೪. ಮಗ್ಗಸಚ್ಚನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ

೨೦೫. ತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಕಪ್ಪಿತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪಕತಿಪುರಿಸನ್ತರಞಾಣಾದಿಕಸ್ಸ. ಅರಿಯಂ ಲಭಾಪೇತೀತಿ ಅರಿಯಂ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಂ ಲಭಾಪೇತಿ.

ತಬ್ಬಿಪಕ್ಖವಿರತಿಸಭಾವಾತಿ ತಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ವಿಪಕ್ಖತೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಯ ವಿರತಿಸಭಾವಾ. ಭೇದಕರಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ಪಿಸುಣವಾಚಾ, ಸಬ್ಬಾಪಿ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾ ವಿಸಂವಾದನಾದಿವಸೇನ ಭೇದಕರೀತಿ ಆಹ ‘‘ಭೇದಕರಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಪಹಾನೇನಾ’’ತಿ. ವಿಸಂವಾದನಾದಿಕಿಚ್ಚತಾಯ ಹಿ ಲೂಖಾನಂ ಅಪರಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಮುಸಾವಾದಾದೀನಂ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಾ ಸಿನಿದ್ಧಭಾವೇನ ಪರಿಗ್ಗಾಹಕಸಭಾವಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸುಭಾಸಿತಸಮ್ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಜನೇ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇ ಚ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೀ ಪವತ್ತತೀತಿ ಪರಿಗ್ಗಹಲಕ್ಖಣಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಜನೇ, ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇ ಚ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಕಿಚ್ಚವತೀ’’ತಿ. ಚೀವರಕಮ್ಮಾದಿಕೋ ತಾದಿಸೋ ಪಯೋಗೋ. ಕಾತಬ್ಬಂ ಚೀವರರಜನಾದಿಕಂ. ನಿರವಜ್ಜಸಮುಟ್ಠಾಪನಕಿಚ್ಚವಾತಿ ನಿರವಜ್ಜಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ, ನಿರವಜ್ಜಾಕಾರೇನ ವಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪನಕಿಚ್ಚವಾ. ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮೇ ಚ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ಸಮುಟ್ಠಾಪನಂ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಅನುಗುಣಭಾವೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ಪವತ್ತನಮೇವ, ಉಕ್ಖಿಪನಂ ವಾ ನೇಸಂ ಕಾಯಿಕಕಿರಿಯಾಯ ಭಾರುಕ್ಖಿಪನಂ ವಿಯ. ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾನಂ, ಆಜೀವಸ್ಸೇವ ವಾ ವಿಸೋಧನಂ ವೋದಾಪನಂ.

ದಿಟ್ಠೇಕಟ್ಠಾತಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಹಜಪಹಾನೇಕಟ್ಠಾ, ಪಠಮಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನೇವ ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ‘‘ದಿಟ್ಠೇಕಟ್ಠಅವಿಜ್ಜಾದಯೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಏತಸ್ಮಿಂ ಪಕ್ಖೇ ಚತುಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಙ್ಗಹೋ ಕತೋ ಹೋತಿ. ಉಪರಿಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪನ ದಿಟ್ಠಿಟ್ಠಾನೇ ತಂತಂಮಗ್ಗವಜ್ಝೋ ಮಾನೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋ. ಸೋ ಹಿ ‘‘ಅಹ’’ನ್ತಿ ಪವತ್ತಿಆಕಾರತೋ ದಿಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಿಯೋ. ಪಕಾಸೇತೀತಿ ಕಿಚ್ಚಪಟಿವೇಧೇನ ಪಟಿವಿಜ್ಝತಿ. ತೇನೇವ ಹಿ ಅಙ್ಗೇನಾತಿ ತೇನೇವ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಗ್ಗಙ್ಗೇನ. ತಥಾಪವತ್ತಿತೇನ ಕರಣಭೂತೇನ, ತೇನ ವಾ ಕಾರಣೇನ. ಅಙ್ಗ-ಸದ್ದೋ ಹಿ ಕಾರಣತ್ಥೋಪಿ ಹೋತೀತಿ. ತತ್ಥಾತಿ ಮಗ್ಗೇ, ಮಗ್ಗಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೇ ವಾ.

