೩. ಕಿನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೪. ಭವೋತಿ ಪರಿತ್ತೋ. ಅಭವೋತಿ ಮಹನ್ತೋ. ವುದ್ಧಿಅತ್ಥೋ ಹಿ ಅಯಂ ಅ-ಕಾರೋ, ‘‘ಸಂವರಾಸಂವರೋ, ಫಲಾಫಲ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ, ತಸ್ಮಾ ಭವಾಭವಹೇತೂತಿ ಖುದ್ದಕಸ್ಸ ಮಹನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಭವಸ್ಸ ಹೇತು, ತಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಮಾನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಸುಖಂ ವೇದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿ.

೩೫. ಲೋಕುತ್ತರಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ವಿವಾದೋ ಸಮ್ಭವತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾವ ಕಥಿತಾ’’ತಿ. ಲೋಕಿಯಾಪಿ ಹಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಆಸನ್ನಕಾರಣತ್ತಾ ವಿಸೇಸಕಾರಣನ್ತಿ ಯಾವ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಲೋಕಿಯಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠೋತಿ ಕತ್ವಾ, ‘‘ಇಮೇಸು ಸತ್ತತಿಂಸಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತಂ. ಅತ್ಥತೋ ನಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥತೋ ಭೇದೋ ಹೋತಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಧಿಗತತ್ತಾ. ನ ಹಿ ಕಾಯಾದಯೋ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ, ಸತಿಯೇವ ಪನ ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ. ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ನಾನಂ ಭೇದಂ. ಇಮಿನಾಪಿ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಇಮಾಯಪಿ ಯುತ್ತಿಯಾ. ಇದಾನಿ ತಂ ಯುತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ – ‘‘ಅತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಸಮಾನೇತ್ವಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತರತೋ ಸಮಾನೇತ್ವಾ, ಸುತ್ತನ್ತರಪದೇಹಿ ಚ ಸಮಾನೇತ್ವಾ. ಅಞ್ಞಥಾತಿ ಅಞ್ಞತೋ, ಭೂತತೋ ಅಪಗತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಿಚ್ಛಾ ರೋಪಿತಭಾವೋತಿ ಅಯಾಥಾವತೋ ಠಪಿತಭಾವೋ. ಅತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಪನಕಾರಣಮೇವಾತಿ ಅವಿಪರೀತತ್ಥಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸ ಚ ಬುಜ್ಝನಹೇತುತಾಯ.

೩೭. ಇಧ ಧಮ್ಮವಿನಯಟ್ಠಾನೇ ಸತಿಯೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಗಹಿತಾ, ಅತ್ಥತೋ ಸಮೇತಿ ನಾಮ ಯಾಥಾವತೋ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ. ಅಸಭಾವನಿರುತ್ತಿಭಾವತೋ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ನಾನತ್ತನ್ತಿ ತಂ ಲಿಙ್ಗಭೇದೇನ ವಚನಭೇದೇನ ಚ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ, ‘‘ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋತಿ ವಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾತಿ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾ ರೋಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಪ್ಪಮತ್ತಕನ್ತಿ ಅಣುಮತ್ತಂ ಸಲ್ಲಹುಕಂ, ನ ಗರುತರಂ ಅಧನಿತಂ ಕತ್ವಾ ವತ್ತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಧನಿತಂ ಘೋಸವನ್ತಂ ಕತ್ವಾ ರೋಪಿತೇ ವುತ್ತದೋಸಾಭಾವತೋತಿ ತೇನಾಹ – ‘‘ನಿಬ್ಬುತಿಂ ಪತ್ತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾರೋಪನಂ ನ ವಿಸೇಸನ್ತರಾಯಕರಂ ಹೋತೀತಿ ಞಾಪನತ್ಥಂ, ಚತುಸು ಮಗ್ಗೇಸು ಪಞ್ಹಂ ಕಥೇತ್ವಾವ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ಸುತ್ತನ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕಂ ಖೋ ಪನಾ’’ತಿ.

೩೮. ಅಥ ಚತುತ್ಥವಾರೇ ವಿವಾದೋ ಕಸ್ಮಾ ಜಾತೋ? ಯಾವತಾ ನೇಸಂ ವಚನಂ ಅತ್ಥತೋ ಚೇವ ಸಮೇತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಚಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸಞ್ಞಾಯ ವಿವಾದೋತಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸಮೇತಿ ಅತ್ಥತೋ ಚೇವ ಬ್ಯಞ್ಜನತೋ ಚ, ಸಞ್ಞಾ ಪನ ನೇಸಂ ಅವಿಸುದ್ಧಾ, ತಾಯ ಸಞ್ಞಾಯ ವಸೇನ ವಿವಾದೋ ಜಾತೋತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಹ’’ನ್ತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಹಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವದಾಮಿ, ಅಯಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನೋತಿ ವದತೀತಿ ಏವಂ ತೇಸಂ ಞಾಣಂ ಹೋತೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ, ‘‘ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅತಿದಿಸತಿ.

೩೯. ನ ಚೋದನತ್ಥಾಯ ವೇಗಾಯಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸೀಘಂ ಸೀಘಂ ನ ಚೋದನಾ ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಕಚ್ಚೋ ಕೋಧನಭಾವೇನ ಏವಂ ಪಟಿಪ್ಫರಿ, ತಸ್ಮಾ. ಅನಾದಾನದಿಟ್ಠೀತಿ ಆದಿಯಿತ್ವಾ ಅನಭಿನಿವಿಸನತೋ ಅನಾದಾನದಿಟ್ಠೀ ಅದಳ್ಹಗ್ಗಾಹೀ. ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯಾತಿ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ.

ಉಪಘಾತೋತಿ ಚಿತ್ತಪ್ಪಘಾತೋ ಫರಸುಪಘಾತೋ ವಿಯ. ವಣಘಟ್ಟಿತಸ್ಸ ವಿಯಾತಿ ವಣೇ ಘಟ್ಟಿತಸ್ಸ ವಿಯ ದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿ ಚಿತ್ತದುಕ್ಖುಪ್ಪತ್ತಿ. ದ್ವೇ ವಾರೇ ವತ್ವಾಪಿ ವಿಸಜ್ಜೇತೀತಿ ಸುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀ ಏವಂ ಪಗೇವ ಚೋದಿತಮತ್ತೇ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ ಚೇತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಕಥನವಸೇನ ಚ ಕಾಯಚಿತ್ತಕಿಲಮಥೋ. ಏವರೂಪೋತಿ ಸಹಸಾ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೇನ ಚೋದಕಸ್ಸ ವಿಹೇಸಾವಾದೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಅಕ್ಕೋಧನಾದಿಸಭಾವೋ.

ಉಪೇಕ್ಖಾತಿ ಸಕೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಣಾ. ಉಪೇಕ್ಖಂ ಅತಿಮಞ್ಞತಿ ನಾಮ ತಸ್ಸ ಅನಾಚಾರಸ್ಸ ಅನಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಣತೋ.

೪೦. ವಚನಸಞ್ಚಾರೋತಿ ಪೇಸುಞ್ಞವಸೇನ ಅಞ್ಞಥಾವಚನುಪಸಂಹಾರೋ. ದಿಟ್ಠಿಪಳಾಸೋತಿ ಯುಗಗ್ಗಾಹವಸೇನ ಲದ್ಧಿ. ಸಾ ಪನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನಾರಾಧನಿಯಭಾವೋ ಸತ್ಥುಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನಾರಾಧಕಭಾವೋ. ಕಲಹೋತಿ ಅಧಿಕರಣುಪ್ಪಾದವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ವಿಗ್ಗಹೋ ಭಣ್ಡನಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಭಾಗೋ.

ಯೇನ ಕಾರಣೇನಾತಿ ಯೇನ ಧಮ್ಮೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ. ತಮೇವ ಹಿ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ – ‘‘ಧಮ್ಮೋತಿ ಸಾರಣೀಯಧಮ್ಮೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ’’ತಿ. ಏತ್ಥಾತಿ ‘‘ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ. ಧಮ್ಮೋತಿ ಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಥಾ ಪವತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಯಥಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ತೇಸಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಞ್ಞತ್ತಿಕರಣ’’ನ್ತಿ. ತದೇವ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅನುಧಮ್ಮೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವುಚ್ಚಮಾನೋ ಅನುಪವತ್ತೋ ಧಮ್ಮೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ತದೇವ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ ನಾಮಾ’’ತಿ. ಕೋಚೀತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ. ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ಸಕಾರಣೋ. ಅಞ್ಞತ್ಥೋ ಅಯಂ ಕಿಂ ಸದ್ದೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅಞ್ಞೋ’’ತಿ. ಅಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಟಿಪನ್ನಭಿಕ್ಖುನೋ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಪತ್ತಿ ನ ಕೇನಚಿ ಗರಹಣೀಯಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಕಿನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.