೮. ಛೇತ್ವಾವಗ್ಗೋ

೧. ಛೇತ್ವಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೧. ವಧಿತ್ವಾತಿ ಹನ್ತ್ವಾ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ. ಅಪರಿದಯ್ಹಮಾನತ್ತಾತಿ ಅಪೀಳಿಯಮಾನತ್ತಾ. ವಿನಟ್ಠದೋಮನಸ್ಸತ್ತಾ ನ ಸೋಚತಿ ಚೇತೋದುಕ್ಖದುಕ್ಖಾಭಾವತೋ. ವಿಸಂ ನಾಮ ದುಕ್ಖಂ ಅನಿಟ್ಠಭಾವತೋ, ತಸ್ಸ ಮೂಲಕಾರಣಂ ಕೋಧೋ ಅನಿಟ್ಠಫಲತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಿಸಮೂಲಸ್ಸಾತಿ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಅಕ್ಕುಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಅಕ್ಕೋಸಾಪರಾಧಸ್ಸ. ಅಕ್ಕೋಸಪಹಾರತ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಹಿ ‘‘ಕುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಮ್ಪದಾನವಚನಂ. ಸುಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕೋಧಂ ನಸ್ಸತಿ. ಸುಖುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏಸ ಕೋಧೋ ‘‘ಮಧುರಗ್ಗೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ, ಸುಖಾವಸಾನೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಛೇತ್ವಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ರಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೨. ಪಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖಣೂಪಾಯೋ. ದಿಸ್ವಾತಿ ದಸ್ಸನಹೇತು. ‘‘ಚೋಳರಞ್ಞೋ ರಟ್ಠಂ ಚೋಳರಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ರಟ್ಠಂ ರಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ.

ರಥಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ವಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೩. ಸದ್ಧಾಯಾತಿ ಸದ್ಧಾಹೇತು. ಕುಲಸಮ್ಪದಾತಿ ಖತ್ತಿಯಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ. ಸಬ್ಬಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರವಿತ್ತಪಟಿಲಾಭಹೇತುತೋ ಸದ್ಧಾವಿತ್ತಮೇವ. ಹೇಟ್ಠಾ ತಿಣ್ಣಂ ದ್ವಾರಾನಂ ವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಕಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಅನವಜ್ಜಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಙ್ಗಣ್ಹನತೋ ‘‘ಧಮ್ಮೋತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಸುಖನ್ತಿ. ನಿರಾಮಿಸಂ ಸುಖಂ. ತಮೇವ ಸಾಮಿಸಂ ಉಪನಿಧಾಯ ಸಮ್ಭಾವೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠ’’ನ್ತಿ. ಅಸೇಚನಕಭಾವೇನ ಅಭಿರುಚಿಜನನತೋ ಪಿಯಾಕಿಚ್ಛಕರಣತೋ ಬಹುಂ ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ಕಾಲಂ ಆಸೇವನ್ತಸ್ಸ ಅದೋಸಾವಹತೋ ಸಚ್ಚಮೇವ ಮಧುರತರಂ. ನ ಹಿ ತಂ ಪಿವಿತಬ್ಬತೋ ಸಾದಿತಬ್ಬತೋ ಅನುಭವಿತಬ್ಬತೋ ರಸೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಅರಹತಿ. ಇದಾನಿ ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸಮ್ಪತ್ತಿಅತ್ಥೇಹಿಪಿ ಮಹಾರಹತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸಚ್ಚಸ್ಮಿಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ನದೀನಿವತ್ತನಂ ಮಹಾಕಪ್ಪಿನವತ್ಥುಆದೀಹಿ (ಧ. ಪ. ಅಟ್ಠ. ೧.ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರವತ್ಥು; ಅ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧.೨೩೧; ಥೇರಗಾ. ಅಟ್ಠ. ೨.ಮಹಾಕಪ್ಪಿನತ್ಥೇರಗಾಥಾವಣ್ಣನಾ) ದೀಪೇತಬ್ಬಂ, ಇತರಾನಿ ಕಣ್ಹದೀಪಾಯನಜಾತಕ- (ಜಾ. ೧.೧೦.೬೨ ಆದಯೋ) ಸುತಸೋಮ- (ಜಾ. ೨.೨೧.೩೭೧ ಆದಯೋ) ಮಚ್ಛಜಾತಕೇಹಿ (ಜಾ. ೧.೧.೩೪, ೭೫; ೧.೨.೧೩೧ ಆದಯೋ) ದೀಪೇತಬ್ಬಾನಿ. ನಿಮ್ಮದ್ದೇನ್ತಿ ಅಭಿಭವನ್ತಿ. ಮಧುರತರನ್ತಿ ಸುನ್ದರತರಂ ಸೇಟ್ಠೇಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಞಾಜೀವೀತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಜೀವನಸೀಲೋತಿ ಪಞ್ಞಾಜೀವೀ, ಪಞ್ಞಾಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಚರಿಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಞ್ಞಾಜೀವೀತಿ ಚ ಪಞ್ಞಾವಸೇನ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಜೀವಿತಂ ಪವತ್ತೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಪಞ್ಞಾಜೀವೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ‘‘ಜೀವತ’’ನ್ತಿ ಕೇಚಿ ಪಠನ್ತಿ, ಜೀವನ್ತಾನಂ ಪಞ್ಞಾಜೀವಿಂ ಸೇಟ್ಠಮಾಹೂತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಿತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ವುಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೪. ಉಪ್ಪತನ್ತಾನನ್ತಿ ಪಥವಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಹನ್ತಾನಂ. ‘‘ಸೇಟ್ಠ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚಮಾನತ್ತಾ ‘‘ಸತ್ತವಿಧ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ಇತರೇಸಂ ವಾ ತದನುಲೋಮತೋ. ಖೇಮೋ ಹೋತಿ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖುಪದ್ದವಾಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸುಭಿಕ್ಖೋ’’ತಿ. ನಿಪತನ್ತಾನನ್ತಿ ಅಧೋಮುಖಂ ಪವತ್ತನ್ತಾನಂ. ಪವಜಮಾನಾನನ್ತಿ ವಜನಸೀಲಾನಂ. ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಜಙ್ಗಮಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ನ ರುಕ್ಖಾದಯೋ ವಿಯ ಥಾವರಾ, ತಸ್ಮಾ ಆಹ ‘‘ಜಙ್ಗಮಾನ’’ನ್ತಿ. ಗಾವೋತಿ ಧೇನುಯೋ. ತೇನ ಮಹಿಂಸಾದಿಕಾನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ವದನ್ತಾನನ್ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಾನಂ.

ಅತ್ತನೋ ಖನ್ತಿಯಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಖನ್ತಿಯಾ ರುಚಿಯಾ ಗಹಿತಭಾವೇನ. ಇತರಾ ದೇವತಾ ತಸ್ಸಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಅಪರಿತುಸ್ಸಮಾನಾ ಆಹ. ಯಾವ ಪಧಂಸೀತಿ ಗುಣಧಂಸೀ ಸತ್ಥುದೇಸನಾಯ ಲದ್ಧಬ್ಬಗುಣನಾಸನತೋ. ಪಗಬ್ಬಾತಿ ಪಾಗಬ್ಬಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಯಥಾ ವಚೀಪಾಗಬ್ಬಿಯೇನ ಅಖರಾ, ತಥಾ ವಾಚಾಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಮುಖರಾತಿ ಮುಖಖರಾ. ದಸಬಲಂ ಪುಚ್ಛಿ ಸಣ್ಹಂ ಸುಖುಮಂ ರತನತ್ತಯಸಂಹಿತಂ ಅತ್ಥಂ ಸೋತುಕಾಮಾ. ಅಸ್ಸಾ ದೇವತಾಯ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ. ಉಪ್ಪತಮಾನಾತಿ ಉಪ್ಪತನ್ತೀ ಸಮುಗ್ಘಾಟೇತಿ ಓಧಿಸೋ. ವಟ್ಟಮೂಲಕಮಹಾಅವಿಜ್ಜಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಆದೀನವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಭೂತಕಥನವಿಸೇಸನಂ. ಓಸೀದನ್ತಾನನ್ತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖವಸೇನ ಅಧೋ ಸೀದನ್ತಾನಂ, ಉಸ್ಸಾದಯಮಾನಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಭೂತೋತಿ ಇದಂ ‘‘ಪದಸಾ ಚರಮಾನಾನ’’ನ್ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥವಿವರಣವಸೇನ ಭೂತಕಥನವಿಸೇಸನಂ. ಯಾದಿಸೋ ಪುತ್ತೋ ವಾ ಹೋತೂತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮಪದೇ ದೇವತಾಯ ಪುತ್ತಗಹಣಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ವುತ್ತಂ.

