೧೦. ಅಪಣ್ಣಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೩. ನಾನಾವಿಧಾತಿ ನಾನಾವಿಧದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಮತ್ತೇನ ಸಮಣಾ, ಜಾತಿಮತ್ತೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ. ದಸ್ಸನನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಿ. ಗಹಿತನ್ತಿ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ಗಹಿತಂ. ಇತಿ ತೇ ಅತ್ತನೋ ದಸ್ಸನಂ ಗಹೇತುಕಾಮಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ. ವಿನಾ ದಸ್ಸನೇನ ಲೋಕೋ ನ ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ವಿಮೋಕ್ಖಭಾವನಾಯ ಏಕೇನ ದಸ್ಸನೇನ ವಿನಾ ಲೋಕೋ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖತೋ ನ ನಿಗಚ್ಛತಿ. ಏಕದಿಟ್ಠಿಯಮ್ಪಿ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು ಸದ್ಧಾಕಾರಾಭಾವತೋ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ಇಮಾಯ ದೇಸನಾಯ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಪರೀತೇ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಸದ್ಧಾ ‘‘ಆಕಾರವತೀ’’ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಲೋಕೇ ಅವಿಪರೀತಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಅಯಮೇವೇಸಾತಿ ಪವತ್ತಾ ಮಗ್ಗಸಾಧನಗತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಕಾರಣಭಾವತೋ ತನ್ನಿಸ್ಸಯಾ ಸದ್ಧಾ, ಸಾ ಆಕಾರವತೀತಿ ವುತ್ತಾ. ಅವತ್ಥುಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸದ್ಧಾ ಅಯುತ್ತಕಾರಣತಾಯ ನ ಆಕಾರವತೀ. ಆಕಾರವತೀತಿ ಏತ್ಥ ವತೀ-ಸದ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಅತ್ಥಿತಾಮತ್ತದೀಪಕೋ, ಅಥ ಖೋ ಅತಿಸಯತ್ಥದೀಪಕೋ ಪಾಸಂಸತ್ಥದೀಪಕೋ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತೇನ ಆಕಾರವತೀತಿ ಸದ್ಧೇಯ್ಯವತ್ಥುವಸೇನ ಅತಿಸಯಕಾರಣವತೀತಿ ವಾ ಪಾಸಂಸಕಾರಣವತೀತಿ ವಾ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಣ್ಣಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾ ಕಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಂ ಸಾಧೇತುಂ ಆರದ್ಧಸ್ಸ ಪಯೋಗೋ ವಿರದ್ಧೋ, ತತ್ಥ ಅಕಾರಕೋ ವಿಯ ಹೋತಿ ಪುನಪಿ ಆರಭಿತಬ್ಬತಾಯ. ಅವಿರದ್ಧೋ ಪನ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಧನತೋ ಅಪಣ್ಣಕೋ, ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ಪವತ್ತನತೋ ಏಕಂಸತೋ ‘‘ಅಪಣ್ಣಕೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅವಿರದ್ಧೋ ಅದ್ವೇಜ್ಝಗಾಮೀ ಏಕಂಸಗಾಹಿಕೋ’’ತಿ.

೯೪. ತಬ್ಬಿಪಚ್ಚನೀಕಭೂತಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಚ್ಚನೀಕಭೂತಾ.

೯೫. ನೇಸನ್ತಿ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ. ಅಕುಸಲತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಭಾವೇತಿ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಭಾವೇ. ಆನಿಸಂಸೋತಿ ಸುದ್ಧವಿಪಾಕತಾ. ವಿಸುದ್ಧಿಪಕ್ಖೋತಿ ವಿಸುದ್ಧಿಭಾವೋ ಪರಿಯೋದಾತತಾ. ಅಭೂತಧಮ್ಮಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಭಾವಸ್ಸ ಸಞ್ಞಾಪನಾ ಆಚಿಕ್ಖನಾ ಅಭೂತಧಮ್ಮಸಞ್ಞಾಪನಾ. ಸಾವಜ್ಜೇಸು ಪರಮವಜ್ಜೇ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನೇ ಪಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ಕುತೋ ಸುಸೀಲ್ಯಸ್ಸ ಪಗ್ಗಹೋತಿ ಆಹ – ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸೇವ ಸುಸೀಲ್ಯಂ ಪಹೀನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಆದಯೋತಿ ಏತ್ಥ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಪರಲೋಕಾಭಾವಚಿನ್ತಾ, ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ಪರಲೋಕಾಭಾವವಾದಭೂತೋ ಮುಸಾವಾದೋ, ಅರಿಯಾನಂ ಪಚ್ಚನೀಕತಾದಯೋ. ಅಪರಾಪರಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನವಸೇನಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನವಸೇನ. ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸಞ್ಞಾಪನಾದಿಕಾಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಾ ತಥಾಪವತ್ತಾ ಅಕುಸಲಖನ್ಧಾ.

