೧. ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕರಾಹುಲೋವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೭. ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಸುಜಾತೋ ತರುಣಮ್ಬರುಕ್ಖೋ, ತಸ್ಸ ಪನ ಅವಿದೂರೇ ಕತೋ ಪಾಸಾದೋ ಇಧ ‘‘ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕಾ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ವೇಳುವನವಿಹಾರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ. ಪಧಾನಘರಸಙ್ಖೇಪೇತಿ ಭಾವನಾಗೇಹಪ್ಪಕಾರೇ ಯೋಗೀನಂ ಗೇಹೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಿಖಿಣೋವ ಹೋತಿ, ನ ತಸ್ಸ ತಿಖಿಣಭಾವೋ ಕೇನಚಿ ಕಾತಬ್ಬೋ ಸಭಾವಸಿದ್ಧತ್ತಾ. ಏವಮೇವ ಅತ್ತನೋ ವಿಮುತ್ತಿಪರಿಪಾಚನಕಮ್ಮುನಾ ತಿಕ್ಖವಿಸದಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಯಮ್ಪಿ ಆಯಸ್ಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥ ವಿಹಾಸಿ. ಪಕತಿಪಞ್ಞತ್ತಮೇವಾತಿ ಪಕತಿಯಾ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಉಪಗಮನತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಚಾರಿತ್ತವಸೇನ ಪಞ್ಞತ್ತಂ.

೧೦೮. ಉದಕಂ ಅನೇನ ಧೀಯತಿ, ಠಪೀಯತಿ ವಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಉದಕಾಧಾನಂ. ಉದಕಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಚ ಖುದ್ದಕಭಾಜನಂ. ‘‘ಓವಾದದಾನತ್ಥಂ ಆಮನ್ತೇಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ಪನಸ್ಸ ಓವಾದದಾನಂ ನ ಇಧೇವ, ಅಥ ಖೋ ಬಹೂಸು ಠಾನೇಸು ಬಹುಕ್ಖತ್ತುಂ ಪವತ್ತಿತನ್ತಿ ತಾನಿ ತಾನಿ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇಧ ಸಂವಣ್ಣನತ್ಥಂ ‘‘ಭಗವತಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ.

ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧೇಹಿ ಅವಿಜಹಿತನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನೇ ಕುಮಾರಪಞ್ಹಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕೇಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ದಸಕಾ ಪವತ್ತಾ ದಸ ಪುಚ್ಛಾ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದಸಪುಚ್ಛಂ, ಏಕೇಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ದಸಕಾ ಏಕುತ್ತರವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಚಪಣ್ಣಸವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಸಾಮಣೇರಪಞ್ಹನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಯಂ ಖುದ್ದಕಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಖು. ಪಾ. ಅಟ್ಠ. ೪.ಕುಮಾರಪಞ್ಹವಣ್ಣನಾ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಿತಾಯ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಮುಸಾ ಸಮುದಾಚರಣತೋ ‘‘ಪಿಯಮುಸಾವಾದಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ಉದಕಾವಸೇಸಛಡ್ಡನಉದಕಾಧಾನನಿಕುಜ್ಜನಉಕ್ಕುಜ್ಜನದಸ್ಸನಸಞ್ಞಿತಾ ಚತಸ್ಸೋ ಉದಕಾಧಾನೂಪಮಾಯೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಯುದ್ಧಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಕರಣಕರಣವಸೇನ ದಸ್ಸಿತಾ ದ್ವೇ ಹತ್ಥಿಉಪಮಾಯೋ.

ತತ್ಥ ರಾಹುಲಸುತ್ತನ್ತಿ ಸುತ್ತನಿಪಾತೇ ಆಗತಂ ರಾಹುಲಸುತ್ತಂ (ಸು. ನಿ. ೩೩೭ ಆದಯೋ). ಅಭಿಣ್ಹೋವಾದವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತರನ್ತರಾ ತಂ ಸುತ್ತಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಭಗವಾ ಥೇರಂ ಓವದತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇದಞ್ಚ ಪನಾತಿ ಇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಭಗವತೋ ತಂತಂಕಾಲಾನುರೂಪಂ ಅತ್ತನೋ ಓವಾದದಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ. ಬೀಜನ್ತಿ ಅಣ್ಡಂ. ಪಸ್ಸಸಿ ನೂತಿ ನು-ಸದ್ದೋ ಅನುಜಾನನೇ, ನನು ಪಸ್ಸಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ನಾಮ ಪಾಪಂ ನತ್ಥೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾವಾದೇ ಸಂವರರಹಿತಸ್ಸ ಓಪಮ್ಮದಸ್ಸನತ್ಥಂ ವುತ್ತಾ’’ತಿ. ತಥಾ ಹಿ –

‘‘ಏಕಂ ಧಮ್ಮಮತೀತಸ್ಸ, ಮುಸಾವಾದಿಸ್ಸ ಜನ್ತುನೋ;

ವಿತಿಣ್ಣಪರಲೋಕಸ್ಸ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಮಕಾರಿಯ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೧೭೬);

ಉರುಳ್ಹವಾತಿ ಉರುಳ್ಹೋ ಹುತ್ವಾ ಉಸ್ಸಿತೋ. ಸೋ ಪನ ದಮವಸೇನ ಅಭಿರುಯ್ಹ ವಡ್ಢಿತೋ ಆರೋಹನಯೋಗ್ಯೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭಿವಡ್ಢಿತೋ ಆರೋಹಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಆಗತಾಗತೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಯೋಗ್ಯಪದೇಸಂ ಆಗತಾಗತೇ. ಪಟಿಸೇನಾಯ ಫಲಕಕೋಟ್ಠಕಮುಣ್ಡಪಾಕಾರಾದಯೋತಿ ಪಟಿಸೇನಾಯ ಅತ್ತನೋ ಆರಕ್ಖತ್ಥಾಯ ಠಪಿತೇ ಫಲಕಕೋಟ್ಠಕೇ ಚೇವ ಉದ್ಧಚ್ಛದಪಾಕಾರಾದಿಕೇ ಚ. ಏತಂ ಪದೇಸನ್ತಿ ಏತಂ ಪರಸೇನಾಪದೇಸಂ. ಏತ್ತಕೇನಾತಿ ಓಲೋಕನಮತ್ತೇನ. ತಸ್ಸ ಓಲೋಕನಾಕಾರದಸ್ಸನೇನೇವ. ಸತಮ್ಪಿ ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಸೇನಾನೀಕಂ ದ್ವೇಧಾ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತೀರಪಾತಿಕಂ ಮದ್ದಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಪದಾತಾ ಹುತ್ವಾ ದ್ವೇಧಾ ಹುತ್ವಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಕಣ್ಣೇಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾತಿ ಪಗೇವ ಸರಾನಂ ಆಗಮನಸದ್ದಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಯಥಾ ವೇಗೋ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇಹಿ ಪಹರಿತ್ವಾ ಪಾತನಂ. ಪಟಿಹತ್ಥಿಪಟಿಅಸ್ಸಾತಿಆದಿನಾ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಪತಿ-ಸದ್ದೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋತಿ. ದೀಘಾಸಿಲಟ್ಠಿಯಾತಿ ದೀಘಲತಾಯ ಅಸಿಲಟ್ಠಿಯಾ.

ಕರಣೇತಿ ಕಮ್ಮಕರಣೇ. ಮಞ್ಞತಿ ಹತ್ಥಾರೋಹೋ. ಅಯಮುಗ್ಗರನ್ತಿ ತಾದಿಸೇ ಕಾಲೇ ಗಹಿತಮುಗ್ಗರಂ. ಓಲೋಕೇತ್ವಾತಿ ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾ ದಿಸ್ವಾ, ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೦೯. ಸಸಕ್ಕನ್ತಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಯುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಉಸ್ಸಾಹಂ ಜನೇತ್ವಾ ನ ಕರಣೀಯಂ, ತಾದಿಸಂ ನಿಯಮತೋ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕಂಸೇನೇವ ನ ಕಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಪಟಿಸಂಹರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಕರಣತೋ ಸಙ್ಕೋಚಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ. ಯಥಾಭೂತೋ ಅಸನ್ತೋ ನಿವತ್ತೋ ಅಕರೋನ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಿವತ್ತೇಯ್ಯಾಸಿ ಮಾ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಅನುಪದೇಯ್ಯಾಸೀತಿ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾಯೀ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ತಂ ಪನ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾನಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರಣಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಸಿಕ್ಖಮಾನೋತಿ ತಂಯೇವ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಂ ತನ್ನಿಸ್ಸಯಞ್ಚ ಸಿಕ್ಖಾದ್ವಯಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೋ.

೧೧೧. ಕಿತ್ತಕೇ ಪನ ಠಾನೇತಿ ಕಿತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಪವತ್ತಾನಿ. ಅವಿದೂರೇ ಏವ ಪವತ್ತಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುರೇಭತ್ತೇಯೇವ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಞ್ಹಿ ತಾನಿ ಸುಸೋಧಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಾನಿ. ಪರೇಸಂ ಅಪ್ಪಿಯಂ ಗರುಂ ಗಾರಯ್ಹಂ, ಯಥಾವುತ್ತಟ್ಠಾನತೋ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರೇನೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಪರಿಸೋಧಿತಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ನ ಗಹಿತಂ. ಪಟಿಘಂ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಅಸಮಪೇಕ್ಖಣೇ ಮೋಹಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

೧೧೨. ವುತ್ತನಯೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದಿಪರಿಸೋಧನಂ ನಾಮ ಇಧೇವ, ನ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ಆಹ ‘‘ಬುದ್ಧಾ…ಪೇ… ಸಾವಕಾ ವಾ’’ತಿ. ತೇ ಹಿ ಅತ್ಥತೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾತಿ. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸಾವಕೇಹಿ ಆರುಳ್ಹಮಗ್ಗೋ, ರಾಹುಲ, ಮಯಾ ತುಯ್ಹಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತೋ, ತಸ್ಮಾ. ತೇನ ಅನುಸಿಕ್ಖನ್ತೇನ ತಯಾ ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಓವಾದಂ ಅದಾಸಿ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಅಮ್ಬಲಟ್ಠಿಕರಾಹುಲೋವಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ

ಸಮತ್ತಾ.