೧೨. ವಙ್ಗೀಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೦. ಸೋ ಕಿರ ವಿಚರತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ‘‘ಯಥಾಯಂ ದೀಪೋ ಜಮ್ಬುದೀಪೋತಿ ಜಮ್ಬುನಾ ಪಞ್ಞಾತೋ, ಏವಾಹಮ್ಪಿ ತೇನ ಜಮ್ಬುನಾ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಜಮ್ಬುಸಾಖಂ ಪರಿಹರಿತ್ವಾ. ವಾದಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾದೇ ಸಚೇ ತೇ ಪರಾಜಯೋ ಹೋತಿ, ತ್ವಂ ಮೇ ದಾಸೋ ಹೋಹಿ. ಸಚೇ ಮೇ ಪರಾಜಯೋ, ಅಹಂ ತೇ ಭರಿಯಾ’’ತಿ ಏವಂ ಕತಿಕಂ ಕತ್ವಾ. ವಾದೇ ಜಯಪರಾಜಯಾನುಭಾವೇನಾತಿ ತಥಾಪವತ್ತಿತೇ ವಾದೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ಜಯಾನುಭಾವೇನ ಚೇವ ಅತ್ತನೋ ಪರಾಜಯೇನ ಚ. ವಯಂ ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಸಿಪ್ಪುಗ್ಗಹಣವಯಂ ಆಗಮ್ಮ. ವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಮನ್ತಂ.

ನಿಬ್ಬತ್ತಗತಿವಿಭಾವನವಸೇನ ಛವಸೀಸಭಾವಂ ದೂಸೇತಿ ವಿನಾಸೇತೀತಿ ಛವದೂಸಕಂ ಸಿಪ್ಪಂ, ತಥಾಪವತ್ತಂ ಮನ್ತಪದಂ. ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನಾತಿ ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸತ್ತಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಂ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ಆನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ. ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಸೀಸನ್ತಿ ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಕಞ್ಚಿಪಿ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಛಡ್ಡಿತಂ ಸೀಸಕಟಾಹಂ. ದಸ್ಸೇಸೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಆನುಭಾವೇನ ಆನೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸಿ.

‘‘ತುಮ್ಹೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಕಾಮಂ ವಙ್ಗೀಸೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛತಿ, ಭಗವಾ ಪನ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಆಮ, ವಙ್ಗೀಸ…ಪೇ… ಗತಿಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅರಹತೋ ಗತೀ’’ತಿ. ವಙ್ಗೀಸೋ ಸಯಂ ಮನ್ತಬಲೇನ ಗತಿಪರಿಯಾಪನ್ನಸ್ಸ ಗತಿಂ ಜಾನನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಮ್ಪಿ ‘‘ಅಯಮ್ಪಿ ತಥಾ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ‘‘ಮನ್ತೇನ ಜಾನಾಸಿ, ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ ಆಹ. ಭಗವಾ ಅತ್ತನೋ ಬುದ್ಧಞಾಣಮೇವ ಮನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ಆಮ, ವಙ್ಗೀಸ, ಏಕೇನ ಮನ್ತೇನೇವ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಮುಧಾ ಏವ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಮೂಲಿಕೋ. ಅನನ್ತರಹಿತಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಸಯನಂ ಥಣ್ಡಿಲಸೇಯ್ಯಾ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಾಯತತಿಯಂ ಉದಕೋರೋಹಣಭೂಮಿಹರಣಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೋ ತಂ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ ಇಮಿನಾ ವಙ್ಗೀಸತ್ಥೇರೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸುಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ, ನ ಖೋ ಪನೇತಂ ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಆಯತಿಂ ಥೇರೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಸು ಕಮ್ಮಂ ಆರಭಿತ್ವಾಪಿ ದುಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ತಾದಿಸಂ ಕಾಲಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ. ತೇನಾಹ –

‘‘ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ವತ ಮಂ ಸನ್ತಂ, ಅಗಾರಸ್ಮಾನಗಾರಿಯಂ;

ವಿತಕ್ಕಾ ಉಪಧಾವನ್ತಿ, ಪಗಬ್ಭಾ ಕಣ್ಹತೋ ಇಮೇ’’. (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೦೯; ಥೇರಗಾ. ೧೨೧೮);

ಆಯಸ್ಮತೋ ವಙ್ಗೀಸಸ್ಸ ಅನಭಿರತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಹೋತಿ, ರಾಗೋ ಚಿತ್ತಂ ಅನುದ್ಧಂಸೇತಿ, ‘‘ಕಾಮರಾಗೇನ ಡಯ್ಹಾಮಿ, ಚಿತ್ತಂ ಮೇ ಪರಿಡಯ್ಹತೀ’’ತಿಆದಿ (ಥೇರಗಾ. ೧೨೩೨).

ವಿಮುತ್ತಿಸುಖನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಕಿಲೇಸವಿಮುತ್ತಿಯಂ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಮ್ಪತಿಅರಹತ್ತಫಲಸುಖಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತೋತಿ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಕಾಲಂ ಪತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ವೇದೇನ್ತೋ ಅನುಭವನ್ತೋ. ಕವಿನಾ ಕತಂ, ತತೋ ವಾ ಆಗತಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಇದನ್ತಿ ಕಾವೇಯಂ, ತದೇವೇತ್ಥ ‘‘ಕಾವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಯೇ ನಿಯಾಮಗತದ್ದಸಾತಿ ಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅರಿಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾವಕಾ ಫಲಟ್ಠಭಾವೇನ ನಿಯಾಮಗತಾ ಚೇವ ಮಗ್ಗಟ್ಠಭಾವೇನ ನಿಯಾಮದಸಾ ಚ. ನಿಯಾಮೋತಿ ಹಿ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ಸುಆಗಮನನ್ತಿ ಮಮ ಇಮಸ್ಸ ಸತ್ಥುನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಗಮನಂ ಉಪಗಮನಂ, ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಆಗಮನಂ ಪಬ್ಬಜನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಸುನ್ದರಂ ಆಗಮನಂ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ವಿಜ್ಜಾ’’ತಿಆದಿ. ಅವುತ್ತಮ್ಪಿ ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥತೋ ಗಹಿತಮೇವ ಥೇರಸ್ಸ ಛಳಭಿಞ್ಞಭಾವತೋ.

ವಙ್ಗೀಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ವಙ್ಗೀಸಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.