೨. ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨. ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇತಿ ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಆಹಾರಾ’’ತಿ ಏವಂ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರೇ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಅನುಗ್ಗಹಾಯಾ’’ತಿ ನಿಗಮನವಸೇನ ದಸ್ಸಿತೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಠಾನೇ. ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ ಚತುಆಹಾರವಿಭಾಗದೀಪಕಂ ದೇಸನಂ ಉದ್ದೇಸವಸೇನೇವ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ಉಪರಿ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ನಿಸೀದಿ. ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋತಿ ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ. ವರಗನ್ಧವಾಸಿತನ್ತಿ ಸಭಾವಸಿದ್ಧೇನ ಚನ್ದನಗನ್ಧೇನ ಚೇವ ತದಞ್ಞನಾನಾಗನ್ಧೇನ ಚ ಪರಿಭಾವಿತತ್ತಾ ವರಗನ್ಧವಾಸಿತಂ. ರತನಚಙ್ಕೋಟವರೇನಾತಿ ರತನಮಯೇನ ಉತ್ತಮಚಙ್ಕೋಟಕೇನ. ದೇಸನಾನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇನ್ತೋತಿ ಯಥಾದೇಸಿತಾಯ ದೇಸನಾಯ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇನ್ತೋ, ಯಥಾ ಉಪರಿದೇಸನಾ ವದ್ಧೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಕರೋನ್ತೋ. ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಂ ಆಹಾರೇತೀತಿ ತಸ್ಸ ಆಹಾರಣಕಿರಿಯಾಯ ವುತ್ತಪುಚ್ಛಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಉಪ್ಪಾಟೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಏತಂ…ಪೇ… ಭುಞ್ಜತಿ ವಾ’’ತಿ ಆಹ.

ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೇ ನಾಮ ಇಚ್ಛಿತೇ ತಸ್ಸ ಉಪಭುಞ್ಜಕೇನಪಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಸೋ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ’’ತಿ ಅಯಂ ಪುಚ್ಛಾಯ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಉತುಸಮಯೇತಿ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಸಮಯೇ. ಸೋ ಹಿ ಉತುಸಮಯಸ್ಸ ಮತ್ತಕಸಮಯತ್ತಾ ತಥಾ ವುತ್ತೋ. ‘‘ಉದಕೇನ ಅಣ್ಡಾನಿ ಮಾ ನಸ್ಸನ್ತೂ’’ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ. ಗಿಜ್ಝಪೋತಕಾ ವಿಯ ಆಹಾರಸಞ್ಚೇತನಾಯ ತಾನಿ ಕಚ್ಛಪಣ್ಡಾನಿ ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೇನ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ ಅಯಂ ತಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಲದ್ಧಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಯಂ ಲದ್ಧೀತಿ ಫಸ್ಸಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೇಸು ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಯುತ್ತಾ ಅಯುತ್ತಾ ವಾ ಅಯಂ ಲದ್ಧಿ. ಇಮಂ ಪಞ್ಹನ್ತಿ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಂ ಆಹಾರೇತೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಪಞ್ಹಂ ಏತಾಯ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ ನ ಪನ ಪುಚ್ಛತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸತ್ತುಪಲದ್ಧಿಯಾ ಪುಚ್ಛತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೋ. ನ ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕಸದಿಸತ್ತಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಯ ಕತತ್ತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಆಹಾರೇತೀತಿ ನಾಹಂ ವದಾಮೀ’’ತಿಆದಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಮಯಾ ಏವಂ ವುತ್ತೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಮಯಾ ‘‘ಆಹಾರೇತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸತಿ. ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋತಿ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಂ ಆಹಾರೇತೀ’’ತಿ ಅಯಂ ಪಞ್ಹೋ ಯುತ್ತೋ ಭವೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತೇ ಪಞ್ಹೇತಿ ಸತ್ತುಪಲದ್ಧಿಂ ಅನಾದಾಯ ‘‘ಕತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಏವಂ ಧಮ್ಮಪವತ್ತವಸೇನೇವ ಪಞ್ಹೇ ಪುಚ್ಛಿತೇ. ತೇನೇವ ವಿಞ್ಞಾಣೇನಾತಿ ತೇನೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ಅತೀತಭವೇ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೀತಿ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ. ನಾಮರೂಪೇ ಜಾತೇ ಸತೀತಿ ನಾಮರೂಪೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಭೂತಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಳಾಯತನಂ ಹೋತಿ.

ತತ್ರಾಯಂ ಪಚ್ಚಯವಿಭಾಗೋ – ನಾಮನ್ತಿ ವೇದನಾದಿಖನ್ಧತ್ತಯಂ ಇಧಾಧಿಪ್ಪೇತಂ, ರೂಪಂ ಪನ ಸತ್ತಸನ್ತತಿಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ನಿಯಮತೋ ಚತ್ತಾರಿ ಭೂತಾನಿ ಛ ವತ್ಥೂನಿ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಆಹಾರೋ ಚ. ತತ್ಥ ವಿಪಾಕನಾಮಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ಹದಯವತ್ಥುನೋ ಸಹಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಮನಾಯತನಸ್ಸ ಸಹಜಾತಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಪಾಕಅತ್ಥಿಅವಿಗತಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸತ್ತಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ಪನೇತ್ಥ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯೇನಾತಿ ಏವಂ ಉಕ್ಕಂಸಾವಕಂಸೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತರೇಸಂ ಪನ ಪಞ್ಚಾಯತನಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಸಹಾಯೋ ಹುತ್ವಾ ಸಹಜಾತನಿಸ್ಸಯವಿಪಾಕವಿಪ್ಪಯುತ್ತಅತ್ಥಿಅವಿಗತವಸೇನ ಛಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಕಿಞ್ಚಿ ಪನೇತ್ಥ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇನ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯೇನಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಂ. ಪವತ್ತೇ ವಿಪಾಕನಾಮಂ ವಿಪಾಕಸ್ಸ ಛಟ್ಠಾಯತನಸ್ಸ ವುತ್ತನಯೇನ ಸತ್ತಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಅವಿಪಾಕಂ ಪನ ಅವಿಪಾಕಸ್ಸ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ತತೋ ವಿಪಾಕಪಚ್ಚಯಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀನಂ ಪನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಚಕ್ಖುಪಸಾದಾದಿವತ್ಥುಕಮ್ಪಿ ಇತರಮ್ಪಿ ವಿಪಾಕನಾಮಂ ಪಚ್ಛಾಜಾತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಅತ್ಥಿಅವಿಗತಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಚತುಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಅವಿಪಾಕಮ್ಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ರೂಪತೋ ಪನ ವತ್ಥುರೂಪಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಸಹಜಾತಅಞ್ಞಮಞ್ಞನಿಸ್ಸಯವಿಪ್ಪಯುತ್ತಅತ್ಥಿಅವಿಗತಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಛಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಚತ್ತಾರಿ ಪನ ಭೂತಾನಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಹಜಾತನಿಸ್ಸಯಅತ್ಥಿಅವಿಗತಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಚತುಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ರೂಪಜೀವಿತಂ ಅತ್ಥಿಅವಿಗತಿನ್ದ್ರಿಯವಸೇನ ತಿಧಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗತೋ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೫೯೪) ಗಹೇತಬ್ಬೋ.

ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇನ್ತೋತಿ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಫುಸತೀ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕಪಞ್ಹಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ದೇನ್ತೋ. ತತೋ ವಿವೇಚೇತುಕಾಮೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಬ್ಬಪದೇಸೂತಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೇನ ಭಗವತಾ ಚ ವುತ್ತಪದೇಸು. ಸತ್ತೋತಿ ಅತ್ತಾ. ಸೋ ಪನ ಉಚ್ಛೇದವಾದಿನೋಪಿ ಯಾವ ನ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜತಿ, ತಾವ ಅತ್ಥೇವಾತಿ ಲದ್ಧಿ, ಪಗೇವ ಸಸ್ಸತವಾದಿನೋ. ಭೂತೋತಿ ವಿಜ್ಜಮಾನೋ. ನಿಪ್ಫತ್ತೋತಿ ನಿಪ್ಫನ್ನೋ. ನ ತಸ್ಸ ದಾನಿ ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಲದ್ಧಿ. ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಇದನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಾ ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರಪಚ್ಚಯಾ ಇದಂ ನಾಮರೂಪಂ. ಪುನ ಇದಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಇದನ್ತಿ ಇಮಸ್ಮಾ ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಇದಂ ಸಳಾಯತನನ್ತಿ ಏವಂ ಬಹೂಸು ಠಾನೇಸು ಭಗವತಾ ಕಥಿತತ್ತಾ ಯಥಾ ಪಚ್ಚಯತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಸಙ್ಖಾರಮತ್ತಮಿದನ್ತಿ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪಗತೋ. ತೇನಾಪೀತಿ ಸಞ್ಞತ್ತುಪಗತೇನಾಪಿ. ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಪುಚ್ಛಾಯ ಅವಸರೋ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕತ್ವಾ. ದೇಸನಾರುಳ್ಹನ್ತಿ ಯತೋ ಸಳಾಯತನಪದತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ‘‘ಸಳಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದೇಸನಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದವೀಥಿಂ ಆರುಳ್ಹಮೇವ. ತಮೇವಾತಿ ಸಳಾಯತನಪದಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ. ವಿವಜ್ಜೇನ್ತೋತಿ ವಿವಟ್ಟೇನ್ತೋ. ಏವಮಾಹಾತಿ ‘‘ಛನ್ನಂತ್ವೇವಾ’’ತಿಆದಿಆಕಾರೇನ ಏವಂ ದೇಸಿತೇ, ‘‘ವಿನೇಯ್ಯಜನೋ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಏವಮಾಹ. ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾತಿ ಏವಂ ಪುರಿಮಭವತೋ ಆಯತಿಭವಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಮೂಲಕಾರಣವಸೇನ ಚ ದೇಸಿತತ್ತಾ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣನಾಮರೂಪಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ಸನ್ಧೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತದಮಿನಾ ವಿಞ್ಞಾಣಗ್ಗಹಣೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸಾಪಿ ಗಹಣಂ ಕತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಮೋಳಿಯಫಗ್ಗುನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.