೨. ಪಞ್ಚರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೩. ರೂಪಾತಿ ರೂಪಸಙ್ಖಾತಾ ಕಾಮಗುಣಾ. ತೇ ಪನ ನೀಲಾದಿವಸೇನ ಅನೇಕಭೇದಭಿನ್ನಾಪಿ ರೂಪಾಯತನತ್ತಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತಂ ನಾತಿವತ್ತನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನೀಲಪೀತಾದಿಭೇದಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣ’’ನ್ತಿ. ತೋ-ಸದ್ದೋಪಿ ದಾ-ಸದ್ದೋ ವಿಯ ಕಾಲತ್ಥೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯತೋತಿ ಯದಾ’’ತಿ. ಮನಂ ಆಪಯತಿ ವಡ್ಢೇತೀತಿ ಮನಾಪಂ, ಮನೋರಮಂ. ಮನಾಪನಿಪ್ಫತ್ತಿತನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಮನಸಾ ಪಿಯಾಯಿತಂ, ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಭಾವೇನ ಪರಿಯನ್ತಂ ಪರಮಂ ಕೋಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಗ್ಗಲಮನಾಪನ್ತಿ ಆರಮ್ಮಣಸಭಾವಂ ಅಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವಸೇನ ಮನಾಪಭಾವೇನೇವ ಇಟ್ಠತಾಯ ಇಟ್ಠನ್ತಿ. ಸಮ್ಮುತೀತಿ ಸಮಞ್ಞಾ. ಪುಗ್ಗಲಮನಾಪಂ ನಾಮ ಸಞ್ಞಾವಿಪಲ್ಲಾಸವಸೇನ ವಿಪರೀತಮ್ಪಿ ಗಣ್ಹಾತಿ ಇತರಸಭಾವತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಂ ಏಕಸ್ಸ…ಪೇ… ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತ’’ನ್ತಿ. ಇದಾನಿ ತಂ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯವಸೇನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಪಚ್ಚನ್ತವಾಸೀನ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಇದಂ ಪುಗ್ಗಲಮನಾಪನ್ತಿ ಇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ವಿಯ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಏವಂಜಾತಿಕಂ ತೇನ ತೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಮನಾಪನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ಪುಗ್ಗಲಮನಾಪಂ ನಾಮ.

ಲೋಕೇ ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ನತ್ಥಿ, ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನೇನ ಲೋಕೇನ ಮಧುರಜಾತೇನಪಿ ಪಟಿವಿಭತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಪನ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ದಿಬ್ಬಕಪ್ಪಮ್ಪೀತಿ ದೇವಲೋಕಪರಿಯಾಪನ್ನಸದಿಸಮ್ಪಿ ಅಮನಾಪಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ ಉಳಾರಪಣೀತಾರಮ್ಮಣಪರಿಚಯತೋ. ಮಜ್ಝಿಮಾನಂ ಪನ…ಪೇ… ವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ ತೇಸಂ ಮನಾಪಸ್ಸ ಮನಾಪತೋ, ಅಮನಾಪಸ್ಸ ಅಮನಾಪತೋ ಉಪಟ್ಠಾನತೋ. ತತ್ಥಪಿ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ತಞ್ಚ ಪನೇತ’’ನ್ತಿಆದಿ. ತಞ್ಚ ಪನೇತಂ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಭೂತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕಾಮಾವಚರಜವನೇಸು ಅಕುಸಲಸ್ಸ ವಸೇನ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಪವತ್ತತೀತಿ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥ ‘‘ರಜ್ಜತಿ ದುಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಕುಸಲಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತಿ ದಸ್ಸಿತಾ. ಸೇಸಕಾಮಾವಚರಸ್ಸಪಿ ವಸೇನ ಪವತ್ತಿ ಲಬ್ಭತೇವ. ತಥಾ ಹಿ ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲೇಪಿ ಪಟಿಕೂಲಾಕಾರತೋ, ಪಟಿಕೂಲೇಪಿ ಅಪ್ಪಟಿಕೂಲಾಕಾರತೋ ಪವತ್ತತೀತಿ. ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಂ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ವಿಪಾಕಂ ವಞ್ಚೇತುನ್ತಿ. ಕುಸಲಕಮ್ಮಂ ಹಿ ಏಕನ್ತತೋ ಇಟ್ಠಮೇವ, ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಞ್ಚ ಅನಿಟ್ಠಮೇವ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಂ ಯಥಾಸಭಾವತೋ ಪವತ್ತತೀತಿ.