ಕಲಿಗ್ಗಹೋತಿ ಅನತ್ಥಪರಿಗ್ಗಹೋ. ಸೋ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಪರಾಜಯೋ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಪರಾಜಯಗ್ಗಾಹೋ’’ತಿ. ದುಸ್ಸಮತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ದು-ಸದ್ದೋ ‘‘ಸಮಾದಿನ್ನೋ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಆನೇತ್ವಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋತಿ ಆಹ ‘‘ದುಪ್ಪರಾಮಟ್ಠೋ’’ತಿ. ಯಥಾ ದುಪ್ಪರಾಮಟ್ಠೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮಾದಿನ್ನೋ ದುಸ್ಸಮತ್ತೋ ದುಸಮಾದಿನ್ನೋ ವುತ್ತೋ. ಸಕವಾದಮೇವ ಫರಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನೋ ನತ್ಥಿಕವಾದಮೇವ ‘‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’’ನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೨.೧೮೭; ೩.೨೭-೨೮) ಅವಧಾರೇನ್ತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಓಕಾಸಅದಾನವಸೇನ ಫರಿತ್ವಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿಆದಿ ಅಧಿಮುಚ್ಚನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ರಿಞ್ಚತೀತಿ ವಿವೇಚೇತಿ ಅಪನೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಜ್ಜೇತೀ’’ತಿ.

೯೬. ಕಟಗ್ಗಹೋತಿ ಕತಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಿದ್ಧಿಮೇವ ಕತ್ವಾ ಗಹಣಂ. ಸೋ ಪನ ಜಯಲಾಭೋ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಜಯಗ್ಗಾಹೋ’’ತಿ. ಸುಗ್ಗಹಿತೋತಿ ಸುಟ್ಠುಕರಣವಸೇನ ಗಹಿತೋ. ಸುಪರಾಮಟ್ಠೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಪರಾಪರಂ ಆಸೇವನವಸೇನ ಆಮಟ್ಠೋ. ಉಭಯೇನಪಿ ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತೂಪಚಿತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ಸೋತ್ಥಿಭಾವಾವಹತ್ತಞ್ಚ ಸಗ್ಗುಪಪತ್ತಿಸಂವತ್ತನತೋ ಪಾಪಸಭಾವಪಹಾನತೋ ಚ.

೯೭. ಸಹತ್ಥಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ (ದೀ. ನಿ. ಟೀ. ೧.೧೬೬; ಸಂ. ನಿ. ಟೀ. ೨.೩.೨೧೧) ಸಹತ್ಥೇನೇವ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ. ನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಥಾವರಾದಯೋಪಿ ಇಧ ಸಹತ್ಥಕರಣೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಪಚನಂ ದಹನಂ ವಿಬಾಧನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದಣ್ಡೇನ ಪೀಳೇನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸೋಕಂ ಸಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಪರಸ್ಸ ಸೋಕಕಾರಣಂ ಸಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ, ಸೋಕಂ ವಾ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಸ್ಸ. ಪರೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ವಚನಕರೇಹಿ. ಸಯಮ್ಪಿ ಫನ್ದತೋತಿ ಪರಸ್ಸ ವಿಬಾಧನಪಯೋಗೇನ ಸಯಮ್ಪಿ ಫನ್ದತೋ. ಅತಿಪಾತಯತೋತಿ ಪದಂ ಸುದ್ಧಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಹೇತುಕತ್ತುಅತ್ಥೇ ಚ ವತ್ತತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಹನನ್ತಸ್ಸಪಿ ಹನಾಪೇನ್ತಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿ.

