೭. ವನಪತ್ಥಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೦. ವನೀಯತಿ ವಿವೇಕಕಾಮೇಹಿ ಭಜೀಯತಿ, ವನುತೇ ವಾ ತೇ ಅತ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ವಸನತ್ಥಾಯ ಯಾಚನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ವನಂ, ಪತಿಟ್ಠನ್ತಿ ಏತ್ಥ ವಿವೇಕಕಾಮಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತವಿಸೇಸಾಧಿಗಮೇನಾತಿ ಪತ್ಥಂ, ವನೇಸು ಪತ್ಥಂ ಗಹನಟ್ಠಾನೇ ಸೇನಾಸನಂ ವನಪತ್ಥಂ. ಪರಿಯಾಯತಿ ಅತ್ತನೋ ಫಲಂ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವತ್ತತೀತಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ಕಾರಣನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವನಪತ್ಥಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ವನಪತ್ಥಕಾರಣ’’ನ್ತಿ. ವನಪತ್ಥಞ್ಹಿ ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತೋ ಉಪನಿಸ್ಸಯಕಾರಣಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ವನಪತ್ಥಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ಪರಿಯಾಯತಿ ದೇಸೇತಬ್ಬಮತ್ಥಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತೀತಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ದೇಸನಾ. ವನಪತ್ಥಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಾ ದೇಸನಾ ವನಪತ್ಥದೇಸನಾ, ತಂ, ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ ವನಪತ್ಥಗ್ಗಹಣಂ ಲಕ್ಖಣಮತ್ತಂ ಗಾಮಾದೀನಮ್ಪೇತ್ಥ ಕಾರಣಭಾವಸ್ಸ, ದೇಸನಾಯ ವಿಸಯಭಾವಸ್ಸ ಚ ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ.

೧೯೧. ನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ಅಪಸ್ಸಾಯ, ವಿವೇಕವಾಸಸ್ಸ ಅಪಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿಆದೀಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ವನಪತ್ಥೇ ಸೇನಾಸನಸಪ್ಪಾಯಾಭಾವಂ, ಉತುಪುಗ್ಗಲಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸಪ್ಪಾಯಾಭಾವಮ್ಪಿ ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ. ಜೀವಿತಸಮ್ಭಾರಾತಿ (ಅ. ನಿ. ಟೀ. ೩.೯.೬) ಜೀವಿತಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಭಾರಾ ಪಚ್ಚಯಾ. ಸಮುದಾನೇತಬ್ಬಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ಞಾಯೇನ ಅನವಜ್ಜಉಞ್ಛಾಚರಿಯಾದಿನಾ ಉದ್ಧಂ ಉದ್ಧಂ ಆನೇತಬ್ಬಾ ಪಾಪುಣಿತಬ್ಬಾ. ತೇ ಪನ ತಥಾ ಸಮುದಾನಿತಾ ಸಮಾಹಟಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮಾಹರಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ. ದುಕ್ಖೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ ಸುಲಭುಪ್ಪಾದಾ ನ ಹೋನ್ತಿ. ಏತೇನ ಭೋಜನಸಪ್ಪಾಯಾದಿಅಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ರತ್ತಿಭಾಗಂ ವಾ ದಿವಸಭಾಗಂ ವಾತಿ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ ಉಪಯೋಗವಚನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ರತ್ತಿಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಾ ದಿವಸಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಾ’’ತಿ. ರತ್ತಿಂಯೇವ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಸಮಣಧಮ್ಮಸ್ಸ ತತ್ಥ ಅನಿಪ್ಫಜ್ಜನತೋ.

೧೯೨-೩. ಸಙ್ಖಾಪೀತಿ ‘‘ಯದತ್ಥಮಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ನ ಮೇತಂ ಇಧ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ಚೀವರಾದಿ ಪನ ಸಮುದಾಗಚ್ಛತಿ, ನಾಹಂ ತದತ್ಥಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ಕಿಂ ಮೇ ಇಧ ವಾಸೇನಾ’’ತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯಪಿ. ಅನನ್ತರವಾರೇ ಸಙ್ಖಾಪೀತಿ ‘‘ಯದತ್ಥಮಹಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ತಂ ಮೇ ಇಧ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತಿ, ಚೀವರಾದಿ ಪನ ನ ಸಮುದಾಗಚ್ಛತಿ, ನಾಹಂ ತದತ್ಥಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮಣಧಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಜ್ಜನಭಾವಂ ಜಾನಿತ್ವಾ’’ತಿ.

೧೯೫-೭. ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ನಾನುಬನ್ಧಿತಬ್ಬೋತಿ ‘‘ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ‘‘ನಾನುಬನ್ಧಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಯಸ್ಸ ಯೇನ ಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ದೂರಟ್ಠೇನಪಿ ಸೋ ಭವತಿ. ತಂ ಪುಗ್ಗಲನ್ತಿ ‘‘ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ’’ತಿ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ ಉಪಯೋಗವಸೇನ ಪರಿಣಾಮೇತ್ವಾ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅತ್ಥವಸೇನ ಹಿ ವಿಭತ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೋತಿ. ತಂ ಆಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಆಪುಚ್ಛಾ ಪಕ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚ ಕತಞ್ಞುತಕತವೇದಿತಾಯ ನಿಯೋಜನಂ.

೧೯೮. ಏವರೂಪೋತಿ ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗುಣೇಹಿ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಚ ನ ಪರಿಸ್ಸಮೋ, ಏವರೂಪೋ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಚೇಪಿ, ನ ಪರಿಚ್ಚಜಿತಬ್ಬೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ‘‘ಸಚೇಪೀ’’ತಿಆದಿನಾ.

ವನಪತ್ಥಪರಿಯಾಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.