೩. ಮಹಾದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೬೩. ತತೋ ಪರನ್ತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಜನಾನಂ ಉಪರಿ ಸಙ್ಘೋ ಚತುವಗ್ಗಕರಣೀಯಾದಿಕಮ್ಮೇಹಿ ಪಟಿಕಮ್ಮಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ. ಗಾಮಂ ಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಗಾಮಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಗತತ್ತಾ, ಏವಂ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪವಿಸಿತುಂ ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ‘‘ಪವಿಸಿಂಸೂ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಪರಿಞ್ಞನ್ತಿ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಂ. ಸಾ ಹಿ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ, ನ ಇತರಾ. ರೂಪವೇದನಾಸುಪೀತಿ ‘‘ರೂಪಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಂ, ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಕಾಮಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಕಾಮಾದಿಪರಿಞ್ಞಾಪಞ್ಞಾಪನಹೇತುಭೂತೋ ಸಮಯೋ ನತ್ಥಿ, ಯೇಸಂ ಪನ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಉಪಾದಾಯ ‘‘ಸಕಸಮಯಂ ಜಾನನ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ‘‘ಯತೋ ಯತೋ ಖೋ ಭೋ ಅಯಂ ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ ಭೋ ಕಾಮಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸರೂಪತೋ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ವಿಭಾವೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾಪಿ ಕೇವಲಂ ಅಚ್ಚನ್ತಪ್ಪಹಾನಸಞ್ಞಾಯ ಕಾಮಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಂ ಪಞ್ಞಪೇಯ್ಯುಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ವದಮಾನಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ತಾದಿಸಸ್ಸ ಆಗಮಾಧಿಗಮಸ್ಸಾಭಾವತೋ. ರೂಪವೇದನಾಪರಿಞ್ಞಾಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ವುಚ್ಚೇಥಾತಿ ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ದುತಿಯಪದೇಪೀತಿ ‘‘ಅನುಸಾಸನಿಯಾ ವಾ ಅನುಸಾಸನಿ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತವಾಕ್ಯೇಪಿ. ತೇ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ.

೧೬೫. ನ ಚೇವ ಸಮ್ಪಾಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನ ಚೇವ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಕಾರೇಹಿ ಗಮೇಸ್ಸನ್ತಿ ಞಾಪೇಸ್ಸನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ಯಸ್ಮಾ ಅವಿಸಯೇ ಪಞ್ಹೋ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಸದೇವಕೇತಿ ಅರೂಪದೇವಗ್ಗಹಣಂ. ತೇ ಹಿ ಲೋಕಿಯದೇವೇಹಿ ದೀಘಾಯುಕತಾದಿನಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ. ಸಮಾರಕೇತಿ ಕಾಮಾವಚರದೇವಗ್ಗಹಣಂ. ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇತಿ ರೂಪಾವಚರಬ್ರಹ್ಮಗ್ಗಹಣಂ. ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಮಣಗ್ಗಹಣೇನ ಪಬ್ಬಜಿತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗ್ಗಹಣೇನ ಜಾತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ, ಪುನ ದೇವಗ್ಗಹಣೇನ ಸಮ್ಮುತಿದೇವೇ, ಮನುಸ್ಸಗ್ಗಹಣೇನ ಅವಸಿಟ್ಠಮನುಸ್ಸಕಾಯಂ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ. ಲೋಕಪಜಾಗ್ಗಹಣೇನ ಪನ ಪಯೋಜನಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ದಸ್ಸಿತಮೇವ. ಅಞ್ಞಥಾ ಆರಾಧನಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾಮರೂಪವೇದನಾಸು ಅಸ್ಸಾದಾದೀನಂ ಯಾಥಾವತೋ ಅವಬೋಧೋ ಏವ ಇತೋ ಬಾಹಿರಕಾನಂ ನತ್ಥಿ, ಕುತೋ ಪವೇದನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

