೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸನಙ್ಕುಮಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೨. ಪೋರಾಣಕತ್ತಾತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಚಿರಕಾಲತ್ತಾ. ಜಾತತ್ತಾ ಜನೋ, ತಂ ಇತೋ ಜನೇತೋ, ತಸ್ಮಿಂ. ಖತ್ತಿಯೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಲೋಕಮರಿಯಾದಪರಿಪಾಲನಾದಿನಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಸತ್ತಾನಂ ನಿಯೋಜನೇನ ಬಹುಕಾರತ್ತಾ. ಸೋ ಹಿ ಪರೇ ತಥಾ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತೋ ಸಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಿತೋಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಸೇಟ್ಠೋ ವುತ್ತೋ. ಪಟಿಪಕ್ಖವಿಜ್ಝನಟ್ಠೇನ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾದೀನಂ ವಿದಿತಕರಣಟ್ಠೇನ ವಿಜ್ಜಾತಿ. ಸದ್ಧಾಹಿರೋತ್ತಪ್ಪಬಾಹುಸಚ್ಚವೀರಿಯಸತಿಪಞ್ಞಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಸದ್ಧಮ್ಮಾ. ಚರನ್ತಿ ಅಗತಪುಬ್ಬಂ ದಿಸಂ ಏತೇಹೀತಿ ಚರಣಾನಿ, ಸೀಲಾದಯೋ ಪನ್ನರಸ ಧಮ್ಮಾ.

ಸನಙ್ಕುಮಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ದೇವದತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೩. ಅಪ್ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಏವ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ಛೇಜ್ಜಗಾಮಿಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಸಲಿಙ್ಗೇನೇವ ಚ ಠಿತತ್ತಾ ‘‘ದೇವದತ್ತೋ ಸಾಸನತೋ ಪಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಸಾಸನತೋ ಪಕ್ಕನ್ತೇ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ‘‘ವೇಳುವನತೋ ಗಯಾಸೀಸಂ ಗತೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಕತತ್ತೋ ಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ, ನ ಅಪಕತತ್ತೋತಿ. ವಳವಾಯಾತಿ ವಳವಾಯ ಕುಚ್ಛಿಯಂ ಜಾತಂ.

ದೇವದತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೪. ಜನತನ್ತಿ ಜನಾನಂ ಸಮೂಹಂ, ಜನಸಞ್ಚರಣಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಪಚಾರೇತಿ ಯತ್ತಕೇ ಕಸನಾದಿಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಾನಂ ಸಞ್ಚಾರೋ ಹೋತಿ, ಏತ್ತಕಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅನುಪಚಾರೇ. ಸಂಯೋಜನವಿಪ್ಪಮೋಕ್ಖಾತಿ ಸಂಯೋಜನವಿಮೋಕ್ಖಹೇತು. ವಿವೇಕರತಿಂ ಪವಿವೇಕಸುಖಜ್ಝಾನಂ ಅಲಭನ್ತೋ. ಚಿತ್ತಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಮಂ ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಅರಞ್ಞವಾಸೇನ ಪವಿವಿತ್ತೋ ಅಸಂಸಟ್ಠೋ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ’’ತಿ ಮಞ್ಞಿಂಸು, ಇದಾನಿ ಗಾಮನ್ತೇ ವಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಣಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ ನಿವುಟ್ಠೋತಿ ಅಪ್ಪಸಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಯದಿಪಿ ಮೇ ಇಧ ಅಭಿರತಿ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಇಧೇವ ವಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಹುತ್ವಾ ನ ವಸಿತಬ್ಬಂ, ಕೋ ಅತ್ಥೋ ಚಿತ್ತವಸಂ ಗನ್ತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪರಾಯಣೋತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾರತೋ. ಏವಂ ಹಿಸ್ಸ ಗಣವಾಸೋಪಿ ಪಾಸಂಸೋ ವಿವೇಕವಾಸೇನ ವಿನಾ ಸಮಣಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಅಸಿಜ್ಝನತೋ.