ವುಟ್ಠಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ಭೀತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೫. ಕಿಂ ಸೂಧ ಭೀತಾತಿ ಏತ್ಥ ಸು-ಇಧಾತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಂ ಭೀತಾ’’ತಿ? ಮಗ್ಗೋ ಚ ನೇಕಾಯತನಪ್ಪವುತ್ತೋತಿ ಅನೇಕಕಾರಣಂ ನಾನಾವಿಧಾಧಿಗಮೋಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಪವುತ್ತೋ ಕಥಿತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠತಿಂಸಾರಮ್ಮಣವಸೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇತಿ ಏವಂ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಾನೇಕಾಯತನೇಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪವೇದಿತತ್ತಾ ಲಬ್ಭಮಾನೇ ಖೇಮೇ ಮಗ್ಗೇ ಕಿಂ ಭೀತಾಯಂ ಜನತಾ ಉಪ್ಪಥಭೂತಾ ವಿಪರೀತದಿಟ್ಠಿತೋ ಗಣ್ಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ? ಏವಂ ದೇವತಾ ಯಥಿಚ್ಛಾಯ ಪುರಿಮದ್ಧೇನ ಅತ್ತನಾ ಯಥಾಚಿನ್ತಿತಮತ್ಥಂ ಸತ್ಥು ಪವೇದಿತಾ, ಪಚ್ಛಿಮದ್ಧೇನ ಅತ್ತನೋ ಸಂಸಯಂ ಪುಚ್ಛತಿ. ಬಹುಪಞ್ಞಾತಿ ಪುಥುಪಞ್ಞ. ಉಸ್ಸನ್ನಪಞ್ಞಾತಿ ಅಧಿಕಪಞ್ಞಾ. ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಸಂಯಮೇತ್ವಾ. ಸಂವಿಭಾಗೀತಿ ಆಹಾರಪರಿಭೋಗೇ ಸಮ್ಮದೇವ ವಿಭಜನಸೀಲೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಚ್ಛರಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ ಹೇಟ್ಠಾ.

ಮನೇನಾತಿ ಮನೋಗಹಣೇನ. ಪುಬ್ಬಸುದ್ಧಿಅಙ್ಗನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಭಾಗಸುದ್ಧಿಭೂತಂ ಅಙ್ಗಂ. ಚತೂಸೂತಿ ವುತ್ತಅಙ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನಂ. ಯಞ್ಞಉಪಕ್ಖರೋತಿ ದಾನಸ್ಸ ಸಾಧನಂ. ಏತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಏತೇಸು ಸದ್ಧಾದಿಗುಣೇಸು. ಯಥಾ ಹಿ ಸದ್ಧೋ ಪಚ್ಚಯಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ವತ್ಥುಪರಿಚ್ಚಾಗಸ್ಸ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋ ಕಮ್ಮಫಲಸ್ಸ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ವಿಯ ಪತ್ತಿಯಾಯನತೋ, ಏವಂ ಮುದುಹದಯೋ. ಮುದುಹದಯೋ ಹಿ ಅನುದಯಂ ಪತ್ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ಪರೇಸಂ ದೇತಿ. ಯೋ ಚ ಸಂವಿಭಾಗಸೀಲೋ, ಸೋ ಅಪ್ಪಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇ ಪರೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಭೋಗೀ ಹೋತಿ. ವದಞ್ಞೂ ವದಾನಿಯತಾಯ ಯಾಗಿನೋವ ಯುತ್ತಂ ಯುತ್ತಕಾಲಂ ಞತ್ವಾ ಅತ್ಥಿಕಾನಂ ಮನೋರಥಂ ಪೂರೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇತಿ…ಪೇ… ಚತೂಸೂತಿ ಆಹಾ’’ತಿ.

ವಾಚನ್ತಿಆದೀನಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ತಿವಿಧಸೀಲಸಮ್ಪತ್ತಿದೀಪನತೋ. ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲೋ ಹಿ ಪರಲೋಕಂ ನ ಭಾಸೇಯ್ಯ. ಸದ್ಧೋ ಏಕಂ ಅಙ್ಗಂ ಪಯೋಗಾಸಯಸುದ್ಧಿದೀಪನತೋ. ಸುದ್ಧಾಸಯಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಪಯೋಗೇ ಠಿತಸ್ಸ ಕಥಂ ಪರಲೋಕತೋ ಭಯನ್ತಿ. ದುಕವಸೇನ ಚತುರಙ್ಗಯೋಜನಾ ದುಕನಯೋ. ಏತೇಸು ಚತೂಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಠಿತೋತಿ ಏತೇಸು ಯಥಾವುತ್ತದುಕಸಙ್ಗಹೇಸು ಚತೂಸು ಗುಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತೋ.

ಭೀತಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬. ನಜೀರತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೬. ನಾಮಗೋತ್ತನ್ತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಗೋತಮೋತಿ ಏವರೂಪಂ ನಾಮಞ್ಚ ಗೋತ್ತಞ್ಚ. ನಿದಸ್ಸನಮತ್ತಮೇತಂ, ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಲಕ್ಖಣವಚನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ನ ಜೀರತೀತಿ ಅಸಭಾವಧಮ್ಮತ್ತಾ ಉಪ್ಪಾದವಯಾಭಾವತೋ ಜರಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಜೀರಣಸಭಾವೋ ನ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಸಮಞ್ಞಾಭಾವತೋ ಕಾಲನ್ತರೇಪಿ ತಂ ಸಮಞ್ಞಾಯತೇವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅತೀತಬುದ್ಧಾನಂ…ಪೇ… ನ ಜೀರತೀತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ ಆಹ.

ಆಲಸಿಯನ್ತಿ ಅಲಸಭಾವೋ ದಳ್ಹಕೋಸಜ್ಜಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಠಿತಿನ್ತಿ ಬ್ಯಾಪಾರಂ. ನಿದ್ದಾವಸೇನ ಪಮಜ್ಜನಂ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಕರಣಂ. ಕಿಲೇಸವಸೇನ ಪಮಜ್ಜನಂ ಅಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಕರಣಮ್ಪಿ. ಕಮ್ಮಸಮಯೇತಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತಕಾಲೇ. ಕಮ್ಮಕರಣವೀರಿಯಾಭಾವೋತಿ ತಂಕಮ್ಮಕಿರಿಯಸಮುಟ್ಠಾಪಕವೀರಿಯಾಭಾವೋ. ಸೋ ಪನ ಅತ್ಥತೋ ವೀರಿಯಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ, ನ ವೀರಿಯಸ್ಸ ಅಭಾವಮತ್ತಂ. ಸೀಲಸಞ್ಞಮಾಭಾವೋ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಚಾರತಾ ನಾಮ ಅನಾಚಾರೋ. ಸೋಪ್ಪಬಹುಲತಾತಿ ನಿದ್ದಾಲುತಾ. ಯತೋ ಗಹಣಹತ್ಥೋಪಿ ನ ಕಿಲಾಸುಪಿ ಪುರಿಸೋ ನಿದ್ದಾಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಅತಿಚ್ಛಾತಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಭಿಭುಯ್ಯತಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಆಗನ್ತುಕಾಲಸಿಯಂ ನ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಆಲಸ್ಯಂ ವಿಯ ಪಕತಿಸಿದ್ಧಂ. ‘‘ತೇ ಛಿದ್ದೇ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ಲಿಙ್ಗವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ತಾನಿ ಛ ಛಿದ್ದಾನೀ’’ತಿ. ಕುಸಲಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಅನೋಕಾಸಭಾವತೋ ಛಿದ್ದಾನಿ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಯತ್ಥ ವಿತ್ತಂ ನ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ. ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಲೇಸಮತ್ತಂ ಅಸೇಸೇತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

ನಜೀರತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೭. ಇಸ್ಸರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೭. ಸತ್ಥಸ್ಸ ಮಲನ್ತಿ ಸತ್ಥಮಲಂ, ಯೇನ ಸತ್ಥಂ ಮಲೀನಂ ಹೋತಿ, ಸತ್ಥಮಲಗ್ಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ ಮಲೀನಂ ಸತ್ಥಮೇವ ಗಹಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಮಲಗ್ಗಹಿತಸತ್ಥ’’ನ್ತಿ. ಆಣಾಪವತ್ತನನ್ತಿ ಅಪ್ಪಕೇ ವಾ ಮಹನ್ತೇ ವಾ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅತ್ತನೋ ಆಣಾಯ ಪವತ್ತನವಸೇನ ವಸನಂ ಇಸ್ಸರಿಯತ್ತಮಿಚ್ಛನ್ತಿ. ಮಣಿರತನಮ್ಪಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನೀಯಪಕ್ಖಿಕತ್ತಾ ಉತ್ತಮಂ ಭಣ್ಡಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ಇತ್ಥೀ ಪನ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಕುಲಾಚಾರಿತ್ಥಿಕಾಯಪಿ ಅನಿಸ್ಸಜ್ಜನೀಯತಾಯ ಉತ್ತಮಭಣ್ಡಂ ನಾಮ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇತ್ಥೀ ಭಣ್ಡಾನಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ. ತೇಸಂ ತೇಸಞ್ಹಿ ಪುರಿಸಾಜಾನೀಯಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಟ್ಠಾನತಾಯ ಉತ್ತಮರತನಾಕರತ್ತಾ ಇತ್ಥೀ ಭಣ್ಡಾನಮುತ್ತಮಂ. ಮಲಗ್ಗಹಿತಸತ್ಥಸದಿಸೋ ಅವಬೋಧಕಿಚ್ಚವಿಬನ್ಧನತೋ. ಸತ್ಥಮಲಂ ವಿಯ ಸತ್ಥಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಸತ್ಥಸ್ಸ ಗುಣಾಭಾವಕರಣತೋ ಪಞ್ಞಾಸತ್ಥಮಲಂ. ಅಬ್ಬು ವುಚ್ಚತಿ ಉಪದ್ದವಂ, ತಂ ದೇತೀತಿ ಅಬ್ಬುದಂ, ವಿನಾಸಕಾರಣಂ. ನನು ಹರಣಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಅಯುತ್ತನ್ತಿ? ಯುತ್ತಂ. ತಸ್ಸ ಅನ್ವಯತೋ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ಚ ಯುತ್ತತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಲಾಕಭತ್ತಾದೀನೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಇಸ್ಸರಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಕಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೮. ‘‘ಅತ್ತಕಾಮೋ’’ತಿ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಬೋಧಿಸತ್ತೇ’’ತಿ. ತೇ ಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರತ್ಥಾಯ ಏವ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನಾ ಮಹಾಕಾರುಣಿಕಾ ಪರತ್ಥಕಾಮಾ, ಅತ್ಥಕಾಮಾ ನಾಮ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಯಾ ಚ ತೇಸಂ ಅತ್ತತ್ಥಾವಹಾ ಪಟಿಪತ್ತಿ, ಸಾಪಿ ಯಾವದೇವ ಪರತ್ಥಾ ಏವಾತಿ. ವುತ್ತಂ ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾಯಂ. ಯಸ್ಮಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಪರಹಿತಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಾರಮಿಯೋ ಪೂರೇನ್ತಾ ತಥಾರೂಪಂ ಕಾರಣಂ ಪತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಪರೇಸಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಪಾರಮಿಯಾ ಪರಿಪೂರಣತೋ, ತಸ್ಮಾ ಇಧಾಪಿ ‘‘ಸಬ್ಬಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಠಪೇತ್ವಾಯೇವಾತಿ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಕಲ್ಯಾಣನ್ತಿ ಭದ್ದಕಂ. ವಾಚಾಯ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ಸಣ್ಹಂ ಮುದುಕ’’ನ್ತಿ. ಪಾಪಿಕನ್ತಿ ಲಾಮಕಂ ನಿಹೀನಂ. ತಂ ಪನ ಫರುಸಂ ವಾಚನ್ತಿ ಸರೂಪತೋ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಕಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ಪಾಥೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೭೯. ಸದ್ಧಾ ಬನ್ಧತಿ ಪಾಥೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸದ್ಧಾ ನಾಮ ಸತ್ತಸ್ಸ ಮರಣವಸೇನ ಮಹಾಪಥಂ ಸಂವಜತೋ ಮಹಾಕನ್ತಾರಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತೋ ಮಹಾವಿದುಗ್ಗಂ ಪಕ್ಖನ್ದತೋ ಪಾಥೇಯ್ಯಪುಟಂ ಬನ್ಧತಿ ಸಮ್ಬಲಂ ಸಜ್ಜೇತಿ. ಕಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸದ್ಧಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಏತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಸದ್ಧಾ ಬನ್ಧತಿ ಪಾಥೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಏತಂ ಗಾಥಾಪದಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ. ಸಿರೀತಿ ಕತಪುಞ್ಞೇಹಿ ಸೇವೀಯತಿ ತೇಹಿ ಪಟಿಲಭೀಯತೀತಿ ಸಿರೀ. ಇಸ್ಸರಿಯಂ ವಿಭವೋ. ಆಸಯಿತಬ್ಬತೋ ಆಸಯೋ, ವಸನಟ್ಠಾನಂ ನಿಕೇತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರಿಕಡ್ಢತೀತಿ ಇಚ್ಛಾವಸಿಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಉಪಕಡ್ಢತಿ.

ಪಾಥೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಪಜ್ಜೋತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೦. ತಂ ತಂ ಸಮವಿಸಮಂ ಪಜ್ಜೋತತೀತಿ ಪಜ್ಜೋತೋ. ಪದೀಪೋ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ರೂಪಗತಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಪಜ್ಜೋತೋ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರಂ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪರಮತ್ಥಭೂತಂ ರೂಪಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜಾಗರಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಯಾತಿ ಜಾಗರಖೀಣಾಸವಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಯ. ಸೋ ಹಿ ಸತಿಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಬ್ಬದಾಪಿ ಜಾಗರೋ ಹೋತಿ. ಗಾವೋತಿ ಗೋಜಾತಿಯೋ. ಇದಂ ಗುನ್ನಂ ಗೋಣಾನಞ್ಚ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಗಹಣಂ. ಕಮ್ಮೇತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮವಚನಂ. ಜೀವನಂ ಜೀವೋ, ಸಹ ಜೀವೇನಾತಿ ಸಜೀವಿನೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಮ್ಮೇನ ಸಹ ಜೀವನ್ತಾನ’’ನ್ತಿ, ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಜೀವನ್ತಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಗೋಮಣ್ಡಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಗೋಗಣೇನ ಸಹ. ನ ತೇನ ವಿನಾ ಕಸಿಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಗೋರಸಸಿದ್ಧಿಯಾ ಚೇವ ಕಸನಭಾರವಹನಸಿದ್ಧಿಯಾ ಚ ಕಸಿಕಮ್ಮಏಕಚ್ಚವಾಣಿಜ್ಜಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಇಜ್ಝನ್ತಿ. ಸತ್ತಕಾಯಸ್ಸಾತಿ ಆಹಾರುಪಜೀವಿನೋ ಸತ್ತಕಾಯಸ್ಸ ಕಸಿತೋ ಅಞ್ಞಥಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ಕಸಿಜೀವಿತವುತ್ತಿಯಾ ಮೂಲಕಾರಣಂ ಫಲನಿಪ್ಫತ್ತಿನಿಮಿತ್ತತ್ತಾ ತಸ್ಸ. ಇರಿಯಾಪಥೋ ಚ ಇರಿಯನಕಿರಿಯಾನಂ ಪವತ್ತನುಪಾಯೋ. ‘‘ಸೀತನ್ತಿ ನಙ್ಗಲಸೀತಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ.

ಪಜ್ಜೋತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೧. ಅರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೧. ರಣನ್ತಿ ಕನ್ದನ್ತಿ ಏತೇಹೀತಿ ರಣಾ, ರಾಗಾದಯೋ. ತೇಹಿ ಅಭಿಭೂತತಾಯ ಹಿ ಸತ್ತಾ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ ಕನ್ದನ್ತಿ ಪರಿದೇವನ್ತಿ. ತೇ ಪನ ಸಬ್ಬಸೋ ನತ್ಥಿ ಏತೇಸಂ ರಣಾತಿ ಅರಣಾ. ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಖೀಣಾಸವಾ. ವುಸಿತವಾಸೋತಿ ವುಸಿತಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸೋ. ಭೋಜಿಸ್ಸಿಯನ್ತಿ ಭುಜಿಸ್ಸಭಾವೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅದಾಸಭಾವೋ’’ತಿ. ಸಮಣಾತಿ ಸಮಿತಪಾಪಸಮಣಾತಿ ಆಹ ‘‘ಖೀಣಾಸವಸಮಣಾ’’ತಿ. ಪುಥುಜ್ಜನಕಲ್ಯಾಣಕಾಲೇ ಲೋಕಿಯಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸೇಕ್ಖಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಲೋಕಿಯಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣೇ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ತೇಭೂಮಕಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಪರಿಜಾನನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ. ಖೀಣಾಸವಾ ಪನ ಪರಿಞ್ಞಾತಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ಸಾಮೀ ಹುತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ. ವನ್ದನ್ತಿ ನಂ ಪತಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ವನ್ದನೀಯಭಾವೋ ಚ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನತಾಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪತಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತ’’ನ್ತಿ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ. ಖತ್ತಿಯಾತಿ ಲಕ್ಖಣವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ನ ಕೇವಲಂ ಖತ್ತಿಯಾವಾ’’ತಿಆದಿ.

ಅರಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಛೇತ್ವಾವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ದೇವತಾಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.