೩. ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ

೭೪೭. ಪಚ್ಚಯಸಮುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಅತ್ಥಂ ಪಚ್ಚಯಧಮ್ಮಞ್ಚಾತಿ ವಚನೇಹಿ ಹೇತಾದಿಪಚ್ಚಯಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲರೂಪಾನಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಪರಿಯಾಯಂ, ಹೇತಾದಿಪಚ್ಚಯಭೂತಾನಂ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯರೂಪಾನಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಕಾಮಾವಚರವಿಪಾಕಾರಮ್ಮಣತಾ ಮಹಗ್ಗತಾರಮ್ಮಣತಾ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಞಾಣಾರಮ್ಮಣತ್ತೇ ನ ಯುಜ್ಜತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಞಾಣಾನಂ ಕಾಮಾವಚರಲೋಕುತ್ತರಕುಸಲೇಸು ಕಾಮಾವಚರಕಿರಿಯಾಲೋಕುತ್ತರವಿಪಾಕೇಸು ಚ ಉಪ್ಪತ್ತಿತೋ. ಸಬ್ಬಞಾಣಾರಮ್ಮಣತಾಯ ಸತಿ ಯುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ‘‘ಯೇನ ಞಾಣೇನ ತಾನಿ ಞಾಣಾನಿ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ (ವಿಭ. ೭೨೬) ವಚನತೋ ಪನ ನ ಸಬ್ಬಞಾಣಾರಮ್ಮಣತಾತಿ ಕಥಯನ್ತಿ. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯೇ ಪನ ‘‘ಞಾಣೇಸು ಞಾಣಂ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ’’ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಸಬ್ಬಞಾಣಾರಮ್ಮಣತಾ ಸಿಯಾ. ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯೇಪಿ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದವಸೇನ ಕಥನಂ ನಿರವಸೇಸಕಥನನ್ತಿ ಯಥಾದಸ್ಸಿತವಿಸಯವಚನವಸೇನ ‘‘ಯೇನ ಞಾಣೇನ ತಾನಿ ಞಾಣಾನಿ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ಯಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣತಂ ನ ಪಟಿಸೇಧೇತೀತಿ. ಯಥಾ ಚ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾವಿಸಯಾನಂ ನ ನಿರವಸೇಸೇನ ಕಥನಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯೇ, ಏವಂ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾವಿಸಯಸ್ಸಪೀತಿ. ಏವಂ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಸಬ್ಬಞಾಣವಿಸಯತ್ತಾ ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಸಿಯಾ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾ ಸಿಯಾ ಮಹಗ್ಗತಾರಮ್ಮಣಾ ಸಿಯಾ ಅಪ್ಪಮಾಣಾರಮ್ಮಣಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೭೪೯) ವುತ್ತಾ.

ಯದಿಪಿ ‘‘ಸಿಯಾ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ನ ಮಗ್ಗಾರಮ್ಮಣಾ’’ತಿ (ವಿಭ. ೭೪೯) ವಚನತೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯೇ ವುತ್ತಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸ್ವೇವ ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕನಯೋ ಪವತ್ತೋ. ನ ಹಿ ಮಗ್ಗೋ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯೇ ಚ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಞಾಣವಿಸಯಾ ಏವ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ವುತ್ತಾತಿ ನ ತಸ್ಸಾ ಮಹಗ್ಗತಾರಮ್ಮಣತಾತಿ. ಏವಮಪಿ ದ್ವೇಪಿ ಏತಾ ಪಾಳಿಯೋ ವಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತಾಸು ಬಲವತರಾಯ ಠತ್ವಾ ಇತರಾಯ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಮಗ್ಗಿತಬ್ಬೋ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಪನ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನತ್ತಪಟಿವೇಧೋಪಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಭಾವಪಟಿವೇಧವಿನಿಮುತ್ತೋ ನತ್ಥೀತಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಏಕನ್ತಧಮ್ಮವಿಸಯತ್ತಾ, ತಥಾ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾನಂ ಪಚ್ಚಯಭಾವಪಟಿವೇಧೋಪಿ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಭಾವಪಟಿವೇಧವಿನಿಮುತ್ತೋ ನತ್ಥೀತಿ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾ ತತ್ಥ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಏಕನ್ತಿಕಅತ್ಥವಿಸಯತ್ತಾ. ಕಿಞ್ಚಿ ಪನ ಞಾಣಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಭೂತಂ ನತ್ಥಿ ಞೇಯ್ಯಪ್ಪಕಾಸನತೋತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಞಾಣೇ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಾ ಪಟಿಭಾನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಭವಿತುಂ ಅರಹತಿ. ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಯಂ ದ್ವೇಪಿ ಪಾಳಿಯೋ ನ ವಿರುಜ್ಝನ್ತಿ.

ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಬಹಿದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾತಿ ಏತ್ಥ ಪರಸ್ಸ ಅಭಿಲಾಪಸದ್ದಾರಮ್ಮಣತ್ತಾತಿ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ನ ಹಿ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣತಾ ಬಹಿದ್ಧಾರಮ್ಮಣತಾಯ ಕಾರಣಂ ಸದ್ದಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಸ್ಸ ಚ ಸಬ್ಭಾವಾತಿ. ಅನುವತ್ತಮಾನೋ ಚ ಸೋ ಏವ ಸದ್ದೋತಿ ವಿಸೇಸನಂ ನ ಕತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.