ಇಮಸ್ಸೇವಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನಸ್ಸೇವ. ಯದಿಪಿ ವಿರಮಿತಬ್ಬತೋ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ ಚೇತನಾಪಿ ಲಬ್ಭತೇವ, ವಿರತಿಯಾ ಏವ ಪನ ತದಾ ಪಧಾನಭಾವೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಿರಮಣಕಾಲೇ ವಾ ವಿರತಿಯೋ’’ತಿ. ಸುಭಾಸಿತಾದೀತಿ ಅಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾದಿ. ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಪಿಸುಣಾದಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ಭಾಸನಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಕಾಯಸುಚರಿತಾದಿ. ಅಮಗ್ಗಙ್ಗತ್ತಾತಿ ಅಮಗ್ಗಸಭಾವತ್ತಾ. ತಮೇವ ಚೇತನಾಯ ಅಮಗ್ಗಸಭಾವತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏಕಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಿಕಿಚ್ಚತ್ತಯಂ ನಾಮ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನಂ, ಮಗ್ಗಚೇತನಾ ಚ ತಂಸಭಾವಾ ನ ಹೋತೀತಿ ನ ತಸ್ಸಾ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಿಭಾವಸಿದ್ಧಿ. ತಂಸಿದ್ಧಿಯನ್ತಿ ಕಿಚ್ಚತ್ತಯಸಿದ್ಧಿಯಂ. ಯಥಾ ಪನಸ್ಸಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಸುಭಾಸಿತವಾಚಾದಿಭಾವೋ, ಏವಂ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇಪಿ ಸಿಯಾ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯಥಾ ತತ್ಥ ಏಕಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪಸ್ಸ ತಿಕಿಚ್ಚತಾ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಆದೀನಞ್ಚ ಏಕೇಕಾನಂ ಚತುಕಿಚ್ಚತಾ, ಏವಂ ಏಕಾ ಮಗ್ಗಚೇತನಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಿಕಿಚ್ಚತ್ತಯಸ್ಸ ಸಾಧಿಕಾ ಭವೇಯ್ಯ, ತಥಾ ಚ ಸತಿ ಮಗ್ಗೇ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದೀನಿ ತೀಣಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ನ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ಛಳಙ್ಗಿಕೋ ಚ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಸಿಯಾತಿ ತಯಿದಮಾಹ ‘‘ಏಕಾಯ ಚೇತನಾಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ. ಯಸ್ಮಾ ಪನೇತಂ ನತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಗ್ಗಪಚ್ಚಯತಾವಚನತೋ ಚ ನ ಚೇತನಾಯ ಮಗ್ಗಭಾವೋತಿ ಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ವಿರತಿಯೋವ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾದಯೋ.

ಬ್ರೂಹನಂ ಸುಖಂ. ಸನ್ತಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ. ಸಾ ಹಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ ಪನ ಸನ್ತತ್ತಾ, ಸುಖಮಿಚ್ಚೇವ ಭಾಸಿತಾ’’ತಿ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೬೪೪; ವಿಭ. ಅಟ್ಠ. ೨೩೨) ವುತ್ತಾ. ವಿತಕ್ಕಾದೀನನ್ತಿ ತೇಯೇವ ಅಭಿನಿರೋಪನಾದಯೋ ಪಾಕಟಪರಿಯಾಯೇನ ವುತ್ತಾ.