ಘರಸ್ಸ ಭಿತ್ತಿ ಅನ್ತೋ ಬಹಿ ಚ ಸನ್ಧಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಠಿತಾ ಘರಸನ್ಧಿ. ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ನಿರವಸೇಸಮೇವ ಲೋಪೋತಿ ನಿಲ್ಲೋಪೋ. ಏಕಾಗಾರೇ ನಿಯುತ್ತೋ ವಿಲೋಪೋ ಏಕಾಗಾರಿಕೋ. ಪರಿತೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಪನ್ಥೇ ಹನನಂ ಪರಿಪನ್ಥೋ. ಪಾಪಂ ನ ಕರೀಯತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಸತೋ ಉಪ್ಪಾದೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ ಪಾಪಂ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಥಂ ಸತ್ತಾ ಪಾಪಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ಸತ್ತಾ ಪನ ಕರೋಮಾತಿ ಏವಂಸಞ್ಞಿನೋ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಹೋತಿ ‘‘ಇಮೇಸಞ್ಹಿ ಸತ್ತಾನಂ ಹಿಂಸಾದಿಕಿರಿಯಾ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಫುಸತಿ ತಸ್ಸ ನಿಚ್ಚತಾಯ ನಿಬ್ಬಿಕಾರತ್ತಾ, ಸರೀರಂ ಪನ ಅಚೇತನಂ ಕಟ್ಠಕಲಿಙ್ಗರೂಪಮಂ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಕೋಪಿತೇಪಿ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಪ’’ನ್ತಿ. ಖುರನೇಮಿನಾತಿ ನಿಸಿತಖುರಮಯನೇಮಿನಾ. ಗಙ್ಗಾಯ ದಕ್ಖಿಣದಿಸಾ ಅಪ್ಪತಿರೂಪದೇಸೋ, ಉತ್ತರದಿಸಾ ಪತಿರೂಪದೇಸೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ‘‘ದಕ್ಖಿಣಞ್ಚೇ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ದಕ್ಖಿಣತೀರೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಕ್ಖಳಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಮಹಾಯಾಗನ್ತಿ ಮಹಾವಿಜಿತಯಞ್ಞಸದಿಸಂ ಮಹಾಯಾಗಂ. ಸೀಲಸಂಯಮೇನಾತಿ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕಸಂವರೇನ. ಸಚ್ಚವಚನೇನಾತಿ ಸಚ್ಚವಾಚಾಯ. ತಸ್ಸ ವಿಸುಂ ವಚನಂ ಲೋಕೇ ಗರುತರಪುಞ್ಞಸಮ್ಮತಭಾವತೋ. ಯಥಾ ಹಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೇಸು ಮುಸಾವಾದೋ ಗರು, ಏವಂ ಪುಞ್ಞಧಮ್ಮೇಸು ಸಚ್ಚವಾಚಾ. ತೇನಾಹ ಭಗವಾ – ‘‘ಏಕಂ ಧಮ್ಮಮತೀತಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ (ಧ. ಪ. ೧೭೬). ವುತ್ತನಯೇನೇವಾತಿ ಕಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ವುತ್ತನಯೇನ. ತತ್ಥ ಹಿ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ ಆಗತಂ, ಇಧ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ ಆಗತಂ, ಅಯಮೇವ ವಿಸೇಸೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತಸದಿಸಮೇವಾತಿ ‘‘ತೇಸಮೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖ’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪುರಿಮವಾರಸದಿಸಂ.

೧೦೦. ಉಭಯೇನಾತಿ ಹೇತುಪಚ್ಚಯಪಟಿಸೇಧವಚನೇನ. ಸಂಕಿಲೇಸಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ಸಂಸಾರೇ ಪರಿಬ್ಭಮನೇನ ಕಿಲಿನ್ನಸ್ಸ ಮಲಿನಭಾವಸ್ಸ ಕಾರಣಂ. ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಪಚ್ಚಯನ್ತಿ ಸದ್ದತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಬಲನ್ತಿಆದೀಸು ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಕಿಲೇಸಾವಹಂ ವೋದಾನಾವಹಞ್ಚ ಉಸ್ಸಾಹಸಙ್ಖಾತಂ ಬಲಂ ವಾ, ಸೂರವೀರಭಾವಸಙ್ಖಾತಂ ವೀರಿಯಂ ವಾ, ಪುರಿಸೇನ ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಪುರಿಸಥಾಮೋ ವಾ, ಸೋ ಏವ ಪರಂ ಪರಂ ಠಾನಂ ಅಕ್ಕಮನಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮೋ ವಾ ನತ್ಥಿ ನ ಉಪಲಬ್ಭತಿ.