೧೬೬. ಚಿತ್ತಾರಾಧನನ್ತಿ ಯಾಥಾವಪವೇದನೇನ ಪರೇಸಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪರಿತೋಸನಂ. ಬನ್ಧನಟ್ಠೇನ ಗುಣಾತಿ ಕಾಮರಾಗಸಂಯೋಜನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವೇನ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸುಪಿ ಬನ್ಧನಟ್ಠೋ ವುತ್ತೋ, ಕೋಟ್ಠಾಸಟ್ಠೋ ವಾ ಗುಣಟ್ಠೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ತರಯನ್ತೀತಿ ತರಮಾನಾ ಯನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅತೀತಾದಿಭಿನ್ನಪಠಮಾದಿವಯಾ ಏವ ಚಿತ್ತತಾ ರಾಸಿಭಾವೇನ ವಯೋಗುಣಾತಿ ಗಹಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ರಾಸಟ್ಠೋ ಗುಣಟ್ಠೋ’’ತಿ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾತಿ ವಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣತಂದ್ವಾರಿಕವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ವಿಜಾನಿತಬ್ಬಾ. ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಭೂತಾತಿ ಸಭಾವೇನೇವ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಜಾತಿಕಾ, ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಭಾವಂ ವಾ ಪತ್ತಾ. ಕಮನೀಯಾತಿ ಕಾಮೇತಬ್ಬಾ. ಮನವಡ್ಢನಕಾತಿ ಮನೋಹರಾ. ಏತೇನ ಪರಿಕಪ್ಪನತೋಪಿ ಇಟ್ಠಭಾವಂ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಪಿಯಜಾತಿಕಾತಿ ಪಿಯಾಯಿತಬ್ಬಸಭಾವಾ. ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾತಿ ಕಾಮರಾಗೇನ ಉಪೇಚ್ಚ ಸನ್ಧಾನಿಯಾ ಸಮ್ಬದ್ಧಾ (ಅ. ನಿ. ಟೀ. ೩.೬.೬೩) ಕಾತಬ್ಬಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ’’ತಿ.