ವಟ್ಟಭಯತೋ ಪಮುತ್ತೋ ಅಜ್ಝಾಸಯವಸೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನಿಸೀದಿ ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಇಮಿನಾ ಸತ್ತೂಪಲದ್ಧಿಯಾ ಅನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ತೇಸಂ ನಿಸಜ್ಜಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮಿನಾ’’ತಿಆದಿ.

ಇಮಿನಾ ಚ ಇಮಿನಾ ಚ ಆಕಾರೇನ ಜಾತನ್ತಿ ನ ಅನುಸ್ಸವದಸ್ಸನಮೇತಂ, ನ ಅನುಸ್ಸವಗ್ಗಹಣಂ. ತಕ್ಕಹೇತು ನಯಹೇತು ವಾ ನ ವದಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪಿಟಕಂ ಗನ್ಥೋ ಸಮ್ಪದೀಯತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಪಿಟಕಸಮ್ಪದಾನಂ, ಗನ್ಥಸ್ಸ ಉಗ್ಗಣ್ಹನತೋ ತೇನ ಪಿಟಕಸ್ಸ ಉಗ್ಗಣ್ಹನಕಭಾವೇನ, ಕೇನಚಿ ಗನ್ಥಾನುಸಾರೇನ ಏವಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚರಿಯಂ ವಾಚಸಿಕಂ ಪವತ್ತತೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಧಮ್ಮದೇಸನಾ. ಭಾವಿತೇನ ಮರಣಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ ಭಾಗೇನ ವಿಪ್ಪಹಾನೇನ ಮರಣಪರಿಚ್ಚಾಗೀನಂ. ತೇ ಚ ಖೀಣಜಾತಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಖೀಣಾಸವಾನ’’ನ್ತಿ.

ದಸಧಾ ದಸಾತಿ ದಸಕ್ಖತ್ತುಂ ದಸ. ಅಞ್ಞನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸತಾಧಿಕಸಹಸ್ಸತೋ ಅಞ್ಞಂ. ಪುಞ್ಞಭಾಗಿನೋತಿ ವಿವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಭಾಗಿನೋ ತಸ್ಸಾ ದೇಸನಾಯ ಏತ್ತಕಾ ಸತ್ತಾ ಜಾತಾತಿ ಗಣೇತುಂ ಅಹಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಬ್ರಹ್ಮಧಮ್ಮದೇಸನನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವುತ್ತಂ ಆಹ.

ಅನ್ಧಕವಿನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಅರುಣವತೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೫. ಅಭಿಭೂ ಸಮ್ಭವೋತಿ ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾಥೇರಾನಂ ನಾಮಾನಿ. ತೇಸಂ ವಿಭಾಗಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ತೇಸೂ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಏತೇ ದ್ವೇ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅಗ್ಗಸಾವಕಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅವಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಕತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ. ಖಿಯ್ಯನ್ತಿ ತಂ ಲಾಮಕತೋ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬತಂ ಪಾಪೇನ್ತಿ ಪಾಪಕತಂ ಕರೋನ್ತಿ. ವಿತ್ಥಾರಯನ್ತಾತಿ ತಮೇವ ಲಾಮಕತೋ ಚಿನ್ತೇತಬ್ಬತಂ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಾಪೇನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಪಾಸಣ್ಡಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಯೇ ಸಿದ್ಧನ್ತೇ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಯೇ ಪಟಿಲಾಭೇ ಪಟಿಲದ್ಧಅತ್ಥೇ ಪುರಿಸಕಾರಂ ವಣ್ಣಯನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ.