ಸತ್ವಯೋಗತೋ, ರೂಪಾದೀಸು ಸತ್ತವಿಸತ್ತತಾಯ ಚ ಸತ್ತಾ. ಪಾಣನತೋ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸವಸೇನ ಪವತ್ತಿಯಾ ಪಾಣಾ. ತೇ ಪನ ಸೋ ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿವಸೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ವದತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏಕಿನ್ದ್ರಿಯೋ’’ತಿಆದಿ. ಅಣ್ಡಕೋಸಾದೀಸು ಭವನತೋ ಭೂತಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಣ್ಡಕೋಸ…ಪೇ… ವದನ್ತೀ’’ತಿ. ಜೀವನತೋ ಪಾಣಂ ಧಾರೇನ್ತೋ ವಿಯ ವಡ್ಢನತೋ ಜೀವಾತಿ ಏವಂ ಸತ್ತಪಾಣಭೂತಜೀವೇಸು ಸದ್ದತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ನತ್ಥಿ ಏತೇಸಂ ಸಂಕಿಲೇಸವಿಸುದ್ಧೀಸು ವಸೋತಿ ಅವಸಾ. ನತ್ಥಿ ನೇಸಂ ಬಲಂ ವೀರಿಯಞ್ಚಾತಿ ಅಬಲಾ ಅವೀರಿಯಾ. ನಿಯತತಾತಿ ಅಚ್ಛೇಜ್ಜಸುತ್ತಾವುತಾಭೇಜ್ಜಮಣಿ ವಿಯ ನಿಯತಪವತ್ತನತಾಯ ಗತಿಜಾತಿಬನ್ಧಪಜಹವಸೇನ ನಿಯಾಮೋ. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಗಮನನ್ತಿ ಛನ್ನಂ ಅಭಿಜಾತೀನಂ ತಾಸು ತಾಸು ಗತೀಸು ಉಪಗಮನಂ ಸಮವಾಯೇನ ಸಮಾಗಮೋ. ಸಭಾವೋಯೇವಾತಿ ಯಥಾ ಕಣ್ಟಕಸ್ಸ ತಿಕ್ಖತಾ, ಕಬಿಟ್ಠಫಲಾನಂ ಪರಿಮಣ್ಡಲತಾ, ಮಿಗಪಕ್ಖೀನಂ ವಿಚಿತ್ತಾಕಾರತಾ, ಏವಂ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಲೋಕಸ್ಸ ಹೇತುಪಚ್ಚಯೇನ ವಿನಾ ತಥಾ ತಥಾ ಪರಿಣಾಮೋ, ಅಯಂ ಸಭಾವೋಯೇವ ಅಕಿತ್ತಿಮೋಯೇವ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯೇನ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

ಸಕುಣೇ ಹನತೀತಿ ಸಾಕುಣಿಕೋ, ತಥಾ ಸೂಕರಿಕೋ. ಲುದ್ದೋತಿ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಮಾಗವಿಕೋ ನೇಸಾದೋ. ಪಾಪಕಮ್ಮಪಸುತತಾಯ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿ ನಾಮ. ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಸಾಕಿಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ಮಚ್ಛಮಂಸಖಾದನತೋ ನೀಲಾಭಿಜಾತೀತಿ ವದನ್ತಿ. ಞಾಯಲದ್ಧೇಪಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಭುಞ್ಜಮಾನಾ ಆಜೀವಕಸಮಯಸ್ಸ ವಿಲೋಮಗಾಹಿತಾಯ ‘‘ಪಚ್ಚಯೇಸು ಕಣ್ಟಕೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಖಾದನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ಏಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ, ಯೇ ಸವಿಸೇಸಂ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ. ತಥಾ ಹಿ ತೇ ಕಣ್ಟಕೇ ವತ್ತೇನ್ತಾ ವಿಯ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕಣ್ಟಕವುತ್ತಿಕಾತಿ ವುತ್ತಾ. ಠತ್ವಾ ಭುಞ್ಜನದಾನಪಟಿಕ್ಖೇಪಾದಿವತಸಮಾಯೋಗೇನ ಪಣ್ಡರತರಾ. ಅಚೇಲಕಸಾವಕಾತಿ ಆಜೀವಕಸಾವಕೇ ವದತಿ. ತೇ ಕಿರ ಆಜೀವಕಲದ್ಧಿಯಾ ವಿಸುದ್ಧಚಿತ್ತತಾಯ ನಿಗಣ್ಠೇಹಿಪಿ ಪಣ್ಡರತರಾ. ನನ್ದಾದಯೋ ಹಿ ತಥಾರೂಪಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪತ್ತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ನನ್ದಾದಯೋ ನಿಗಣ್ಠೇಹಿ ಆಜೀವಕಸಾವಕೇಹಿ ಚ ಪಣ್ಡರತರಾತಿ ವುತ್ತಾ ‘‘ಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತೀ’’ತಿ.