೧೬೭. ಸಞ್ಞಂ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಙ್ಗುಲಿಕಾದಿಪಬ್ಬೇ ಗಹಿತೇ ಸತಂ ಹೋತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಕತ್ವಾ ಗಣನಾ. ಅಚ್ಛಿದ್ದಗಣನಾತಿ ‘‘ಏಕಂ ದ್ವೇ’’ತಿಆದಿನಾ ನವನ್ತವಿಧಿನಾ ನಿರನ್ತರಗಣನಾ. ಪಿಣ್ಡಗಣನಾತಿ ಸಙ್ಕಲನಪಟುಪ್ಪಾದನಾದಿನಾ ಪಿಣ್ಡಿತ್ವಾ ಗಣನಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಖೇತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ. ಕಸನಂ ಕಸೀತಿ ಕಸಿಗ್ಗಹಣೇನ ಸಬ್ಬೋ ಕಸಿಪಟಿಬದ್ಧೋ ಜೀವಿಕೂಪಾಯೋ ಗಹಿತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಕಸೀತಿ ಕಸಿಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಜಙ್ಘವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಜಙ್ಘಸತ್ಥವಸೇನ ವಣಿಜ್ಜಂ ಆಹ, ಥಲವಣಿಜ್ಜಾತಿ ಸಕಟಸತ್ಥವಸೇನ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ನಾವಾಪಣಾದಿವಸೇನ ವೋಹಾರಂ. ವಣಿಪ್ಪಥೋತಿ ವಣಿಜಮಗ್ಗೋ, ದಾನಗ್ಗಹಣವಸೇನ ಸಂವೋಹಾರೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಸೂನಂ ಅಸನಕಮ್ಮಂ ಇಸ್ಸತ್ತಂ, ಧನುಸಿಪ್ಪೇನ ಜೀವಿಕಾ, ಇಧ ಪನ ಇಸ್ಸತ್ತಂ ವಿಯಾತಿ ಇಸ್ಸತ್ತಂ, ಸಬ್ಬಆವುಧಜೀವಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಆವುಧಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ. ಪೋರೋಹಿಚ್ಚಾಮಚ್ಚಕಮ್ಮಾದಿ ರಾಜಕಮ್ಮಂ.ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ರಥಸಿಪ್ಪಖತ್ತವಿಜ್ಜಾಸಿಪ್ಪಾದಿ-ವುತ್ತಾವಸೇಸಂ ಮಹಾಸಿಪ್ಪಂ ಖುದ್ದಕಸಿಪ್ಪಞ್ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಸೀತಸ್ಸ ಪುರಕ್ಖತೋತಿ ಸೀತಸ್ಸ ಪುರತೋ ಕತೋ. ಯೋ ಹಿ ಸೀತಕಾಲೇ ಜೀವಿಕಾಹೇತು ಸೀತಲಪದೇಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ, ಸೋ ವಾಳಮಿಗಾದೀಹಿ ವಿಯ ಸೀತೇನ ಪರಿಪಾತಿಯಮಾನೋ ತೇನ ಪುರತೋ ಕತೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸೀತೇನ ಬಾಧಿಯಮಾನೋ’’ತಿ. ಉಣ್ಹಸ್ಸ ಪುರಕ್ಖತೋತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸರಿತ್ವಾತಿ ಸಂಸಪ್ಪಿತ್ವಾ. ಘಟ್ಟಿಯಮಾನೋತಿ ಹಿಂಸಿಯಮಾನೋ ಬಾಧಿಯಮಾನೋ. ಆಬಾಧನಂ ಆಬಾಧೋ, ಪೀಳಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಾಮಹೇತುನ್ತಿ ವಾ ಭಾವನಪುಂಸಕನಿದ್ದೇಸೋ ಯಥಾ ‘‘ವಿಸಮಂ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಪರಿವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೪.೭೦). ತಥಾ ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಕಾಮಾನಮೇವ ಹೇತೂ’’ತಿ. ಕಾಮಾನಂ ಹೇತೂತಿ ಏತ್ಥ ಪುರಿಮಪದಾವಧಾರಣಮಯುತ್ತಂ ತದಞ್ಞಪಚ್ಚಯಪಟಿಕ್ಖೇಪಾಪತ್ತಿತೋ, ತಥಾ ಉತ್ತರಪದಾವಧಾರಣಂ ಕಾಮಾನಂ ಕದಾಚಿ ಅಹೇತುಭಾವಸ್ಸಪಿ ಸಮ್ಭವತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಉಟ್ಠಹತೋತಿ ಇಮಿನಾ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಆಜೀವಸಮುಟ್ಠಾಪಕವೀರಿಯೇನಾ’’ತಿ. ತಂ ವೀರಿಯನ್ತಿ ಆಜೀವಿಕಸಮುಟ್ಠಾಪಕವೀರಿಯಂ. ಪುಬ್ಬೇನಾಪರಂ ಘಟೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಆರಮ್ಭತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿರನ್ತರಂ ಪವತ್ತೇನ್ತಸ್ಸ. ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಬಲವಸೋಕೇನ ಸೋಚತೀತಿ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾಪೇನ ಅನ್ತೋ ನಿಜ್ಝಾಯತಿ. ಕಾಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನದುಕ್ಖೇನಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ಸೋಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಕಾಯೇ ಉಪ್ಪನ್ನದುಕ್ಖೇನ. ಸೋಕುದ್ದೇಸೇನ ತಂ ತಂ ವಿಪ್ಪಲಪೇನ್ತೋ ವಾ ಪರಿದೇವತಿ. ಉರಂ ತಾಳೇತ್ವಾತಿ ವಕ್ಖಪ್ಪದೇಸಂ ಪಹರಿತ್ವಾ. ‘‘ಮೋಘ’’ನ್ತಿಆದಿ ಪರಿದೇವನಾಕಾರದಸ್ಸನಞ್ಚೇವ ಸಮ್ಮೋಹಾಪಜ್ಜನಾಕಾರದಸ್ಸನಞ್ಚ. ಮೇತಿ ವತ್ವಾ ಪುನ ನೋತಿ ಪುಥುವಚನಂ ಅತ್ತನೋ ಉಭಯಥಾಪಿ ವೋಹರಿತಬ್ಬತೋ, ಬ್ಯಾಮೂಳ್ಹವಚನಂ ವಾ ಸೋಕವಸೇನ.