ವಚೀಸಙ್ಖಾರಭಾವತೋ ವಚೀಭೇದಸ್ಸ ಉಪಕಾರಕೋ ವಿತಕ್ಕೋ. ‘‘ಸಾವಜ್ಜಾ…ಪೇ… ಉಪಕಾರಕೋ ಏವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ವಚೀಭೇದತಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪಕಚೇತನಾನಂ ವಿಯ ವಿರತಿಯಾಪಿ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋ ವಿತಕ್ಕೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ವಚೀಭೇದನಿಯಾಮಿಕಾ ವಾಚಾತಿ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತವಿರತಿಮಾಹ. ಸಾ ಹಿ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಭೂತಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಚಾಸು ಸಂಯಮಿನೀ. ತತ್ಥ ಯಥಾ ವಿಸಂವಾದನಾದಿಮಿಚ್ಛಾವಾಚತೋ ಅವಿರತೋ ಮಿಚ್ಛಾಕಮ್ಮನ್ತತೋಪಿ ನ ವಿರಮತೇವ. ಯಥಾಹ – ‘‘ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ…ಪೇ… ಅಕಾರಿಯ’’ನ್ತಿ (ಧ. ಪ. ೧೭೬). ತಥಾ ಅವಿಸಂವಾದನಾದಿನಾ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಯ ಠಿತೋ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತಮ್ಪಿ ಪೂರೇತಿಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಚೀಭೇದ…ಪೇ… ಉಪಕಾರಿಕಾ’’ತಿ. ಧಮ್ಮಾನಂ ಪವತ್ತಿನಿಟ್ಠಾಭಾವತೋ ಯಥಾ ಗತೀತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಂ ಪವತ್ತಿಭಾವತೋ ರಸಲಕ್ಖಣಾನಿಪೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಚ್ಚಾದಿಸಭಾವೇ ವಾ’’ತಿ.

ಅಭಿನನ್ದನನ್ತಿ ತಣ್ಹಾದಿವಸೇನ ಅಭಿನನ್ದನಂ.

ವಾಚುಗ್ಗತಕರಣಂ ಉಗ್ಗಹೋ, ಅತ್ಥಪರಿಪುಚ್ಛನಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಾತಿ ತದುಭಯಂ ಸವನಾಧೀನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸವನಞಾಣೇ ಏವ ಅವರೋಧಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ. ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನಂ.

ತಸ್ಸಾತಿ ಪಯೋಗಸ್ಸ.

ಸೋತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ಕಾರಣಭೂತೋ ಸುಭನಿಮಿತ್ತೇ ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ. ತಸ್ಸಾತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಸ್ಸ. ಗತಂ ಗಮನಂ ಪವತ್ತಿ, ತಸ್ಸ ಉಪಾಯೋತಿ ಗತಮಗ್ಗೋ.

ಪಹಾತಬ್ಬಏಕತ್ತನ್ತಿ ಪಹಾತಬ್ಬತಾಸಾಮಞ್ಞಂ.

ಮಗ್ಗಭಾವೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಏಕತ್ತೇನಾತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾದಿವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಮ್ಪಿ ಮಗ್ಗಭಾವೇನ ಏಕತ್ತೇನ ಸಾಮಞ್ಞತೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏಕವಚನೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸದಿಸತಾ, ತಥಾ ಅಸದಿಸತಾ ಚ ಏಕಚ್ಚಸದಿಸತಾ ಚ ಝಾನಙ್ಗವಸೇನ ಸಬ್ಬಸದಿಸಸಬ್ಬಾಸದಿಸಏಕಚ್ಚಸದಿಸತಾ, ಸೋ ಏವ ವಿಸೇಸೋತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ. ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಯಾಮಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ಆಹಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಧ ಪನಾತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಸಮ್ಮೋಹವಿನೋದನಿಯಂ. ಸಮ್ಮಸಿ…ಪೇ… ನಿವತ್ತನತೋತಿ ಪಠಮತ್ಥೇರವಾದಂ ವದನ್ತೋ ತದಜ್ಝಾಸಯಂ ಪುರಕ್ಖತ್ವಾ ವದತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಇತರಥಾ ಇತರವಾದಾಪೇತ್ಥ ದಸ್ಸಿತಾ ಏವಾತಿ. ಪಾದಕಜ್ಝಾನನಿಯಾಮನ್ತಿ ಪಾದಕಜ್ಝಾನನಿಯಾಮಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ಆಹಾತಿ ಯೋಜನಾ. ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾ …ಪೇ… ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸಾ ಇಧ ಪಟಿಕ್ಖೇಪತಾ ಅತ್ಥಿ. ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕೇಚಿ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿವಿಪಸ್ಸನಾ ನಿಯಾಮೇತೀತಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ? ನಯಿದಮೇವಂ. ಇಧಾಪೀತಿ ಇಧ ಪಾದಕಜ್ಝಾನನಿಯಾಮೇಪಿ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಯಾಮೋ ನ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋತಿ ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಸಾಧಾರಣತ್ತಾ’’ತಿ. ‘‘ಇಧ ಪನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಪಠಮತ್ಥೇರವಾದೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಕಸ್ಮಾ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಯಾಮೋ ವಿಸುಂ ಗಹಿತೋತಿ? ವಾದತ್ತಯಾವಿಧುರತಾದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ಅಞ್ಞೇ ಚಾಚರಿಯವಾದಾತಿ ಸಮ್ಮಸಿತಜ್ಝಾನಪುಗ್ಗಲಜ್ಝಾಸಯವಾದಾ.

‘‘ಆರುಪ್ಪೇ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಂ…ಪೇ… ನ ಲೋಕಿಯ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಥೇರವಾದೇ ಆಗತಂ ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾಯಂ ತನ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಠಪಿತನ್ತಿ ಅಟ್ಠಸಾಲಿನಿಯಂ ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ವುತ್ತಂ ಅಟ್ಠಸಾಲಿನಿಯನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ’’ತಿ. ಯೇಸೂತಿ ಪಚ್ಛಿಮಜ್ಝಾನವಜ್ಜಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ತತ್ಥ ಹಿ ಅರೂಪುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಸಂಸಯೋ, ನ ಇತರಸ್ಮಿಂ. ‘‘ಚತುಕ್ಕಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಅವಿಸೇಸತೋ ಸಾಸವಾನಾಸವಂ ಅಪೇಕ್ಖೀಯತಿ, ನಿವತ್ತೇತಬ್ಬಗಹೇತಬ್ಬಸಾಧಾರಣವಚನೇನೇತ್ಥ ಸಾಸವತೋ ಅವಚ್ಛಿನ್ದನತ್ಥಂ ‘‘ತಞ್ಚ ಲೋಕುತ್ತರ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತಧಮ್ಮದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ನ ಲೋಕಿಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಮುದಾಯಞ್ಚ…ಪೇ… ಆಹಾ’’ತಿ. ಇತರಥಾ ಬ್ಯಭಿಚಾರಾಭಾವತೋ ‘‘ಲೋಕುತ್ತರ’’ನ್ತಿ ವಿಸೇಸನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ. ತಯೋ ಮಗ್ಗಾತಿ ದುತಿಯಮಗ್ಗಾದಯೋ. ತಜ್ಝಾನಿಕನ್ತಿ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದಿಂ. ಅಞ್ಞಝಾನಿಕಾಪೀತಿ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನತೋ ಅಞ್ಞಝಾನಿಕಾಪಿ ಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಾಪಿ ಮಗ್ಗಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ತಜ್ಝಾನಿಕಾಪಿ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯದಿ ಏವಂ ಚತುವೋಕಾರಭವೇಪಿ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವೇ ವಿಯ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಭಾವೇ ಕೇನಸ್ಸ ಝಾನಙ್ಗಾದಿನಿಯಾಮೋತಿ ಆಹ ‘‘ಝಾನಙ್ಗಾದಿನಿಯಾಮಿಕಾ ಪುಬ್ಬಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಮಾಪತ್ತೀ’’ತಿ. ಪುಬ್ಬಾಭಿಸಙ್ಖಾರಸಮಾಪತ್ತೀತಿ ಚ ಪಾದಕಭೂತಾ ಅತ್ತನಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಧಮ್ಮವಿರಾಗಭಾವೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಪುಬ್ಬಾಭಿಸಙ್ಖಾರಕಾರೀ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿ, ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿ ವಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಪಾದಕ’’ನ್ತಿ. ನ ಸಮ್ಮಸಿತಬ್ಬಾತಿ ನ ಸಮ್ಮಸಿತಬ್ಬಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಝಾನಙ್ಗಾದಿನಿಯಾಮಿಕಾ ಸಮ್ಮಸಿತಬ್ಬಾನಂ ತಿಕಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಾನಂ ತತ್ಥ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜನತೋ, ಇತರತ್ಥ ಚ ವಿಸೇಸಾಭಾವತೋ. ಫಲಸ್ಸಪೀತಿ ಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಿಕಫಲಸ್ಸಪಿ.