ಆರಮ್ಭವೀರಿಯನ್ತಿ ಮಚ್ಚುಸೇನಾಸಙ್ಖಾತಕಿಲೇಸಧುನನೇ ಆರಮ್ಭವೀರಿಯಂ, ಯಾ ‘‘ಆರಮ್ಭಧಾತೂ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ನಿಕ್ಕಮವೀರಿಯನ್ತಿ ಕೋಸಜ್ಜಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಂ ವೀರಿಯಂ, ಯಾ ‘‘ನಿಕ್ಕಮಧಾತೂ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಪಯೋಗಂ ಕರೋಥಾತಿ ಪರಂ ಪರಂ ಠಾನಂ ಅಕ್ಕಮನತೋ ತತೋಪಿ ಬಲವತರಂ ಭಾವನಾಭಿಯೋಗಂ ಪವತ್ತೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪರಕ್ಕಮಥಾ’’ತಿ. ಕಿಲೇಸಸೇನಾ ನಾಮ ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಸಮೂಹೋ, ಸೋ ಮರಣಪಚ್ಚಯಭಾವತೋ ‘‘ಮಚ್ಚುನೋ ಸೇನಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಞ್ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಹಾಸೇನೇನ ಮಚ್ಚುನಾ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೨೭೨, ೨೭೫, ೨೭೬). ಖನ್ಧಾನಂ ಪಠಮಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಜಾತಿ, ತದಞ್ಞಂ ಪನ ತೇಸಂ ಪಟಿಪಾಟಿ ಪವತ್ತಂ ಸಂಸಾರೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನಾಹ ‘‘ಜಾತಿಞ್ಚ ಸಂಸಾರಞ್ಚಾ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ’’ತಿಆದೀಸು ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಆದಾನನಿಕ್ಖೇಪಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಖನ್ಧಪ್ಪವತ್ತಿ ‘‘ಜಾತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಸಾ ಏವ ಯಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾ ಅಪರಾಪರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಸಂಸಾರೋ ‘‘ಇತೋ ಚಿತೋ ಸಂಸರಣ’’ನ್ತಿ ಕತ್ವಾ, ತಸ್ಮಾ ಆಹ ‘‘ಜಾತಿಸಙ್ಖಾತಂ ವಾ ಸಂಸಾರ’’ನ್ತಿ. ಪರಿಚ್ಛೇದನ್ತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಓಭಾಸಂ ಫರೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಆಲೋಕಟ್ಠಾನೇತಿ ಅತ್ತನಾ ಕತಆಲೋಕಟ್ಠಾನೇ. ಆಲೋಕಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥೀತಿ ಅನ್ಧಕಾರಟ್ಠಾನೇ ಆಲೋಕದಸ್ಸನಂ ವಿಯ ಆಲೋಕಟ್ಠಾನೇ ಆಲೋಕದಸ್ಸನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ. ತಸ್ಮಾ ತೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ‘‘ಕಿಂ ಆಲೋಕೋ ಅಯಂ, ಕಸ್ಸ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಆಲೋಕೋ’’ತಿ? ವಿಚಿನನ್ತಾನಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತಾನಂ. ಸಬ್ಬೇತಿ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಯಂ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾ. ಓಸಟಾಯ ಪರಿಸಾಯಾತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಂ ಸಬ್ಬೋಸಟಾಯ ಪರಿಚಿತಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಾಯ ಪರಿಸಾಯ. ಸದ್ದಂ ಸುಣಿಂಸೂತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಸದ್ದಮೇವ ಸುಣಿಂಸು, ಅಥ ಖೋ ಅತ್ಥೋಪೀತಿ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತೋ ತೇಸಂ ಪಕತಿಸವನುಪಚಾರೇ ವಿಯ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ, ತಿಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀತಿ.

ಅರುಣವತೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೮೬. ಏವಂ ತಂ ಕುಸಿನಾರಾಯ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾ ಅನುರೋಧಪುರಸ್ಸ ಥೂಪಾರಾಮೋ ದಕ್ಖಿಣಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯಂ, ಏವಂ ತಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಕುಸಿನಾರಾಯ ದಕ್ಖಿಣಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯಂ ಹೋತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತುಕಾಮಾ ಉಯ್ಯಾನತೋ ಉಪೇಚ್ಚ ವತ್ತನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಉಪವತ್ತನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ. ತನ್ತಿ ಸಾಲಪನ್ತಿಭಾವೇನ ಠಿತಂ ಸಾಲವನಂ. ಅನ್ತರೇನಾತಿ ವೇಮಜ್ಝೇ. ಅಪ್ಪಮಜ್ಜನಂ ಅಪ್ಪಮಾದೋ, ಸೋ ಪನ ಅತ್ಥತೋ ಞಾಣೂಪಸಂಹಿತಾ ಸತಿ. ಯಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಸತಿಯಾ ಬ್ಯಾಪಾರೋ ಸಾತಿಸಯೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸತಿಅವಿಪ್ಪವಾಸೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಪ್ಪಮಾದಪದೇಯೇವ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಭಾಸಿ ಅತ್ಥತೋ ತಸ್ಸ ಸಕಲಸ್ಸ ಬುದ್ಧವಚನಸ್ಸ ಸಙ್ಗಣ್ಹನತೋ.

ಝಾನಾದೀಸು ಚಿತ್ತೇ ಚ ಪರಮುಕ್ಕಂಸಗತವಸೀಭಾವತಾಯ ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಕಾಲೇ ಏತ್ತಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಕತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಪರಿಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ. ಥೇರೋತಿ ಅನುರುದ್ಧತ್ಥೇರೋ.

ಅಯಮ್ಪಿ ಚಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪಞ್ಚಸಟ್ಠಿಯಾ ಝಾನಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನಕಥಾಪಿ ಸಙ್ಖೇಪಕಥಾ ಏವ. ಕಸ್ಮಾ? ಯಸ್ಮಾ ಭಗವಾ ತದಾ ದೇವಸಿಕಂ ವಳಞ್ಜನಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಪುರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಚತುವೀಸತಿ…ಪೇ… ಪವಿಸಿತ್ವಾತಿ ಏತ್ಥ ಕೇಚಿ ತಾವ ಆಹು ‘‘ಭಗವಾ ದೇವಸಿಕಂ ದ್ವಾದಸಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ದ್ವಾದಸಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಮೇವ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತದಾಪಿ ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ ‘ತಥಾಗತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ದ್ವೇ ವಿತಕ್ಕಾ ಬಹುಲಂ ಸಮುದಾಚರನ್ತಿ ಖೇಮೋ ಚ ವಿತಕ್ಕೋ ಪವಿವೇಕೋ ಚ ವಿತಕ್ಕೋ’ತಿ (ಇತಿವು. ೩೮). ಖೇಮೋ ಹಿ ವಿತಕ್ಕೋ ಭಗವತೋ ಮಹಾಕರುಣಾಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಠಿತೋ, ಪವಿವೇಕವಿತಕ್ಕೋ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ. ಬುದ್ಧಾನಂ ಹಿ ಭವಙ್ಗಪರಿವಾಸೋ ಲಹುಕೋ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತೋ ಸಮಾಪತ್ತೀಸು ವಸೀಭಾವೋ, ತಸ್ಮಾ ಸಮಾಪಜ್ಜನವುಟ್ಠಾನಾನಿ ಕತಿಪಯಚಿತ್ತಕ್ಖಣೇಹೇವ ಇಜ್ಝನ್ತಿ. ಪಞ್ಚ ರೂಪಾವಚರಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ದ್ವಾದಸೇತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಭಗವಾ ಪಚ್ಚೇಕಂ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಪುರೇಭತ್ತಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತನ್ತಿ ಏವಂ ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ದೇವಸಿಕಂ ವಳಞ್ಜನಕಕಸಿಣಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ’’ತಿ.