ಅಯಮೇತೇಸಂ ಲದ್ಧೀತಿ ಸಾಕುಣಿಕಾದಿಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಆದೀಸು ದುಕ್ಖಂ ಸುಖಞ್ಚ ಪಟಿಸಂವೇದೇನ್ತಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಮಹಾಕಪ್ಪಾನಂ ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಖೇಪೇತ್ವಾ ಆಜೀವಕಭಾವೂಪಗಮನೇನ ಪರಮಸುಕ್ಕಾಭಿಜಾತಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಸಂಸಾರತೋ ಸುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ನಿಯತಿ ಆಜೀವಕಾನಂ ಲದ್ಧಿ.

‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತೋ ನತ್ಥಿಕೋ ದಾನಸ್ಸ ಫಲಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿ ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಬಾಹತೀ’’ತಿ. ತಥಾ ಚೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ಸಂವಣ್ಣಿತಂ ‘‘ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿ ಹಿ ನತ್ಥಿತಮಾಹಾ’’ತಿ. ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿ ಉಭಯನ್ತಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿಪಾಕಞ್ಚ ಉಭಯಂ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಅಹೇತೂ ಅಪಚ್ಚಯಾ ಸತ್ತಾ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತೋ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಯ ವಿಪಾಕಸ್ಸಪಿ ಸಂಕಿಲೇಸವಿಸುದ್ಧೀನಂ ಪಚ್ಚಯತ್ತಾಭಾವವಚನತೋ ತದುಭಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ ನಾಮ. ವಿಪಾಕೋ ಪಟಿಬಾಹಿತೋ ಹೋತಿ ಅಸತಿ ಕಮ್ಮೇ ವಿಪಾಕಾಭಾವತೋ. ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಂ ಹೋತಿ ಅಸತಿ ವಿಪಾಕೇ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿರತ್ಥಕಭಾವಾಪತ್ತಿತೋ. ಅತ್ಥತೋತಿ ಸರೂಪೇನ. ಉಭಯಪಟಿಬಾಹಕಾತಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ತಂತಂದಿಟ್ಠಿತಾ ವುತ್ತಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ನತ್ಥಿಕಾದಯೋ ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿಆದಿವಸೇನ ಪಚ್ಚೇಕಂ ತಿವಿಧದಿಟ್ಠಿಕಾ ಏವ ಉಭಯಪಟಿಬಾಹಕತ್ತಾ. ‘‘ಉಭಯಪಟಿಬಾಹಕಾ’’ತಿ ಹಿ ಹೇತುವಚನಂ. ಅಹೇತುಕವಾದಾ ಚಾತಿಆದಿ ಪಟಿಞ್ಞಾವಚನಂ. ಯೋ ಹಿ ವಿಪಾಕಪಟಿಬಾಹನೇನ ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಸೋ ಅತ್ಥತೋ ಕಮ್ಮಪಟಿಬಾಹನೇನ ಅಕಿರಿಯದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಉಭಯಪಟಿಬಾಹನೇನ ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿಕೋ ಚ ಹೋತಿ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೀತಿ ತಂ ದಿಟ್ಠಿದೀಪಕಂ ಗನ್ಥಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠನ್ತಿ. ವೀಮಂಸನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಾರೇನ್ತಿ. ತೇಸನ್ತಿಆದಿ ವೀಮಂಸನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇತಿ ಯಥಾಪರಿಕಪ್ಪಿತಕಮ್ಮಫಲಾಭಾವದೀಪಕೇ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ. ಮಿಚ್ಛಾಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದಿವಸೇನ ಅನುಸ್ಸವೂಪಲದ್ಧೇ ಅತ್ಥೇ ತದಾಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕನೇಹಿ ಸವಿಗ್ಗಹೇ ವಿಯ ಸರೂಪತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೇ ಚಿರಕಾಲಪರಿಚಯೇನ ‘‘ಏವಮೇತ’’ನ್ತಿ ನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖಮಭಾವೂಪಗಮನೇನ ನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ತಥಾ ಗಹಿತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಥೇವ ಆಸೇವನ್ತಸ್ಸ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇನ ಸಮಾದಿಯಮಾನಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮುಪತ್ಥಮ್ಭಿತಾ ಅತಂಸಭಾವಂ ‘‘ತಂಸಭಾವ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ಮಿಚ್ಛಾಸತೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾ ತಂಲದ್ಧಿಸಹಗತಾ ತಣ್ಹಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ. ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತವಿತಕ್ಕಾದಿಪಚ್ಚಯಲಾಭೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಅವಟ್ಠಿತತಾಯ ಅನೇಕಗ್ಗಂ ಪಹಾಯ ಏಕಗ್ಗಂ ಅಪ್ಪಿತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿಪಿ ಹಿ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸೇಹಿ ಲದ್ಧಭಾವನಾಬಲೇಹಿ ಕದಾಚಿ ಸಮಾಧಾನಪತಿರೂಪಕಿಚ್ಚಕರೋ ಹೋತಿಯೇವ ವಾಲವಿಜ್ಝನಾದೀಸು ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಜವನಾನಿ ಜವನ್ತೀತಿ ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ತೇನಾಕಾರೇನ ಪುಬ್ಬಭಾಗಿಯೇಸು ಜವನವಾರೇಸು ಪವತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇ ಜವನವಾರೇ ಸತ್ತ ಜವನಾನಿ ಜವನ್ತಿ. ಪಠಮಜವನೇ ಪನ ಸತೇಕಿಚ್ಛಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಾದೀಸೂತಿ ಧಮ್ಮಸಭಾವದಸ್ಸನಮೇತಂ, ನ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತೇಸಂ ಸತೇಕಿಚ್ಛಭಾವಾಪಾದನಂ ಕೇನಚಿ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತುಂ.

ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತೀಸು ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನೇಸು. ಕೋಚಿ ಏಕಂ ದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಆಸೇವನಾ ಚ ಪವತ್ತಾ, ಸೋ ಏಕಂಯೇವ ದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕಮತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ದ್ವೀಸು, ತೀಸುಪಿ ವಾ ಅಭಿನಿವೇಸನಾ ಪವತ್ತಾ, ಸೋ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಓಕ್ಕಮತಿ. ಏತೇನ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಉಭಯಪಟಿಬಾಹನತಾಮುಖೇನ ವುತ್ತಾ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಾ ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಕತಾ, ಸಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಿಯಾ. ಯಾ ಪನ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೋಕ್ಕನ್ತಿ ಭೂತಾ, ಸಾ ಯಥಾಸಕಂ ಪಚ್ಚಯಸಮುದಾಗಮಸಿದ್ಧಿತೋ ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾನಂ ವಿಯ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಏಕಜ್ಝಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಾ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಓಕ್ಕನ್ತೇಪೀತಿಆದಿನಾ ತಿಸ್ಸನ್ನಮ್ಪಿ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಸಮಾನಬಲತಂ ಸಮಾನಫಲತಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಚೇತಾ ಏಕಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಾ ಏವ, ಏಕಾಯ ವಿಪಾಕೇ ದಿನ್ನೇ ಇತರಾ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ವಟ್ಟಖಾಣು ನಾಮಾತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ, ನ ನೀತತ್ಥನ್ತಿ ತಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ಕಿಂ ಪನೇಸಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ, ಅಕುಸಲಂ ನಾಮೇತಂ ಅಬಲಂ ದುಬ್ಬಲಂ, ನ ಕುಸಲಂ ವಿಯ ಮಹಾಬಲನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ನಿಯತೋ’’ತಿ. ಅಞ್ಞಥಾ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮೋ ವಿಯ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೋಪಿ ಅಚ್ಚನ್ತಿಕೋ ಸಿಯಾ. ಯದಿ ಏವಂ ವಟ್ಟಖಾಣುಕಜೋತನಾ ಕಥನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಸೇವನವಸೇನ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ, ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ‘‘ಸಕಿಂ ನಿಮುಗ್ಗೋ ನಿಮುಗ್ಗೋವ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೭.೧೫) ವುತ್ತಂ, ಏವಂ ವಟ್ಟಖಾಣುಕಜೋತನಾ. ಯಾದಿಸೇ ಹಿ ಪಚ್ಚಯೇ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಯಂ ತಂತಂದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಪುನ ಕದಾಚಿ ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪಟಿಚ್ಚ ತತೋ ಸೀಸುಕ್ಖಿಪನಮಸ್ಸ ನ ಹೋತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನಾ’’ತಿ.

ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏವಂ ಸಂಸಾರಖಾಣುಭಾವಸ್ಸಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಕಲ್ಯಾಣಜನೋ, ತಸ್ಮಾ. ಭೂತಿಕಾಮೋತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕಪರಮತ್ಥಾನಂ ವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇಹಿ ವಡ್ಢಿಕಾಮೋ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಕೇಚಿ ವದನ್ತಿ ‘‘ಯಥಾ ಚಿರಕಾಲಭಾವನಾಯ ಪರಿಪಾಕೂಪಗಮಲದ್ಧಬಲತ್ತಾ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲೇ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮಾ ತತೋಪಿ ಚಿರಕಾಲಭಾವನಾಸಮ್ಭವತೋ ಲದ್ಧಬಲಾ ಹುತ್ವಾ ಕದಾಚಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇಪಿ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ದಳ್ಹಮಿಚ್ಛಾಭಿನಿವೇಸಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ವಟ್ಟಖಾಣುಕಭಾವಜೋತನಾಪಿ ಸಮತ್ಥಿತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಯಥಾ ತಂ ‘‘ವಸ್ಸಭಞ್ಞಾನಂ ದಿಟ್ಠೀ’’ತಿ, ತಂ ನ, ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯತಧಮ್ಮಾನಂ ಚಿರಕಾಲಭಾವನಾಮತ್ತೇನ ನ ಪಟಿಪಕ್ಖಸ್ಸ ಪಜಹನಸಮತ್ಥತಾ, ಅಥ ಖೋ ಧಮ್ಮತಾಸಿದ್ಧೇನ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸಾಹಿತಸಾಮತ್ಥಿಯೇನ ಅತ್ತನೋ ಪಹಾಯಕಸಭಾವೇನ ಪಹಾಯಕಭಾವೋ ಭಾವನಾಕುಸಲಾನಂಯೇವ ವುತ್ತೋ, ಅಕುಸಲಾನಂಯೇವ ಚ ಪಹಾತಬ್ಬಭಾವೋ ‘‘ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ, ಅಕುಸಲಾನಂಯೇವ ದುಬ್ಬಲಭಾವೋ ‘‘ಅಬಲಾನಂ ಬಲೀಯನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಸು. ನಿ. ೭೭೬; ಮಹಾನಿ. ೫) (ಯುತ್ತಿನಾಪಿ ನಾಮತೋ ವಾ ಅಧಿಗಮನಿಯೋ ಆಲೋಕೋ ಆಲೋಕಭಾವತೋ ಬಾಹಿರಾರಣೇಕಾ ವಿಯ ನ ಚೇತ್ಥ ಪಟಿಞ್ಞತ್ತೇ ಭಾವೇಸತಾ ಸೋತುನೋ ಆಸಂಕಿತಬ್ಬಾ ವಿಸೇಸವಸ್ಸ ಸಾಧೇತಬ್ಬತೋ ಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ಚ ಸೋತುಭಾವೇನ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ವೇದ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಲೋಪೋ ದೀಪೇ ಸಭಾವೇ ಸಾಧನೇ ಯಥಾ ತಂ ಸದ್ದಯಭಾವಸ್ಸ ನಾಪಿ ವಿಸುದ್ಧಕಅನುಮಾನಾದಿವಿರೋಧಸಮ್ಭಾವತೋ. ನ ಹಿ ಸಕ್ಕಾ ಅನ್ತರಾಲೋಕಸ್ಸ ಬಾಹಿರಾಲೋಕಸ್ಸ ವಿಯ ರೂಪಕಾಯಂ ಉಪಾದಾಯ ರೂಪತಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತ್ತಾದಿಕೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ವುತ್ತಂ, ನನುಪಿ ಅನ್ತರಾಲೋಕೋ ಅವಿಗ್ಗಹತ್ತಾ ವೇದನಾ ವಿಯಾತಿ ಸದ್ಧೇವ ಞಾಣಾಲೋಕಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರಾ ವಿಯ ವಿಧಮನಿಯಭಾವೇ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ಕೇನಚಿಪಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನಿಯತಾ ಸಿದ್ಧಾವ ಹೋತಿ). ವಟ್ಟಖಾಣುಕಚೋದನಾಯ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಮೇವಾತಿ ತಿಟ್ಠತೇಸಾ ಬಾಲಜನವಿಕತ್ಥನಾ.