ದುಕ್ಖಞಾಣಾದೀನನ್ತಿ ದುಕ್ಖಸಮುದಯಞಾಣಾನಂ. ತಂತಂಕುಸಲಾರಮ್ಮಣಾರಮ್ಮಣತ್ತಾತಿ ಕಾಮಾವಚರಾದೀಸು ಯೇನ ಯೇನ ಕುಸಲೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದಯೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ತಂತಂಕುಸಲಾರಮ್ಮಣಾರಮ್ಮಣಾ, ತಬ್ಭಾವತೋ. ತಂತಂವಿರಮಿತಬ್ಬಾದಿಆರಮ್ಮಣತ್ತಾತಿ ವಿಸಂವಾದನವತ್ಥುಆದಿಆರಮ್ಮಣತ್ತಾ. ವೀತಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬತೋ ಏವ ಹಿ ವಿರತೀತಿ. ‘‘ಅಙ್ಗಾನ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಕಪ್ಪಾದೀನ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ ಅವಯವೇನ ವಿನಾ ಸಮುದಾಯಾಭಾವತೋ. ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋತಿ ಭಿನ್ನಸೀಲಸ್ಸ, ಅಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಸ್ಸ ವಾ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾಸಮ್ಭವತೋ ಸಮಾಧಾನಸ್ಸ ವಿಯ ವಾಯಾಮಸ್ಸ ಸೀಲಂ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೋ. ಅಯಞ್ಚ ಅತ್ಥೋ ಯದಿಪಿ ಪುರಿಮಸಿದ್ಧಸೀಲವಸೇನ ಯುತ್ತೋ, ಸಹಜಾತವಸೇನಾಪಿ ಪನ ಲಬ್ಭತೇವಾತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಸಮ್ಪಯುತ್ತಸ್ಸಾಪೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಹಜಮೇವ ಚೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪಯುತ್ತಸ್ಸೇವ ಚಾ’’ತಿಆದಿ. ಸಮ್ಮೋಸೋ ಪಮಾದೋ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೋ ಅಸಮ್ಮೋಸೋ ಅಪ್ಪಮಾದೋ, ಸೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಕ್ಖಾತಿ ಆಹ ‘‘ಚೇತಸೋ ರಕ್ಖಿತತಾ’’ತಿ.

ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧೋ ಚಾತಿ ಚ-ಸದ್ದೇನ ಸಮಾಧಿಕ್ಖನ್ಧೋ ಚ. ಖನ್ತಿಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಸೀಲಸ್ಸ ಅದೋಸಸಾಧನತಾ, ನೀವರಣಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಉಜುವಿಪಚ್ಚನೀಕಭಾವತೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಅಲೋಭಸಾಧನತಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಸಾಸನನ್ತಿ ಪಟಿವೇಧಸಾಸನಂ, ‘‘ಸಾಸನಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’’ನ್ತಿ ಚ ವದನ್ತಿ.

ಮಗ್ಗಸಚ್ಚನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.