೧೬೮. ಇಧ ಕಾಮಗ್ಗಹಣೇನ ವಿಸೇಸತೋ ವತ್ಥುಕಾಮಾ ಗಹಿತಾತಿ ಕಾಮಾದಿಗ್ಗಹಣಂ ಕತಂ, ನಾನನ್ತರಿಯತಾಯ ಪನ ಕಿಲೇಸಕಾಮೋಪಿ ಗಹಿತೋ ಏವ. ಅಸಿಚಮ್ಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚಮ್ಮಗ್ಗಹಣೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಚಮ್ಮಮಯಸ್ಸ, ಚಮ್ಮಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಸ್ಸೇವ ವಾ ಗಹಣಂ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸಪಿ ಆವುಧಬಾಧಕಸ್ಸ ಗಹಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಖೇಟಕಫಲಕಾದೀನೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸರಾದಿಸಙ್ಗಹೋ. ಧನುಕಲಾಪಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾತಿ ಧನುಞ್ಚೇವ ಖುರಪ್ಪತೂಣಿಞ್ಚ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ, ಧನುದಣ್ಡಸ್ಸ ಜಿಯಾಯ ತಥಾಭಾವಕರಣಾದಿಪಿ (ಅ. ನಿ. ಟೀ. ೩.೫.೭೬) ಧನುನೋ ಸನ್ನಯ್ಹನನ್ತಿ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೇನಾನಂ ಬ್ಯೂಹಸಂವಿಧಾನೇನ ವಾ ಉಭತೋಬ್ಯೂಳ್ಹಂ. ವಿಜ್ಜೋತಲನ್ತೇಸೂತಿ ನಿಸಿತಪೀತಫಲತಾಯ ವಿಜ್ಜೋತನವಸೇನ ಪರಿವತ್ತಮಾನೇಸು.

ಪಾಕಾರಸಮೀಪಾತಿಸಙ್ಖಾರತಾಯ ಪಾಕಾರಪಾದಾ ಉಪಕಾರಿಯೋ, ಯಾ ‘‘ಉದ್ದಾಪಾ’’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಸತದನ್ತೇನಾತಿ ಅನೇಕಸತದನ್ತಕೇನ, ಯಸ್ಸ ತಿಖಿಣದನ್ತಾನಿ ಅನೇಕಸತಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಅತಿಭಾರತಾಯ ದಸವೀಸಮತ್ತಾಪಿ ಜನಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಯನ್ತವಸೇನ ಪನ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಠಪೇನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಟ್ಠದನ್ತಾಕಾರೇನಾ’’ತಿಆದಿ. ಓಮದ್ದನ್ತೀತಿ ಓಟ್ಠಪೇನ್ತಿ.

೧೬೯. ಸನ್ಧಿಮ್ಪಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ ಚೋರಿಕಾಯ ಜೀವಿತುಕಾಮಾ. ನಿಲ್ಲೋಪನ್ತಿ ನಿಸ್ಸೇಸವಿಲೋಪಂ, ಏಕಂ ಪರಿತ್ತಂ ಗಾಮಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಗಯ್ಹೂಪಗಂ ಅಸೇಸೇತ್ವಾ ಕರಮರಗ್ಗಹಣಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಮಹಾವಿಲೋಪ’’ನ್ತಿ. ಪನ್ಥದುಹನಕಮ್ಮಂ ಅಟವಿಮಗ್ಗೇ ಠತ್ವಾ ಅದ್ಧಿಕಾನಂ ವಿಲುಮ್ಪನಂ. ಪಹಾರಸಾಧನತ್ಥಂ (ಅ. ನಿ. ಟೀ. ೨.೨.೧) ದಣ್ಡಪ್ಪಹಾರಸ್ಸ ಸುಖಸಿದ್ಧಿಅತ್ಥಂ. ಕಞ್ಜಿತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಕಞ್ಜಿಯಂ, ಆರನಾಲಂ. ಯಂ ‘‘ಬಿಲಙ್ಗ’’ನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಂ ಯತ್ಥ ಸಿಞ್ಚತಿ, ಸಾ ಕಞ್ಜಿಯಉಕ್ಖಲಿಕಾ. ಬಿಲಙ್ಗಥಾಲಿಕಸದಿಸಕರಣಂ ಬಿಲಙ್ಗಥಾಲಿಯಂ. ಸೀಸಕಪಾಲಂ ಉಪ್ಪಾಟೇತ್ವಾತಿ ಅಯೋಗುಳಪವೇಸನಪ್ಪಮಾಣಂ ಛಿದ್ದಂ ಕತ್ವಾ. ಸಙ್ಖಮುಣ್ಡಕಮ್ಮಕಾರಣನ್ತಿ ಸಙ್ಖಂ ವಿಯ ಮುಣ್ಡಕಮ್ಮಕಾರಣಂ.