೧೦೩. ಝಾನಚಿತ್ತಮಯಾತಿ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಚಿತ್ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತಥಾ ಹಿ ತೇಸಂ ವಿಸೇಸೇನ ಝಾನಮನಸಾ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಮನೋಮಯಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಅವಿಸೇಸೇನ ಪನ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಮನಸಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸತ್ತಾ ಮನೋಮಯಾ ಏವ. ಸಞ್ಞಾಮಯಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅರೂಪಜ್ಝಾನಸಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ. ಅಯನ್ತಿ ರೂಪಿತಾಭಾವಪಟಿಪಜ್ಜನಕಪುಗ್ಗಲೋ. ಅಪ್ಪಟಿಲದ್ಧಜ್ಝಾನೋತಿ ಅನಧಿಗತರೂಪಜ್ಝಾನೋ. ತಸ್ಸಪೀತಿ ತಕ್ಕಿನೋಪಿ. ರೂಪಜ್ಝಾನೇ ಕಙ್ಖಾ ನತ್ಥಿ ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ಲದ್ಧವಿನಿಚ್ಛಯತ್ತಾ.

೧೦೪. ಸಾರಾಗಾಯಾತಿ ಸರಾಗಭಾವಾಯ. ಸನ್ತಿಕೇತಿ ಸಮೀಪೇ, ನ ಥಾಮಗತಾ ದಿಟ್ಠಿನಾತಿದೂರತ್ತಾ ಸರಾಗಾ, ನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತತ್ತಾ. ಸಾ ಹಿ ನ ಥಾಮಗತಾ ವಟ್ಟಪರಿಯಾಪನ್ನೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ರಜ್ಜತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ರಾಗವಸೇನ ವಟ್ಟೇ ರಜ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಂಯೋಜನಾ ತಣ್ಹಾವಸೇನೇವ ಸಮ್ಭವನ್ತೀತಿ ಆಹ – ‘‘ತಣ್ಹಾವಸೇನ ಸಂಯೋಜನತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ಆರುಪ್ಪೇ ಪನಸ್ಸ ಕಙ್ಖಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ಲದ್ಧನಿಚ್ಛಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಕಾಮಂ ದುಗ್ಗತಿದುಕ್ಖಾನಂ ಏಕನ್ತಸಂವತ್ತನೇನ ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿಆದೀನಂ ಅಪಣ್ಣಕತಾ ಪಾಕಟಾ ಏವ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಪನ ಅನವಜ್ಜಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಏಕನ್ತಸಾಧಕಂ ಅಪಣ್ಣಕನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಚೋದನಾ, ಸಾವಜ್ಜಸ್ಸಪಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಸಾಧನೇ ಏಕಂಸಿಕಭಾವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಹಾರೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಗಹಣವಸೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ತೇನ ರುಳ್ಹೀವಸೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನ’’ನ್ತಿಆದೀನಿ ಅಪಣ್ಣಕಙ್ಗಾನಿ ಜಾತಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೦೫. ಹೇಟ್ಠಾ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾವ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನ್ತಪೋ ಪರನ್ತಪೋತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚತುಕ್ಕೇ ಹೇಟ್ಠಾ ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಯಥಾವುತ್ತಾ ಪಞ್ಚಪಿ ಪುಗ್ಗಲಾ ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾವ, ತತೋ ಅತ್ಥಿಕವಾದಾದಯೋ ಪಞ್ಚಪುಗ್ಗಲಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನತಾಯ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚತುಕ್ಕೇ ಏಕೋ ಚತುತ್ಥಪುಗ್ಗಲೋವ ಹೋತಿ. ಏತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುನ್ತಿ ಇಧ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಚಕದ್ವಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚತುಕ್ಕೇ ಏವ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಿಭಾಗೇನ ದುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಸುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯೋ ದಸ್ಸೇತುಂ ಭಗವಾ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭೀತಿ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥತೋ ಅವಿಭತ್ತಂ, ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಅಪಣ್ಣಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಗಹಪತಿವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ.