ಭನ್ತಿ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನವಾಯುನಾ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಂ. ಅನುಬ್ಬೇಜೇತ್ವಾ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ತತೋ ಅನುಬ್ಬೇಜನಂ ತದನುನಯನಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೋ ಓಲೋಕೇತೀ’’ತಿ. ವಾಯುಪತ್ಥಮ್ಭಕಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾತಿ ಕಾಯಂ ತಥಾ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಕಂ ಕತ್ವಾ.

ಓಪಮ್ಮಸಂಸನ್ದನಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಕಾಮಗಿದ್ಧತಾಯ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೋ, ಅವಿಸುದ್ಧಸೀಲಾಚಾರತಾಯ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನೋ.

ಅಙ್ಗುಲೀಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಪಭಾ ಆಕಾಸಸಞ್ಚಲನೇನ ದಿಗುಣಾ ಹುತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ವಿಚರಿಂಸೂತಿ ಆಹ ‘‘ಯಮಕವಿಜ್ಜುತಂ ಚಾರಯಮಾನೋ ವಿಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಆಕಾಸೇ ಪಾಣಿಂ ಚಾಲೇಸೀ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅನಾಗತತ್ತಾ ‘‘ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಪದ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ತಮನೋತಿ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಗಹಿತಮನೋ. ಯಞ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಅನವಜ್ಜಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಸಹಿತಂ, ತಂ ಸಸನ್ತಕಂ ಹಿತಸುಖಾವಹತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಕಮನೋ’’ತಿಆದಿ. ನ ದೋಮನಸ್ಸೇನ…ಪೇ… ಗಹಿತಮನೋ ಸಕಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಬ್ಬಿರುದ್ಧತ್ತಾ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ‘‘ಇದಾನಿ ಯೋ ಹೀನಾಧಿಮುತ್ತಿಕೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ.

ಪಸನ್ನಾಕಾರನ್ತಿ ಪಸನ್ನೇಹಿ ಕಾತಬ್ಬಕಿರಿಯಂ. ತಂ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಚೀವರಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯೇ ದದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ. ತಥಭಾವಾಯಾತಿ ಯದತ್ಥಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ದೇಸಿತೋ, ಯದತ್ಥಞ್ಚ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ, ತದತ್ಥಾಯ. ರಕ್ಖಣಭಾವನ್ತಿ ಅಪಾಯಭಯತೋ ಚ ರಕ್ಖಣಜ್ಝಾಸಯಂ. ಚನ್ದೋಪಮಾದಿವಸೇನಾತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಆಕಾಸೇ ಚಲಿತಪಾಣಿ ವಿಯ ಕತ್ಥಚಿ ಅಲಗ್ಗತಾಯ ಪರಿಸುದ್ಧಜ್ಝಾಸಯತಾ ಸತ್ತೇಸು ಕಾರುಞ್ಞನ್ತಿ ಏವಮಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ.

ಚನ್ದೂಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೭. ಕುಲಾನಿ ಉಪಗಚ್ಛತೀತಿ ಕುಲೂಪಕೋ. ಸನ್ದೀಯತೀತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ದೀಯತಿ, ಅವಖಣ್ಡೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾ ಪನ ಅವಖಣ್ಡಿಯನಾ ದುಕ್ಖಾಪನಾ ಅಟ್ಟಿಯನಾ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಟ್ಟೀಯತೀ’’ತಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ಸೋ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’’ತಿ. ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಸ್ಸ ಅನುಸರಣೇನ.

ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಜಿಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೮. ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ ಛಿದ್ದಸ್ಸ ಅಪುಥುಲತ್ತಾ ಅಗ್ಗಳಂ ಅದತ್ವಾವ ಸುತ್ತೇನ ಸಂಸಿಬ್ಬನಮತ್ತೇನ ಅಗ್ಗಳದಾನೇನ ಚ ಛಿದ್ದೇ ಪುಥುಲೇ. ನಿಬ್ಬಸನಾನೀತಿ ಚಿರನಿಸೇವಿತವಸನಕಿಚ್ಚಾನಿ, ಪರಿಭೋಗಜಿಣ್ಣಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಲದ್ಧನಾಮಾನೀ’’ತಿ, ಸಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಕೋ ವಿಧಿ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ‘‘ಗಹಪತಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ಯಥಾ ‘‘ವೀರಿಯ’’ನ್ತಿ.

ಸೇನಾಪತಿನ್ತಿ ಸೇನಾಪತಿಭಾವಿನಂ, ಸೇನಾಪಚ್ಚಾರಹನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಕಾತಬ್ಬಕಮ್ಮೇನ. ಸೋತಿ ಸತ್ಥಾ. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೇ ಕರೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ನ ಕರೋತೀತಿ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿವರನ್ತೋ ‘‘ಕಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಯದಿ ಸತ್ಥಾ ಧುತಙ್ಗಾನಿ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಕಾಮೋ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ‘‘ಜಿಣ್ಣೋಸಿ ದಾನಿ ತ್ವ’’ನ್ತಿಆದಿಮವೋಚಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯಥಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಫಾಸುವಿಹಾರಂ. ಅಮಾನುಸಿಕಾ ಸವನರತೀತಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಅರಞ್ಞಸದ್ದುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅರಞ್ಞೇಹಂ ವಸಾಮೀತಿ ವಿವೇಕವಾಸೂಪನಿಸ್ಸಯಾಧೀನಸದ್ದಸವನಪಚ್ಚಯಾ ಧಮ್ಮರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಅಪರೋತಿ ಅಞ್ಞೋ, ದುತಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಏಕಸ್ಸ ವಿಹರಣಟ್ಠಾನೇ ವಿಹರಣಸಮಯೇ ಚ ಫಾಸು ಭವತಿ ಚಿತ್ತವಿವೇಕಸಮ್ಭವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕಸ್ಸ ರಮತೋ ವನೇ’’ತಿ.

ತಥಾತಿ ಯಥಾ ಆರಞ್ಞಿಕಸ್ಸ ರತಿ, ತಥಾ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಸ್ಸ ಲಬ್ಭತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸು. ಅಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕಾಧೀನೋ ಇತರಸ್ಸ ವಿಸೇಸಜೋತಕೋತಿ ತಮೇವಸ್ಸ ವಿಸೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಕಾಲಚಾರೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಲಾಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಭತ್ತತ್ಥಾಯ ಗೇಹಂ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಂ ನ ಪಾತೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಾಮಿಕೇಹಿ ದಿನ್ನತ್ತಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಸಲಾಕಂ ನ ಲಭತಿ, ನ ಕತಿಕವಸೇನ. ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕವತ್ತೇ ಅವತ್ತನತೋ ‘‘ಯಸ್ಸ ಚೇಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ಪಠಮತರಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಯಂ, ತಂ ವತ್ತಂ, ಇತರಂ ಪಟಿವತ್ತಂ. ಮಹನ್ತಂ ವಾ ವತ್ತಂ, ಖುದ್ದಕಂ ಪಟಿವತ್ತಂ. ಕೇಚಿ ‘‘ವತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿ’’ನ್ತಿ ಪಠನ್ತಿ, ವತ್ತಸ್ಸ ಕರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉದ್ಧರಣ-ಅತಿಹರಣ-ವೀತಿಹರಣವೋಸ್ಸಜ್ಜನ-ಸನ್ನಿಕ್ಖೇಪನ-ಸನ್ನಿರುಮ್ಭನಾನಂ ವಸೇನ ಛ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ. ಗರುಭಾವೇನಾತಿ ಥಿರಭಾವೇನ.

‘‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಸೇನಾಸನೇ ವಸನ್ತಾ ಬಹುಂ ವಸ್ಸವಾಸಿಕಂ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ ತಥಾ ನ ವಸ್ಸವಾಸಿಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರತಿ ವಸ್ಸವಾಸಿಕಸ್ಸೇವ ಅಗ್ಗಹಣತೋ. ತಸ್ಮಾ ಸೇನಾಸನಫಾಸುಕಂಯೇವ ಚಿನ್ತೇತಿ. ತೇನ ಬಹುಪರಿಕ್ಖಾರಭಾವೇನ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ನತ್ಥಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಂ ರಕ್ಖಣಪಟಿಜಗ್ಗನಾದಿದುಕ್ಖಬಹುಲತಾಯ. ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾದೀನನ್ತಿ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಸನ್ತುಟ್ಠಾದೀನಂಯೇವ ಲಬ್ಭತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ.

ಜಿಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೪೯. ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇತಿ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ ಓವಾದಕವಿಞ್ಞಾಪಕಭಾವೇನ ಅತ್ತನೋ ಮಹಾಸಾವಕಟ್ಠಾನೇ ಠಪನತ್ಥಂ. ಅಥ ವಾ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಅಹಂ ದಾನಿ ನ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸಾಮಿ, ತಥಾ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ, ಅಯಂ ಪನ ವೀಸಂವಸ್ಸತಾಯುಕೋ, ಓವದನ್ತೋ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಮಮಚ್ಚಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಮಯಾ ಕಾತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಭಗವಾ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಠಾನೇತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಕಾತಬ್ಬಓವಾದದಾಯಕಟ್ಠಾನೇ. ತೇನಾಹ ‘‘ಏವಂ ಪನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಯಥಾಹ ಭಗವಾ ‘‘ಓವದ, ಕಸ್ಸಪ…ಪೇ… ತ್ವಂ ವಾ’’ತಿ. ದುಕ್ಖೇನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಅಪ್ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಾಹಿಭಾವತೋ. ದುಬ್ಬಚಭಾವಕರಣೇಹೀತಿ ಕೋಧೂಪನಾಹಾದೀಹಿ. ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ಪದಕ್ಖಿಣಗ್ಗಹಣಂ ನಾಮ ಅನುಧಮ್ಮಚರಣಂ, ಛಿನ್ನಪಟಿಪತ್ತಿ ಕತಾ ವಾಮಗ್ಗಾಹೋ ನಾಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅನುಸಾಸನಿ’’ನ್ತಿಆದಿ. ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ವದನ್ತೇತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅತಿಮಞ್ಞಿತ್ವಾ ವದನ್ತೇ. ಬಹುಂ ಭಾಸಿಸ್ಸತೀತಿ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಕೋ ವಿಪುಲಂ ಕತ್ವಾ ಕಥೇಸ್ಸತಿ. ಅಸಹಿತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ನಸಹಿತಂ ಹೇತುಪಮಾವಿರಹಿತಂ. ಅಮಧುರನ್ತಿ ನ ಮಧುರಂ ನ ಕಣ್ಣಸುಖಂ ನ ಪೇಮನೀಯಂ. ಲಹುಞ್ಞೇವ ಉಟ್ಠಾತಿ ಅಪ್ಪವತ್ತನೇನ ಕೂಲಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಕಥನಂ.

ಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ದುತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೦. ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾತಿ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವತ್ಥುಂ ಓಗಾಹಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಮೇತ’’ನ್ತಿ ಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾ. ಕುಸಲಧಮ್ಮಜಾನನಪಞ್ಞಾತಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಜಾನನಪಞ್ಞಾ. ಪರಿಹಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾಹಿ ಸಮ್ಪತ್ತೀಹಿ ಪರಿಹಾನಂ. ನ ಹಿ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತರಹಿತಸ್ಸ ಕಾಚಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ನಾಮ ಅತ್ಥೀತಿ.

ದುತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ತತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೧. ಪುಬ್ಬೇತಿ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ. ಏತರಹೀತಿ ತತೋ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಕಾಲೇ. ಕಾರಣಪಟ್ಠಪನೇತಿ ಕಾರಣಾರಮ್ಭೇ. ತೇಸು ವುತ್ತಗುಣಯುತ್ತೇಸು ಥೇರೇಸು. ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಯಥಾವುತ್ತಗುಣಯುತ್ತೇ ಪುಗ್ಗಲೇ. ಏವಂ ಸಕ್ಕಾರೇ ಕಯಿರಮಾನೇತಿ ‘‘ಭದ್ದಕೋ ವತಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಆದರಜಾತೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಕ್ಕಾರೇ ಕಯಿರಮಾನೇ. ಇಮೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ. ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅತ್ತನೋ ಮುಖಾಭಿಮುಖಂ ಕರೋನ್ತಾ ವದನ್ತಿ. ಯಞ್ಹಿ ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ತನ್ತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಂ ಉಪದ್ದವೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಅನತ್ಥಜನನತೋ. ಪತ್ಥಯತಿ ಭಜತಿ ಬಜ್ಝತೀತಿ ಪತ್ಥನಾ, ಅಭಿಸಙ್ಗೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭಿಪತ್ಥನಾತಿ ಅಧಿಮತ್ತಪತ್ಥನಾ’’ತಿ.

ತತಿಯಓವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೨. ಯಾವದೇವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮಾನತ್ಥಂ ‘‘ಯಾವದೇ’’ತಿ ಇದಂ ಪದನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಯಾವದೇ ಆಕಙ್ಖಾಮೀತಿ ಯಾವದೇವ ಇಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ. ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಝಾನಸಮಾಪತ್ತೀಸು ವಸೀಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ತದೇತಂ ಆರದ್ಧಂ. ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಆಸವಾನಂ ಖಯಾತಿ ಆಸವಾನಂ ಖಯಹೇತು ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಸವಾನಂ ಖೇಪಿತತ್ತಾ. ಅಪಚ್ಚಯಭೂತನ್ತಿ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ಅಪಚ್ಚಯಭೂತಂ.

ಝಾನಾಭಿಞ್ಞಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಉಪಸ್ಸಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೩. ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಹೇತುಪಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಓವದನ್ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಅಯಂ ಪನ ಥೇರೋ ನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಹೇತು ಭಿಕ್ಖುನುಪಸ್ಸಯಗಮನಂ ಯಾಚತಿ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತ್ಥಿಕಾ’’ತಿಆದಿ. ಏಸೋ ಹಿ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಗುಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಯಸ್ಮಾ ತಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಚತುಸಚ್ಚಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಾ, ತಸ್ಮಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಾದಿಪಕಾಸನಿಯಾ ಧಮ್ಮಕಥಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಾನಿ ಚೇವ ಉದಯಬ್ಬಯಾದಿಕೇ ಚ ಸಮ್ಮಾ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಹತ್ಥೇನ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಯ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸಮಾದಪೇಸೀತಿ ತತ್ಥ ಲಕ್ಖಣಾರಮ್ಮಣಿಕವಿಪಸ್ಸನಂ ಸಮಾದಪೇಸಿ. ಯಥಾ ವೀಥಿಪಟಿಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತತಿ, ಏವಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ. ಸಮುತ್ತೇಜೇಸೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಆರದ್ಧಾಯ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಾದೀಸು ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೇಸು ಯಥಾಕಾಲಂ ಪಗ್ಗಹಸಮುಪೇಕ್ಖಣೇಹಿ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅನುಪವತ್ತನೇನ ಭಾವನಾಮಜ್ಝಿಮವೀಥಿಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಯಥಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸುಪ್ಪಸನ್ನಂ ಹುತ್ವಾ ವಹತಿ, ಏವಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ವಿಸದಭಾವಕರಣೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಮಾ ಉತ್ತೇಜೇಸಿ, ನಿಬ್ಬಾನವಸೇನ ವಾ ಸಮಾದಪೇಸಿ. ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸೀತಿ ತಥಾ ಪವತ್ತಿಯಮಾನಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಸಮಪ್ಪವತ್ತಭಾವನಾವಸೇನ ಉಪರಿ ಲದ್ಧಬ್ಬಭಾವನಾವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇಸಿ, ಲದ್ಧಸ್ಸಾದವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ತೋಸೇಸಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಮನುತೇ ಪರಿಞ್ಞಾದಿವಸೇನ ಸಚ್ಚಾನಿ ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಮುನಿ. ತೇತಿ ತಂ. ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಹಿ ಇದಂ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಉತ್ತರೀತಿ ಉಪರಿ, ತವ ಯಥಾಭೂತಸಭಾವತೋ ಪರತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಕ್ಖಪತಿತೋ ಅಗತಿಗಮನಂ ಅತಿರೇಕಓಕಾಸೋ. ಉಪಪರಿಕ್ಖೀತಿ ಅನುವಿಚ್ಚ ನಿವಾರಕೋ ನ ಬಹುಮತೋ. ಬುದ್ಧಪಟಿಭಾಗೋ ಥೇರೋ. ‘‘ಬಾಲಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ಆಹಾ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ಖಮಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವದನ್ತೇನ ಪಕ್ಖಪಾತೇನ ವಿಯ ವುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ನ ವಾರಿತಾ’’ತಿಆದಿ.

ಚುತಾ ಸಲಿಙ್ಗತೋ ನಟ್ಠಾ, ದೇಸನ್ತರಪಕ್ಕಮೇನ ಅದಸ್ಸನಂ ನ ಗತಾ. ಕಣ್ಟಕಸಾಖಾ ವಿಯಾತಿ ಕುರಣ್ಟಕಅಪಾಮಗ್ಗಕಣ್ಟಕಲಸಿಕಾಹಿ ಸಾಖಾ ವಿಯ.

ಉಪಸ್ಸಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೧. ಚೀವರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೪. ರಾಜಗಹಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಭಾಗೇ ಗಿರಿ ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರಿ ಣ-ಕಾರೇ ಅ-ಕಾರಸ್ಸ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ, ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಭಾಗೇ ಜನಪದೋಪಿ ‘‘ದಕ್ಖಿಣಾಗಿರೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ‘‘ಗಿರಿತೋ ದಕ್ಖಿಣಭಾಗೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ. ಏಕದಿವಸೇನಾತಿ ಏಕೇನ ದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇಸುಂ ತೇಸಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಾಭಾವತೋ.

ಯತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ವಾ ಉತ್ತರಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಕಪ್ಪಿಯನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಭೋಜನಂ ಏಕತೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನ್ತಿ, ಏತಂ ಗಣಭೋಜನಂ ನಾಮ, ತಂ ತಿಣ್ಣಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ‘‘ತಿಕಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ ವಚನೇನ ಗಣಭೋಜನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಯೋ ಅತ್ಥವಸೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾಪಿ ‘‘ತಿಕಭೋಜನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ.

‘‘ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ನಿಗ್ಗಹೋ ಏವ ಪೇಸಲಾನಂ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ’’ತಿ ಇದಂ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ದುಮ್ಮಙ್ಕೂನಂ ನಿಗ್ಗಹೇನೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಯಥಾ ದೇವದತ್ತೋ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ತಿಕಭೋಜನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ.

ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹೀತಿ ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ತ್ವಂ ಅಸಮ್ಪನ್ನಗಣಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಚರಸೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಚಾರಿಕಾಚರಣಂ ಕುಲಾನುದ್ದಯಾಯ ನ ಹೋತಿ, ಕುಲಾನಂ ಘಾತಿತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಥೇರೋ ‘‘ಸಸ್ಸಘಾತಂ ಮಞ್ಞೇ ಚರಸೀ’’ತಿಆದಿಮವೋಚ.

ಸೋಧೇನ್ತೋ ತಸ್ಸಾ ಅತಿವಿಯ ಪರಿಸುದ್ಧಭಾವದಸ್ಸನೇನ. ಉದ್ದಿಸಿತುಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ತಥಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸೇವ ಅನುಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬತ್ತಾ. ಕಿಞ್ಚನಂ ಕಿಲೇಸವತ್ಥು. ಸಙ್ಗಹೇತಬ್ಬಖೇತ್ತವತ್ಥು ಪಲಿಬೋಧೋ, ಆಲಯೋ ಅಪೇಕ್ಖಾ. ಓಕಾಸಾಭಾವತೋತಿ ಬಹುಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯತಾಯ ಕುಸಲಕಿರಿಯಾಯ ಓಕಾಸಾಭಾವತೋ. ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನತೋತಿ ಸಙ್ಕೇತಂ ಕತ್ವಾ ವಿಯ ಕಿಲೇಸರಜಾನಂ ತತ್ಥ ಸನ್ನಿಜ್ಝಪವತ್ತನತೋ.

ಸಿಕ್ಖತ್ತಯಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾದಿಸಿಕ್ಖತ್ತಯಸಙ್ಗಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಂ ಸೇಟ್ಠಂ ಚರಿಯಂ. ಖಣ್ಡಾದಿಭಾವಾಪಾದನೇನ ಅಖಣ್ಡಂ ಕತ್ವಾ. ಲಕ್ಖಣವಚನಞ್ಹೇತಂ. ಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಕ್ಖೇಕದೇಸಂ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಏಕನ್ತೇನೇವ ಪರಿಪೂರೇತಬ್ಬತಾಯ ಏಕನ್ತಪರಿಪುಣ್ಣಂ. ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಮತ್ತಮ್ಪಿ ಸಂಕಿಲೇಸಮಲಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ವಿಸುದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬತಾಯ ಏಕನ್ತಪರಿಸುದ್ಧಂ. ತತೋ ಏವ ಸಙ್ಖಂ ವಿಯ ಲಿಖಿತನ್ತಿ ಸಙ್ಖಲಿಖಿತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಲಿಖಿತಸಙ್ಖಸದಿಸ’’ನ್ತಿ. ದಾಠಿಕಾಪಿ ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಮಸ್ಸು’’ತ್ವೇವ ವುತ್ತಂ, ನ ಏತ್ಥ ಕೇವಲಂ ಮಸ್ಸುಯೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸಾಯೇನ ರತ್ತಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ.

ವಙ್ಗಸಾಟಕೋತಿ ವಙ್ಗದೇಸೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸಾಟಕೋ. ಏಸಾತಿ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ. ಅಭಿನೀಹಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಣಿಧಾನತೋ ಪಭುತಿ, ಅಯಂ ಇದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ. ಅಗ್ಗಸಾವಕದ್ವಯಂ ಉಪಾದಾಯ ತತಿಯತ್ತಾ ‘‘ತತಿಯಸಾವಕ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚೇವ ಸಟ್ಠಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಚ ಅಟ್ಠ ಚ ಸಹಸ್ಸಾನಿ.

ಅಯಞ್ಚ ಅಯಞ್ಚ ಗುಣೋತಿ ಸೀಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಗ್ಗಫಲಾ ಗುಣೋತಿ ಕಿತ್ತೇನ್ತೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪೂರಯಮಾನೋ ವಿಯ ಕಥೇಸಿ.

ಕೋಲಾಹಲನ್ತಿ ದೇವತಾಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಕೋಲಾಹಲೋ.

ಖುದ್ದಕಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ. ತರಣಂ ವಾ ಹೋತು ಮರಣಂ ವಾತಿ ಮಹೋಘಂ ಓಗಾಹನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಮಚ್ಛೇರಸಮುದ್ದಂ ಉತ್ತರನ್ತೋ ಪಚ್ಛಾಪಿ…ಪೇ… ಪಾದಮೂಲೇ ಠಪೇಸಿ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯ ಮಚ್ಛೇರಪಹಾನಸ್ಸ ಕಥಿತತ್ತಾ.

ಸತ್ಥು ಗುಣಾ ಕಥಿತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸತ್ಥು ಗುಣೇ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ತದಾ ಸತ್ಥು ಸಮ್ಮುಖಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ.

ತಥಾಗತಮಞ್ಚಸ್ಸಾತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪರಿಭೋಗಮಞ್ಚಸ್ಸ. ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ತಾದಿಸಸ್ಸೇವ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾ ಹುತ್ವಾ.

ಅದಿನ್ನವಿಪಾಕಸ್ಸಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕತೂಪಚಿತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ ನ ದಿನ್ನವಿಪಾಕಸ್ಸ. ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಲಲಪೂರಣಕಮ್ಮಸ್ಸ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ದುಗ್ಗನ್ಧಸರೀರತಾಯ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತಾ. ಇಟ್ಠಕಪನ್ತೀತಿ ಸುವಣ್ಣಿಟ್ಠಕಪನ್ತಿ. ಘಟನಿಟ್ಠಕಾಯಾತಿ ತಸ್ಸ ಪನ್ತಿಯಂ ಪಠಮಂ ಠಪಿತಇಟ್ಠಕಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಘಟೇತಬ್ಬಇಟ್ಠಕಾಯ ಊನಾ ಹೋತಿ. ಭದ್ದಕೇ ಕಾಲೇತಿ ಈದಿಸಿಯಾ ಇಟ್ಠಕಾಯ ಇಚ್ಛಿತಕಾಲೇಯೇವ ಆಗತಾಸಿ. ತೇನ ಬನ್ಧನೇನಾತಿ ತೇನ ಸಿಲೇಸಸಮ್ಬನ್ಧೇನ.

ಓಲಮ್ಬಕಾತಿ ಮುತ್ತಾಮಣಿಮಯಾ ಓಲಮ್ಬಕಾ. ಪುಞ್ಞನ್ತಿ ನತ್ಥಿ ನೋ ಪುಞ್ಞಂ ತಂ, ಯಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಯಂ ಕಾರಣಾ ಇತೋ ಸುಖುಮತರಸ್ಸ ಪಟಿಲಾಭೋ ಸಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಞ್ಞನಿಯಾಮೇನಾತಿ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಸಿದ್ಧೇನ ನಿಯಾಮೇನ. ಸೋ ಚ ಅಸ್ಸ ಬಾರಾಣಸಿರಜ್ಜಂ ದಾತುಂ ಕತೋಕಾಸೋ.

