೧೦. ಪಥವೀಖಣನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ

ದಸಮೇ ಪಥವಿನ್ತಿ ದುವಿಧಾ ಪಥವೀ ಜಾತಪಥವೀ ಅಜಾತಪಥವೀತಿ. ತತ್ಥ ಜಾತಪಥವೀ ಸುದ್ಧಮಿಸ್ಸಪುಞ್ಜವಸೇನ ತಿವಿಧಾ, ತತ್ಥ ಸುದ್ಧಪಥವೀ ನಾಮ ಪಕತಿಯಾ ಸುದ್ಧಪಂಸು ವಾ ಸುದ್ಧಮತ್ತಿಕಾ ವಾ. ಮಿಸ್ಸಪಥವೀ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಪಂಸುತೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾತೋ ವಾ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಕಥಲಮರುಮ್ಬವಾಲುಕಾಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ತತಿಯಭಾಗೋ ಹೋತಿ. ಪುಞ್ಜಪಥವೀ ನಾಮ ‘‘ಅತಿರೇಕಚಾತುಮಾಸಂ ಓವಟ್ಠೋ ಪಂಸುಪುಞ್ಜೋ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾಪುಞ್ಜೋ ವಾ’’ತಿ (ಪಾಚಿ. ೮೬) ವುತ್ತಂ, ವುತ್ತಲಕ್ಖಣೇನ ಪನ ಮಿಸ್ಸಕಪುಞ್ಜೋಪಿ ಪಿಟ್ಠಿಪಾಸಾಣೇ ಠಿತಸುಖುಮರಜಮ್ಪಿ ಚ ದೇವೇ ಫುಸಾಯನ್ತೇ ಸಕಿಂ ತಿನ್ತಂ ಚತುಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ತಿನ್ತೋಕಾಸೋ ಪುಞ್ಜಪಥವಿಸಙ್ಖಮೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ತಿವಿಧಾಪಿ ಚೇಸಾ ಪಥವೀ ಉದ್ಧನಪತ್ತಪಚನಾದಿವಸೇನ ವಾ ಯಥಾ ತಥಾ ವಾ ಅದಡ್ಢಾ ‘ಜಾತಪಥವೀ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ದಡ್ಢಾ ಪನ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣತೋ ಅಧಿಕತರಪಾಸಾಣಾದಿಮಿಸ್ಸಾ ವಾ ಅಜಾತಪಥವೀ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಸುದ್ಧಪಾಸಾಣಾದಿಭೇದಾಯ. ತತ್ಥ ಯಾ ‘ಜಾತಪಥವೀ’ತಿ ವುತ್ತಾ, ಅಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಪಥವೀ. ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ತಂ ಏವರೂಪಂ ಪಥವಿಂ ಸಯಂ ಖಣತಿ, ಖಣನಭೇದನವಿಲೇಖನಪಚನಾದೀಹಿ ವಿಕೋಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಪಯೋಗಗಣನಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ. ಯೋ ಪನ ಖಣಾಪೇತಿ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿಕೋಪಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಇಮಂ ಪದೇಸ’’ನ್ತಿ ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಥವಿ’’ನ್ತಿ ವಾ ಏವಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ‘‘ಖಣ, ಭಿನ್ದಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಆಣಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ಆಣತ್ತಿಯಾ ದುಕ್ಕಟಂ, ಸಕಿಂ ಆಣತ್ತೇ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಖಣನ್ತೇ ಆಣಾಪಕಸ್ಸ ಏಕಮೇವ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ, ಸಚೇ ಇತರೋ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ವಾಚಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ.

ಆಳವಿಯಂ ಆಳವಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆರಬ್ಭ ಪಥವಿಖಣನವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಾಧಾರಣಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಸಾಣತ್ತಿಕಂ, ಪಥವಿಯಾ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ, ಅಪಥವಿಯಾ ಪಥವಿಸಞ್ಞಿನೋ ಚೇವ ವೇಮತಿಕಸ್ಸ ಚ ದುಕ್ಕಟಂ. ಓಕಾಸಂ ಅನಿಯಮೇತ್ವಾ ‘‘ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣ, ಆವಾಟಂ ಖಣ, ಕನ್ದಂ ಖಣಾ’’ತಿಆದೀನಿ ಭಣನ್ತಸ್ಸ, ಆತಪೇನ ಸುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಫಲಿತಕದ್ದಮಂ ವಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಂ ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥವಿಯಾ ಅಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪತಿತನದಿತಟಂ ವಾ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ನಙ್ಗಲಚ್ಛಿನ್ನಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡನ್ತಿಏವಮಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಞ್ಚ ಅಜಾತಪಥವಿಂ ವಿಕೋಪೇನ್ತಸ್ಸ, ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಥಮ್ಭಸ್ಸ ಆವಾಟಂ ಜಾನ, ಮತ್ತಿಕಂ ದೇಹಿ, ಮತ್ತಿಕಂ ಆಹರ, ಪಂಸುನಾ ಮೇ ಅತ್ಥೋ, ಮತ್ತಿಕಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಭಣನ್ತಸ್ಸ, ಅಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ರುಕ್ಖಾದಿಪವಟ್ಟನೇನ ಭಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ, ಅಸತಿಯಾ ಪಾದಙ್ಗುಟ್ಠಕಾದೀಹಿ ವಿಲೇಖನ್ತಸ್ಸ, ಜಾತಪಥವಿಭಾವಂ ವಾ, ‘‘ಖಣಾಮಿ ವಾ ಅಹ’’ನ್ತಿ ಅಜಾನನ್ತಸ್ಸ, ಉಮ್ಮತ್ತಕಾದೀನಞ್ಚ ಅನಾಪತ್ತಿ. ಜಾತಪಥವೀ, ಪಥವಿಸಞ್ಞಿತಾ, ಖಣನಖಣಾಪನಾನಂ ಅಞ್ಞತರನ್ತಿ ಇಮಾನೇತ್ಥ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ. ಸಮುಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಅದಿನ್ನಾದಾನಸದಿಸಾನಿ, ಇದಂ ಪನ ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಂ, ತಿಚಿತ್ತಂ, ತಿವೇದನನ್ತಿ.

ಪಥವೀಖಣನಸಿಕ್ಖಾಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಮುಸಾವಾದವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.