ಯಂ ಪನ ಸಮ್ಮೋಹವಿನೋದನಿಯಂ ‘‘ಕುಸಲಕಮ್ಮಜಂ ಅನಿಟ್ಠಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಏತ್ತಕಮೇವ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪನ ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ತೇನ ಸೋಭನಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಜಮ್ಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಇಟ್ಠನ್ತಿ ಅನುಞ್ಞಾತಂ ಸಿಯಾ. ಕುಸಲಕಮ್ಮಜಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಇಟ್ಠಮೇವಾತಿ ವದನ್ತಿ. ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಮನುಸ್ಸರೂಪಂ ಅಮನಾಪಂ, ಯತೋ ತೇ ದಿಸ್ವಾವ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಮನುಸ್ಸಾ ಚ ದೇವತಾನಂ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಾಯನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪಿ ವಿಪಾಕವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಂ ರೂಪಂ ಆರಬ್ಭ ಕುಸಲವಿಪಾಕಮೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಾದಿಸಸ್ಸ ಪನ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ನ ತೇಸಂ ತತ್ಥ ಅಭಿರತಿ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಕುಸಲಕಮ್ಮಜಸ್ಸ ಪನ ಅನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ವಿಯ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಜಸ್ಸ ಸೋಭನಸ್ಸ ಇಟ್ಠಸ್ಸ ಅಭಾವೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಹತ್ಥಿಆದೀನಮ್ಪಿ ಹಿ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಜಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಸ್ಸೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ, ಕುಸಲಕಮ್ಮಜಂ ಪನ ಪವತ್ತೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ ಕುಸಲವಿಪಾಕಸ್ಸ, ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣೇನ ವೋಮಿಸ್ಸಕತ್ತಾ ಅಪ್ಪಕಂ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಜಂ ಬಹುಲಂ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರಣಂ ನ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ. ಇದಾನಿ ತಮೇವ ವಿಪಾಕವಸೇನ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣವವತ್ಥಾನಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತಯಿದಂ ಸಮ್ಮುತಿಮನಾಪಸಂವಿಭಾಗತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ಇಧ ಪನ ನ ತಥಾ ವಿಭತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗವಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

ಸೋ ಉಪಾಸಕೋ ಚನ್ದನಙ್ಗಲಗಾಮೇ ಜಾತತ್ತಾ ‘‘ಚನ್ದನಙ್ಗಲಿಕೋ’’ತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ‘‘ಚನ್ದನವಿಲಾಸೋ’’ತಿ ಕೇಚಿ. ತಸ್ಸ ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಪಟಿಭಾನಂ ಉದಪಾದೀತಿ ಯೋಜನಾ. ತೇ ರಾಜಾನೋ ಹತಪ್ಪಭೇ ಹತಸೋಭೇ ದಿಸ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಉದಕಾಭಿಸಿತ್ತೇತಿ ಉದಕೇನ ಅಭಿಸಿಞ್ಚಿತೇ. ಅಙ್ಗಾರೇ ವಿಯಾತಿ ಅಙ್ಗಾರಕ್ಖಣೇ ವಿಯ.

ಕಾಲಸ್ಸೇವಾತಿ ಪಗೇವ. ಅವಿಗತಗನ್ಧಂ ತಙ್ಖಣವಿಕಸಿತತಾಯ. ಈದಿಸಂ ವಚನನ್ತಿ ‘‘ಅಚ್ಛಾದೇಸೀ’’ತಿ ಏವರೂಪಂ ವಚನನ್ತಿ.

ಪಞ್ಚರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.