ಫುಸ್ಸರಥನ್ತಿ ಮಙ್ಗಲರಥಂ. ಉಣ್ಹೀಸಂ ವಾಲಬೀಜನೀ ಖಗ್ಗೋ ಮಣಿಪಾದುಕಾ ಸೇತಚ್ಛತ್ತನ್ತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ರಾಜಕಕುಧಭಣ್ಡಂ. ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ವಿಸುಂ ಗಹಿತಂ. ದಿಬ್ಬವತ್ಥಂ ಸಾದಿಯಿತುಂ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವಚೋದಿತೋ ‘‘ನನು ತಾತಾ ಥೂಲ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಪಞ್ಚ ಚಙ್ಕಮನಸತಾನೀತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೇನ ಆದಿಅತ್ಥೇನ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾದೀನಿ ಪಬ್ಬಜಿತಸಾರುಪ್ಪಟ್ಠಾನಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ.

ಸಾಧುಕೀಳಿತನ್ತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಟ್ಠಾನೇ ಕಾತಬ್ಬಸಕ್ಕಾರಂ ವದತಿ.

ನಪ್ಪಮಜ್ಜಿ ನಿರೋಗಾ ಅಯ್ಯಾತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ ದೇವಾತಿ ದೇವೀ ಪಟಿವಚನಂ ಅದಾಸಿ. ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾತಿ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ. ಸಮಣಕಪಬ್ಬಜ್ಜನ್ತಿ ಸಮಿತಪಾಪೇಹಿ ಅರಿಯೇಹಿ ಅನುಟ್ಠಾತಬ್ಬಪಬ್ಬಜ್ಜಂ. ಸೋ ಹಿ ರಾಜಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ವೇಸಸ್ಸ ದಿಟ್ಠತ್ತಾ ‘‘ಇದಮೇವ ಭದ್ದಕ’’ನ್ತಿ ತಾದಿಸಂಯೇವ ಲಿಙ್ಗಂ ಗಣ್ಹಿ.

ತತ್ಥೇವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇಯೇವ. ವೀಸತಿಮೇ ವಸ್ಸೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇತಿ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾಧಿಕಾರಸ್ಸ ಚಿರಕಾಲಂ ಸಙ್ಗಹಿತತ್ತಾ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಕಥಂ ಮಾ ಕಥೇಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ವೀಸತಿ ಧರಣಾನಿ ‘‘ನಿಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಲಭನ್ತೋ ನ ವಸಾಮೀತಿ ಸಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಇತ್ಥಾಕರೋತಿ ಇತ್ಥಿರತನಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ. ಅಯ್ಯಧೀತಾತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಧೀತಾ, ಭದ್ದಕಾಪಿಲಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಸಾದರೂಪೇನ ನಿಬ್ಬಿಸಿಟ್ಠತಾಯ ‘‘ಮಹಾಗೀವ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಮಾಯ ಸದಿಸಭಾವಮಾಹ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಯ್ಯಧೀತಾಯಾ’’ತಿಆದಿ.

ಸಮಾನಪಣ್ಣನ್ತಿ ಸದಿಸಪಣ್ಣಂ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ಕುಮಾರಿಯಾ ಚ ವುತ್ತನ್ತಪಣ್ಣಂ. ಇತೋ ಚ ಏತ್ತೋ ಚಾತಿ ತೇ ಪುರಿಸಾ ಸಮಾಗಮಟ್ಠಾನತೋ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಮಹಾತಿತ್ಥಗಾಮಂ ಮದ್ದರಟ್ಠೇ ಸಾಗಲನಗರಞ್ಚ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಕ್ಕಮನ್ತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ‘‘ಇತೋ ಚ ಏತ್ತೋ ಚ ಪೇಸೇಸು’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಾ.

ಪುಪ್ಫದಾಮನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಹತ್ಥಪ್ಪಮಾಣಂ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ. ತಾನಿ ಪುಪ್ಫದಾಮಾನಿ. ತೇತಿ ಉಭೋ ಭದ್ದಾ ಚೇವ ಪಿಪ್ಪಲಿಕುಮಾರೋ ಚ. ಲೋಕಾಮಿಸೇನಾತಿ ಗೇಹಸ್ಸಿತಪೇಮೇನ, ಕಾಮಸ್ಸಾದೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಸಂಸಟ್ಠಾತಿ ನ ಸಂಸಟ್ಠಾ. ವಿಚಾರಯಿಂಸು ಘಟೇ ಜಲನ್ತೇನ ವಿಯ ಪದೀಪೇನ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಸಮುಜ್ಜಲನ್ತೇನ ವಿಮೋಕ್ಖಬೀಜೇನ ಸಮುಸ್ಸಾಹಿತಚಿತ್ತಾ. ಯನ್ತಬದ್ಧಾನೀತಿ ಸಸ್ಸಸಮ್ಪಾದನತ್ಥಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಇಟ್ಠಕದ್ವಾರಕವಾಟಯೋಜನವಸೇನ ಯನ್ತಬದ್ಧಉದಕನಿಕ್ಖಮನತುಮ್ಬಾನಿ. ಕಮ್ಮನ್ತೋತಿ ಕಸಿಕಮ್ಮಕರಣಟ್ಠಾನಂ. ದಾಸಗಾಮಾತಿ ದಾಸಾನಂ ವಸನಗಾಮಾ.

ಓಸಾಪೇತ್ವಾತಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ಆಕಪ್ಪಕುತ್ತವಸೇನಾತಿ ಆಕಾರವಸೇನ ಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಚ. ಅನನುಚ್ಛವಿಕನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜಿತವೇಸಸ್ಸ ಅನನುರೂಪಂ. ತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇತಿ ದ್ವೇಧಾಪಥಸ್ಸ ದ್ವಿಧಾಭೂತಟ್ಠಾನೇ.

ಏತೇಸಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ನಿಸೀದೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಾ ಪನ ಸತ್ಥು ತತ್ಥ ನಿಸಜ್ಜಾ ಏದಿಸೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನಿಸೀದನ್ತೋ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಪರಿಮಿತಕಾಲಸಙ್ಗಹಿತಾ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಪರಿಮೇಯ್ಯಪುಞ್ಞಸಮ್ಭಾರೂಪಚಯನಿಬ್ಬತ್ತಾ ನಿರೂಪಿತಸಭಾವಬುದ್ಧಗುಣವಿಜ್ಜೋತಿತಾ ಲಕ್ಖಣಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಸಮುಜ್ಜಲಾ ಬ್ಯಾಮಪ್ಪಭಾಕೇತುಮಾಲಾಲಙ್ಕತಾ ಸಭಾವಸಿದ್ಧತಾಯ ಅಕಿತ್ತಿಮಾ ರೂಪಕಾಯಸಿರೀ, ತಂಯೇವ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ ಪಸಾದಸಂವಡ್ಢನತ್ಥಂ ಅನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಗವಾ ‘‘ಬುದ್ಧವೇಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ…ಪೇ… ನಿಸೀದೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಅಸೀತಿಹತ್ಥಂ ಪದೇಸಂ ಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಪವತ್ತಿಯಾ ‘‘ಅಸೀತಿಹತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಸತಸಾಖೋತಿ ಬಹುಸಾಖೋ ಅನೇಕಸಾಖೋ. ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಅಹೋಸಿ ನಿರನ್ತರಂ ಬುದ್ಧರಸ್ಮೀಹಿ ಸಮನ್ತತೋ ಸಮೋಕಿಣ್ಣತ್ತಾ. ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ರಾಜಗಹಂ ನಾಳನ್ದನ್ತಿ ಚ ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ಅನ್ತರಾಸದ್ದಯೋಗತೋತಿ ಆಹ ‘‘ರಾಜಗಹಸ್ಸ ನಾಳನ್ದಾಯ ಚಾ’’ತಿ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸತ್ಥಾರಾ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥೇಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಯಥಾರಹಂ ಅನುಸಾಸನಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಸದೇವಕೇ ಅಭಾವತೋ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸುಗತೇನ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಭನಗಮನಗುಣಗಣಯುತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ನ ಹಿ ಮೇ ಇತೋ ಅಞ್ಞೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಭವಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಸಮ್ಮಾ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮಾನಂ ಸಯಮ್ಭುಞಾಣೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ. ಇಮಿನಾತಿ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಚನೇನ.

ಅಜಾನಮಾನೋವ ಸಬ್ಬಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಬ್ಬಚೇತಸಾತಿ ಸಬ್ಬಅಜ್ಝತ್ತಿಕಙ್ಗಪರಿಪುಣ್ಣಚೇತಸಾ. ಸಮನ್ನಾಗತನ್ತಿ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸಮ್ಮದೇವ ಅನು ಅನು ಆಗತಂ ಉಪಗತಂ. ಫಲೇಯ್ಯಾತಿ ವಿದಾಲೇಯ್ಯ. ವಿಲಯನ್ತಿ ವಿನಾಸಂ.

ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಕಾರೇನ. ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಸ್ಸ ಬಹಲತಾ ನಾಮ ವಿಪುಲತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮಹನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮತರಮೇವಾತಿ ಪಗೇವ ಉಪಸಙ್ಕಮನತೋ. ತಥಾ ಅತಿಮಾನಪಹೀನೋ ಅಸ್ಸ, ಹಿರಿಓತ್ತಪ್ಪಂ ಯಥಾ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಕುಸಲಸನ್ನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮನಿಸ್ಸಿತಂ. ಅಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ತೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಅಟ್ಠಿಕಂ. ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಪರಿಯೋಸಾನಾ ಸವನಚಿತ್ತಂ ‘‘ಸಬ್ಬಚೇತೋ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥೋಕಮ್ಪಿ ಬಹಿ ಗನ್ತುಂ ಅದೇನ್ತೋ’’ತಿ. ತೇನ ಸಮೋಧಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಬ್ಬೇನ…ಪೇ… ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ ಆರಮ್ಭತೋ ಪಭುತಿ ಯಾವ ದೇಸನಾ ನಿಪ್ಫನ್ನಾ, ತಾವ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಪವತ್ತೇನ ಸಬ್ಬೇನ ಸಮನ್ನಾಹಾರಚಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂಯೇವ ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾ. ಠಪಿತಸೋತೋತಿ ಧಮ್ಮೇ ನಿಹಿತಸೋತೋ. ಓದಹಿತ್ವಾತಿ ಅಪಿಹಿತಂ ಕತ್ವಾ. ಪಠಮಜ್ಝಾನವಸೇನಾತಿ ಇದಂ ಅಸುಭೇಸು ತಸ್ಸೇವ ಇಜ್ಝತೋ, ಇತರತ್ಥಞ್ಚ ಸುಖಸಮ್ಪಯುತ್ತತಾ ವುತ್ತಾ.

ಸಂಸಾರಸಾಗರೇ ಪರಿಬ್ಭಮನ್ತಸ್ಸ ಇಣಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಾ ಆಸವಸಭಾವಾಪಾದನತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸರಣೋತಿ ಸಕಿಲೇಸೋ’’ತಿ. ಚತ್ತಾರೋ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಾತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗತ್ತಂ ಸಂವಣ್ಣನಾಸು ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏತ್ಥ ಚ ಭಗವಾ ಪಠಮಂ ಓವಾದಂ ಥೇರಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಜಾತಿಕತ್ತಾ ಜಾತಿಮಾನಪಹಾನತ್ಥಮಭಾಸಿ, ದುತಿಯಂ ಬಾಹುಸಚ್ಚಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಅಹಂಕಾರಪಹಾನತ್ಥಂ, ತತಿಯಂ ಉಪಧಿಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಅತ್ತಸಿನೇಹಪಹಾನತ್ಥಂ. ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇತಿ ಭಗವತಾ ಸಮಾಗತದಿವಸತೋ ಅಟ್ಠಮೇ ದಿವಸೇ.

ಮಗ್ಗತೋ ಓಕ್ಕಮನಂ ಪಠಮತರಂ ಭಗವತಾ ಸಮಾಗತದಿವಸೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ಯದಿ ಅರಹತ್ತಾಧಿಗಮೋ ಪಚ್ಛಾ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪಾಳಿಯಂ ಪಗೇವ ಸಿದ್ಧಂ ವಿಯ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದೇಸನಾವಾರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ‘‘ಸತ್ತಾಹಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ಆವುಸೋ ಸರಣೋ, ರಟ್ಠಪಿಣ್ಡಂ ಭುಞ್ಜಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಅವಸರಪ್ಪತ್ತಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪವೇದೇನ್ತೋ ‘‘ಅಟ್ಠಮಿಯಾ ಅಞ್ಞಾ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಯಮೇತ್ಥ ದೇಸನಾವಾರಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ತತೋ ಪರಂ ಭಗವತಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಚೀವರಪರಿವತ್ತನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಥ ಖೋ, ಆವುಸೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಅನ್ತನ್ತೇನಾತಿ ಚತುಗ್ಗುಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಯ ಸಙ್ಘಾಟಿಯಾ ಅನ್ತನ್ತೇನ. ಜಾತಿಪಂಸುಕೂಲಿಕೇನ…ಪೇ… ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಏತೇನ ಪುಬ್ಬೇ ಜಾತಿಆರಞ್ಞಕಗ್ಗಹಣೇನ ಚ ತೇರಸ ಧುತಙ್ಗಾ ಗಹಿತಾ ಏವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕಾತುನ್ತಿ ಅನುರೂಪಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತುಂ. ಥೇರೋ ಪಾರುಪೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಭಗವತೋ ಓವಾದಂ ಭಗವತೋ ವಾ ಧಮ್ಮಕಾಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉರಸ್ಸ ವಸೇನ ಜಾತೋತಿ ಓರಸೋ. ಭಗವತೋ ವಾ ಧಮ್ಮಸರೀರಸ್ಸ ಮುಖತೋ ಸತ್ತತಿಂಸಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯತೋ ಜಾತೋ. ತೇನೇವ ಧಮ್ಮಜಾತಧಮ್ಮನಿಮ್ಮಿತಭಾವೋಪಿ ಸಂವಣ್ಣಿತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಓವಾದಧಮ್ಮೋ ಏವ ಸತ್ಥಾರಾ ದಾತಬ್ಬತೋ ಥೇರೇನ ಆದಾತಬ್ಬತೋ ಓವಾದಧಮ್ಮದಾಯಾದೋ, ಓವಾದಧಮ್ಮದಾಯಜ್ಜೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ಅರಹತೀತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ.

‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಪರಿಸೋಧಿತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಸೋಧಿತಭಾವಂ ಬ್ಯತಿರೇಕಮುಖೇನ ದಸ್ಸೇತುಂ, ‘‘ಆವುಸೋ, ಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಏವನ್ತಿ ಯಥಾ ಅಹಂ ಲಭಿಂ, ಏವಂ ಸೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತುನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಸೀಹನಾದನದನಾ ನಾಮ ದೇಸನಾವ, ಥೇರೋ ಸತ್ಥಾರಾ ಅತ್ತನೋ ಕತಾನುಗ್ಗಹಮೇವ ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನ ಉಲ್ಲಿಙ್ಗೇತಿ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ನ ಹಿ ಮಹಾಥೇರೋ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಾನುಭಾವಂ ವಿಭಾವೇತಿ. ಸೇಸನ್ತಿ ಯಂ ಇಧ ಅಸಂವಣ್ಣಿತಂ. ಪುರಿಮನಯೇನೇವಾತಿ ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ.

ಚೀವರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೨. ಪರಂಮರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೫. ಯಥಾ ಅತೀತಕಪ್ಪೇ ಅತೀತಾಸು ಜಾತೀಸು ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸವಸೇನ ಆಗತೋ, ತಥಾ ಏತರಹಿಪಿ ಆಗತೋತಿ ತಥಾಗತೋ, ಯಥಾ ಯಥಾ ವಾ ಪನ ಕಮ್ಮಂ ಕತೂಪಚಿತಂ, ತಥಾ ತಂ ತಂ ಅತ್ತಭಾವಂ ಆಗತೋ ಉಪಗತೋ ಉಪಪನ್ನೋತಿ ತಥಾಗತೋ, ಸತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ತಥಾಗತೋತಿ ಸತ್ತೋ’’ತಿ. ಏತನ್ತಿ ‘‘ಏವಂ ಹೋತಿ ಭವತಿ ತಿಟ್ಠತಿ ಸಸ್ಸತಿಸಮ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ. ಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ನ ಹೋತೀತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥತೋ ಸುಖನ್ತಿ ಪಸತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ನ ಹೋತಿ. ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ತಸ್ಸ ಪಧಾನಭಾವತೋ. ತಸ್ಸ ಪನ ಏತಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಆದಿಪಟಿಪದಾಮತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ ಅನುಪಕಾರಕತ್ತಾ ವಿಲೋಮನತೋ ಚ. ತತೋ ಏವ ಇತರಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸಪಿ ಅನಿಸ್ಸಯೋವ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಪರಂಮರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೩. ಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೫೬. ಆಜಾನಾತಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಮಗ್ಗೇಹಿ ಞಾತಮರಿಯಾದಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾವ ಜಾನಾತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ ಅಞ್ಞಾ, ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾ. ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಯನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾ, ಅರಹತ್ತಫಲಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅರಹತ್ತೇ’’ತಿ.

ಓಭಾಸೇತಿ ಓಭಾಸನಿಮಿತ್ತಂ. ‘‘ಚಿತ್ತಂ ವಿಕಮ್ಪತೀ’’ತಿ ಪದದ್ವಯಂ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಓಭಾಸೇತಿ ವಿಸಯಭೂತೇ. ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಕಮ್ಪತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಪವೇಧತೀ’’ತಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಉಪಟ್ಠಾನೇತಿ ಸತಿಯಂ. ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಚಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನುಪೇಕ್ಖಾಯ ಚ. ಏತ್ಥ ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಸನ್ತಾನವಿನಿಮುತ್ತಂ ಪಭಾಸನಂ ರೂಪಾಯತನಂ ಓಭಾಸೋ. ಞಾಣಾದಯೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾವ. ಸಕಸಕಕಿಚ್ಚೇ ಸವಿಸೇಸೋ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಸದ್ಧಾಧಿಮೋಕ್ಖೋ. ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಸತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಾತಿ ಆವಜ್ಜನುಪೇಕ್ಖಾ. ಸಾ ಹಿ ಆವಜ್ಜನಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚೇತನಾ. ಆವಜ್ಜನಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನವಸೇನ ಪವತ್ತಿಯಾ ಇಧ ‘‘ಆವಜ್ಜನುಪೇಕ್ಖಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪುನ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನುಪೇಕ್ಖಾವ ಅನೇನ ಸಮಜ್ಝತ್ತತಾಯ ಏವಂ ವುತ್ತಾ. ನಿಕನ್ತಿ ನಾಮ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ನಿಕಾಮನಾ ಅಪೇಕ್ಖಾ. ಸುಖುಮತರಕಿಲೇಸೋ ವಾ ಸಿಯಾ ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ.

ಇಮಾನಿ ದಸ ಠಾನಾನೀತಿ ಇಮಾನಿ ಓಭಾಸಾದೀನಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಠಾನಾನಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವತ್ಥೂನಿ. ಪಞ್ಞಾ ಯಸ್ಸ ಪರಿಚಿತಾತಿ ಯಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಪರಿಚಿತವತೀ ಯಾಥಾವತೋ ಜಾನಾತಿ. ‘‘ಇಮಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅದ್ಧಾ ಮಗ್ಗಪ್ಪತ್ತೋ ಫಲಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಪವತ್ತಅಧಿಮಾನೋ ಧಮ್ಮುದ್ಧಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮೂಪನಿಸ್ಸಯೋ ವಿಕ್ಖೇಪೋ. ತತ್ಥ ಕುಸಲೋ ಹಿ ತಂ ಯಾಥಾವತೋ ಜಾನನ್ತೋ ನ ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಅಧಿಗಮಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಂ ನಾಮ ಅನಧಿಗತೇ ಅಧಿಗತಮಾನಿಭಾವಾವಹತ್ತಾ. ಯದಗ್ಗೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ, ತದಗ್ಗೇನ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕೋತಿಪಿ ಸಕ್ಕಾ ವಿಞ್ಞಾತುಂ. ಧಾತುಕಥಾತಿ ಮಹಾಧಾತುಕಥಂ ವದತಿ. ವೇದಲ್ಲಪಿಟಕನ್ತಿ ವೇತುಲ್ಲಪಿಟಕಂ. ತಂ ನಾಗಭವನತೋ ಆನೀತನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ವಾದಭಾಸಿತನ್ತಿ ಅಪರೇ. ಅಬುದ್ಧವಚನಂ ಬುದ್ಧವಚನೇನ ವಿರುಜ್ಝನತೋ. ನ ಹಿ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿರುದ್ಧಂ ವದತಿ. ತತ್ಥ ಸಲ್ಲಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ ಕಿಲೇಸವಿನಯಂ ನ ಸನ್ದಿಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಕಿಲೇಸುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ.

ಅವಿಕ್ಕಯಮಾನನ್ತಿ ವಿಕ್ಕಯಂ ಅಗಚ್ಛನ್ತಂ. ತನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಭಣ್ಡಂ.

ನ ಸಕ್ಖಿಂಸು ಞಾಣಸ್ಸ ಅವಿಸದಭಾವತೋ. ಏಸ ನಯೋ ಇತೋ ಪರೇಸುಪಿ.

ಇದಾನಿ ‘‘ಭಿಕ್ಖೂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸು’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ಕಾರಣತೋ ವಿಭಾವೇತುಂ ಪುನ ‘‘ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರಯಿಂಸೂತಿ ಅತೀತೇ ಕದಾ ತೇ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾವಹಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪೂರಯಿಂಸು? ಪಠಮಬೋಧಿಕಾಲಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ. ನ ಹಿ ಅತ್ತಸಮ್ಮಾಪಣಿಧಿಯಾ ಪುಬ್ಬೇಕತಪುಞ್ಞತಾಯ ಚ ವಿನಾ ತಾದಿಸಂ ಭವತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಇತೋ ಪರೇಸುಪಿ. ತದಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಅನ್ತರಹಿತೋ ನಾಮ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏತೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಆಸನ್ನಾ ಏವ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪಟಿಪದಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ದ್ವೀಸೂತಿ ಸುತ್ತಾಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇಸು ಅನ್ತರಹಿತೇಸುಪಿ. ಅನನ್ತರಹಿತಮೇವ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಯಂ ಠಿತಸ್ಸ ಇತರಸಿಕ್ಖಾದ್ವಯಸಮುಟ್ಠಾಪಿತತೋ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾತಿ ಕೇನ ಕಾರಣೇನ, ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮೇ ಅನ್ತರಹಿತೇ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನನ್ತರಧಾನಂ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಅನವಸೇಸತೋ ಪಟಿಪತ್ತಿಕ್ಕಮಸ್ಸ ಪರಿದೀಪನತೋ. ಪಟಿಪತ್ತಿ ಅಧಿಗಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ವಿಸೇಸಲಕ್ಖಣಪಟಿವೇಧಭಾವತೋ. ಪರಿಯತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣಂ ಸಾಸನಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನನು ಚ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕಿತಂ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ವತ್ತಮಾನಾಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಅನಾರಾಧಕಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸೀಲಮತ್ತಸ್ಸಪಿ ನ ಆರಾಧಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ. ಇಮಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖೇ. ವತ್ತನ್ತಾತಿ ‘‘ಸೀಲಂ ಅಕೋಪೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ.

ಏತೇಸೂತಿ ಏವಂ ಮಹನ್ತೇಸು ಸಕಲಂ ಲೋಕಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತುಂ ಸಮತ್ಥೇಸು ಚತೂಸು ಮಹಾಭೂತೇಸು. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚಿ ಅತಿಮಹನ್ತೇನಪಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ಸಮಯನ್ತರೇನ ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ. ಏವಮಾಹಾತಿ ಇದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಕಾರಂ ವದತಿ.

ಆದಾನಂ ಆದಿ, ಆದಿ ಏವ ಆದಿಕನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆದಿಕೇನಾತಿ ಆದಾನೇನಾ’’ತಿ. ಹೇಟ್ಠಾಗಮನೀಯಾತಿ ಅಧೋಭಾಗಗಮನೀಯಾ, ಅಪಾಯದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ನಿಬ್ಬತ್ತಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗಾರವರಹಿತಾತಿ ಗರುಕಾರರಹಿತಾ. ಪತಿಸ್ಸಯನಂ ನೀಚಭಾವೇನ ಪತಿಬದ್ಧವುತ್ತಿತಾ, ಪತಿಸ್ಸೋ ಪತಿಸ್ಸಯೋತಿ ಅತ್ಥತೋ ಏಕಂ, ಸೋ ಏತೇಸಂ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಯಾ ಅನೀಚವುತ್ತಿಕಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಸದ್ಧಮ್ಮಪ್ಪತಿರೂಪಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಕಸ್ಸಪಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.