ರಾಹುಮುಖಕಮ್ಮಕಾರಣನ್ತಿ ರಾಹುಮುಖಗತ-ಸೂರಿಯಸದಿಸ-ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಜೋತಿಮಾಲಿಕನ್ತಿ ಜೋತಿಮಾಲವನ್ತಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಹತ್ಥಪಜ್ಜೋತಿಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಪಜ್ಜೋತನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಏರಕವತ್ತಕಮ್ಮಕಾರಣನ್ತಿ ಏರಕವತ್ತಸದಿಸೇ ಸರೀರತೋ ಬದ್ಧೇ ಉಪ್ಪಾಟನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಚೀರಕವಾಸಿಕಕಮ್ಮಕಾರಣನ್ತಿ ಸರೀರತೋ ಉಪ್ಪಾಟಿತಬದ್ಧಚೀರಕಾಹಿ ನಿವಾಸಾಪನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ತಂ ಕರೋನ್ತಾ ಯಥಾ ಗೀವತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಬದ್ಧೇ ಕನ್ತಿತ್ವಾ ಕಟಿಯಮೇವ ಠಪೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಗೋಪ್ಫಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಿತ್ವಾ ಕಟಿಯಮೇವ ಠಪೇನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಕಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಿತ್ವಾ ಗೋಪ್ಫಕೇಸು ಠಪೇನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಣೇಯ್ಯಕಕಮ್ಮಕಾರಣನ್ತಿ ಏಣೀಮಿಗಸದಿಸಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಅಯವಲಯಾನಿ ದತ್ವಾತಿ ಅಯವಲಯಾನಿ ಪಟಿಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ. ಅಯಸೂಲಾನಿ ಕೋಟ್ಟೇನ್ತೀತಿ ಕಪ್ಪರಜಣ್ಣುಕಕೋಟೀಸು ಅಯಸೂಲಾನಿ ಪವೇಸೇನ್ತಿ. ನ್ತಿ ತಂ ತಥಾಕತಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಸತ್ತಂ.

ಬಳಿಸಮಂಸಿಕನ್ತಿ ಬಳಿಸೇಹಿ ಮಂಸುಪ್ಪಾಟನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಕಹಾಪಣಿಕನ್ತಿ ಕಹಾಪಣಮತ್ತಸೋ ಛಿನ್ದನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಕೋಟ್ಟೇನ್ತೀತಿ ಛಿನ್ದನ್ತಿ. ಖಾರಾಪತಚ್ಛಿಕನ್ತಿ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಖಾರಾವಸಿಞ್ಚನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಪಲಿಘಪರಿವತ್ತಿಕನ್ತಿ ಪಲಿಘಸ್ಸ ವಿಯ ಪರಿವತ್ತನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಕರೋನ್ತಿ ಅಯಸೂಲಸ್ಸ ಕೋಟ್ಟನೇನ. ಪಲಾಲಪೀಠಕನ್ತಿ ಪಲಾಲಪೀಠಸ್ಸ ವಿಯ ಸರೀರಸ್ಸ ಸಂವೇಲ್ಲನಕಮ್ಮಕಾರಣಂ. ಕಾರಣಿಕಾತಿ ಘಾತನಕಾರಕಾ. ಪಲಾಲವಟ್ಟಿಂ ವಿಯ ಕತ್ವಾತಿ ಯಥಾ ಪಲಾಲಪೀಠಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪಲಾಲವಟ್ಟಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಂವೇಲ್ಲನವಸೇನ ನಂ (ಅ. ನಿ. ಟೀ. ೨.೨.೧) ವೇಠೇನ್ತಿ, ಏವಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛಾತಕೇಹೀತಿ ಬುಭುಕ್ಖಿತೇಹಿ ಕೋಲೇಯ್ಯಕಸುನಖೇಹಿ. ಬಲವನ್ತೋ ಹಿ ತೇ ಜವಯೋಗ್ಗಾ ಸೂರಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ಕಮ್ಮವಸೇನ ಸಮ್ಪರೇತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಪರಲೋಕೋ. ತತ್ಥ ಭವೋತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕೋ.