ಅಪರೇ ಪನಾಹು ‘‘ಯಂ ತಂ ಭಗವತಾ ಅಭಿಸಮ್ಬೋಧಿದಿವಸೇ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಙ್ಗಮುಖೇನ ಪಟಿಲೋಮನಯೇನ ಜರಾಮರಣತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಞಾಣಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅನುಪದಧಮ್ಮವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭನ್ತೇನ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ಸುವಿದುಗ್ಗಂ ಮಹಾಗಹನಂ ಮಹಾವನಂ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ನಿಸಾನಸಿಲಾಯಂ ಫರಸುಂ ನಿಸಿತಂ ಕರೋತಿ, ಏವಮೇವಂ ನಿಸಾನಸಿಲಾಸದಿಸಿಯೋ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಞಾಣಸ್ಸ ತಿಕ್ಖವಿಸದಭಾವಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಙ್ಗೇಸು ಲಕ್ಖಕೋಟಿಸಮಾಪತ್ತಿಸಮಾಪಜ್ಜನವಸೇನ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣಂ ಪವತ್ತೇತಿ, ತದನುಸಾರೇನ ಭಗವಾ ಬುದ್ಧಭೂತೋಪಿ ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮತೋ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದಙ್ಗಮುಖೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಲಕ್ಖಕೋಟಿಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ, ‘ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಪವಿಸಿತ್ವಾ’’’ತಿ.

ಇಮಾನಿ ದ್ವೇಪಿ ಸಮನನ್ತರಾನೇವ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯಪಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ನಾನನ್ತರಿಯಕತಾಯ ಝಾನಪಕ್ಖಿಕಭಾವತೋ. ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮಂ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತಂ ತತೋ ತತೋ ಚವನತೋ ‘‘ಚುತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಕೇವಲಂ ಅಯಮೇವ ಭಗವಾ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸತ್ತಾ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇನೇವ ಚವನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯೇ ಹಿ ಕೇಚೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ದುಕ್ಖಸಚ್ಚೇನಾತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಪರಿಯಾಪನ್ನೇನ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಕಾಲಂ ಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಿ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಕಾಲಗಮನತೋ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ ಪೇಚ್ಚಾತಿ.

ಪಟಿಭಾಗಪುಗ್ಗಲವಿರಹಿತೋ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ಅಸದಿಸತಾಯ ಸದಿಸಪುಗ್ಗಲರಹಿತೋ. ಸಙ್ಖಾರಾ ವೂಪಸಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವೂಪಸಮೋತಿ ಏವಂ ಸಙ್ಖಾತಂ ಞಾತಂ ಕಥಿತಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಸುಖನ್ತಿ. ಲೋಮಹಂಸನಕೋತಿ ಲೋಮಾನಂ ಹಟ್ಠಭಾವಾಪಾದನೋ. ಭಿಂಸನಕೋತಿ ಅವೀತರಾಗಾನಂ ಭಯಜನಕೋ ಆಸಿ ಅಹೋಸಿ. ಸಬ್ಬಾಕಾರವರಗುಣೂಪೇತೇತಿ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಆಕಾರವರೇಹಿ ಉತ್ತಮಕಾರಣೇಹಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇ. ಅಸಙ್ಕುಟಿತೇನಾತಿ ಅಕುಟಿತೇನ ವಿಪ್ಫಾರಿಕಾಭಾವತೋ. ಸುವಿಕಸಿತೇನೇವಾತಿ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಯೋಗತೋ ಸುಟ್ಠು ವಿಕಸಿತೇನ. ವೇದನಂ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಸಭಾವಸಮುದಯಾದಿತೋ ಸುಟ್ಠು ಪಞ್ಞಾತತ್ತಾ. ಅನಾವರಣವಿಮೋಕ್ಖೋ ಸಬ್ಬಸೋ ನಿಬ್ಬಿದಭಾವೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪಞ್ಞತ್ತಿಭಾವೂಪಗಮೋ’’ತಿ. ಪಜ್ಜೋತನಿಬ್ಬಾನಸದಿಸೋತಿ ಪದೀಪಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸದಿಸೋ ತತ್ಥ ವಿಲೀಯಿತ್ವಾ ಅವಟ್ಠಾನಾಭಾವತೋ.

ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಬ್ರಹ್ಮಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.