೧೭೦. ಛನ್ದರಾಗೋ ವಿನೀಯತಿ ಚೇವ ಪಹೀಯತಿ ಚ ಏತ್ಥಾತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಛನ್ದರಾಗವಿನಯೋ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನಞ್ಚಾತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಹೀ’’ತಿ. ತತ್ಥ ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಇದಂ ಯೋ ಛನ್ದರಾಗಂ ವಿನೇತಿ ಪಜಹತಿ, ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹೀತಿ ಇಮಿನಾ ಞಾತತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ. ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ? ತಥಭಾವಾಯಾತಿ ಪರಿಜಾನನಕಭಾವಾಯ.

೧೭೧. ಅಪರಿತ್ತೇನಾತಿ ಅಹೀನೇನ. ವಿಪುಲೇನಾತಿ ಮಹತಾ. ಯದಿ ವಣ್ಣಸಮ್ಪತ್ತಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ವಣ್ಣದಸಕಂ ಕಸ್ಮಾ ನ ಗಹಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ಭೋಜನಸಮ್ಪದಾದೀನಂ ಅಲಾಭೇಪೀತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ದುಗ್ಗತಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸಪೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಥೋಕಂ ಥೋಕಂ ವಣ್ಣಾಯತನಂ ಪಸೀದತಿ ಮಂಸಸ್ಸ ಪರಿಬ್ರೂಹನತೋ ಥನಮಂಸಾನಿ ವಡ್ಢನ್ತಿ ಜಾಯನ್ತಿ. ವಣ್ಣೇತಿ ಹದಯಙ್ಗತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ವಣ್ಣೋ. ಸೋ ಏವ ಸಾಮಗ್ಗೋಪಭೋಗಾದಿನಾ ನಿಭಾತೀತಿ ನಿಭಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ವಣ್ಣನಿಭಾತಿ ವಣ್ಣೋಯೇವಾ’’ತಿ.

ಭೋಗ್ಗನ್ತಿ ಅತಿವಿಯ ವಙ್ಕತಾಯ ಭೋಗ್ಗಂ. ತಾದಿಸಂ ಪನ ಸರೀರಂ ಭಗ್ಗಂ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭಗ್ಗ’’ನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮಿನಾಪಿಸ್ಸ ವಙ್ಕಭಾವಮೇವ ದೀಪೇತೀ’’ತಿ. ದನ್ತಾನಂ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನತಾಯ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಪತನೇನ ಚ ಖಣ್ಡಿತದನ್ತಂ. ಕೇಸಾನಂ ಸೇತವಣ್ಣತಾಯ ಪಲಿತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಪಣ್ಡರಕೇಸ’’ನ್ತಿ. ಕೇಸಾನಂ ಮತ್ತಸೋ ಸಿಯನೇ ಖಲ್ಲಾಟವೋಹಾರೋತಿ ಬಹುಸೋ ಸಿಯನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಮಹಾಖಲ್ಲಾಟಸೀಸ’’ನ್ತಿ. ವಸ್ಸಸತಿಕಕಾಲೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತಿಲಕಾನಿ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ತಿಲಕಾಹತಗತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತಾನಿ ಪನ ಕಾನಿಚಿ ಸೇತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಕಾನಿಚಿ ಕಾಳಾನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸೇತಕಾಳತಿಲಕೇಹೀ’’ತಿ. ಬ್ಯಾಧಿಕನ್ತಿ ಸಞ್ಚಾತಬ್ಯಾಧಿಂ. ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನನ್ತಿ ಮಾರಣನ್ತಿ ಕಗೇಲಞ್ಞೇನ ಗಿಲಾನಂ.

೧೭೩. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಣಸಮಯೇ. ನ ಚೇತೇತೀತಿ ನ ಅಭಿಸನ್ದಹತಿ. ಬ್ಯಾಬಾಧನಟ್ಠೇನ ಬ್ಯಾಬಾಧೋ, ಬ್ಯಾಬಾಧೋವ ಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ, ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಬ್ಯಾಬಜ್ಝನ್ತಿ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ, ದುಕ್ಖರಹಿತಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ನಿದ್ದುಕ್ಖಮೇವಾ’’ತಿ.

೧೭೪. ಅನಿಚ್ಚಾದಿಆಕಾರೋತಿ ಅನಿಚ್ಚಾಕಾರೋ ದುಕ್ಖಾಕಾರೋ ವಿಪರಿಣಾಮಾಕಾರೋ ಚಲಾದಿಆಕಾರೋ ಚ.

ಮಹಾದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ.