೨. ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ

೭೨೫. ಅವುತ್ತತ್ತಾತಿ ‘‘ತೇಸಂ ವಿಪಾಕೇ ಞಾಣ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವತ್ವಾ ವಿಸೇಸೇನ ಅವುತ್ತತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಕಿರಿಯಾನಂ ಅವಿಪಾಕತ್ತಾ ಧಮ್ಮಭಾವೋ ನ ವುತ್ತೋತಿ. ಯದಿ ಏವಂ ವಿಪಾಕಾ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥಭಾವೋ ಚ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ನ, ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ. ಏವಞ್ಚೇ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಭಾವೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ. ನಪ್ಪಟಿಸಿದ್ಧೋ, ವಿಪಾಕಸ್ಸ ಪನ ಪಧಾನಹೇತುತಾಯ ಪಾಕಟತ್ತಾ ಧಮ್ಮಭಾವೋವ ತೇಸಂ ವುತ್ತೋ. ಕಿರಿಯಾನಂ ಪಚ್ಚಯತ್ತಾ ಧಮ್ಮಭಾವೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಚೇ? ನಾಯಂ ದೋಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ, ಕಮ್ಮಫಲಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ಸ ಪನ ಅಹೇತುತ್ತಾ ಧಮ್ಮಭಾವೋ ನ ವುತ್ತೋ. ಅಪಿಚ ‘‘ಅಯಂ ಇಮಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ, ಇದಂ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಭೇದಂ ಅಕತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ ವಿಪಾಕಕಿರಿಯಧಮ್ಮೇ ಚ ಸಭಾವತೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಚ ಹೋತೀತಿಪಿ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಧಮ್ಮತಾ ನ ವುತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಕುಸಲಾಕುಸಲವಾರೇಸು ಚ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಪಚ್ಚಯಭಾವಂ ಸತ್ತಿವಿಸೇಸಂ ಸನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬತಂ ಪಸ್ಸನ್ತೀ ನಿಪ್ಫಾದೇತಬ್ಬಾಪೇಕ್ಖಾ ಹೋತೀತಿ ತಂಸಮ್ಬನ್ಧೇನೇವ ‘‘ತೇಸಂ ವಿಪಾಕೇ ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಸಭಾವದಸ್ಸನಮತ್ತಮೇವ ಪನ ಅತ್ಥಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಯ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಫಲಮತ್ತದಸ್ಸನತೋತಿ ತಸ್ಸಾ ನಿಪ್ಫಾದಕಾನಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ವಿಪಾಕವಾರೇ ‘‘ತೇಸಂ ವಿಪಚ್ಚನಕೇ ಞಾಣಂ ಧಮ್ಮಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ’’ತಿ ನ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಭಾವಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾತಿ ನ ಸತ್ತಾದಿಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ, ಅವಿಪರೀತಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ವಾ. ಖೋಭೇತ್ವಾತಿ ಲೋಮಹಂಸಜನನಸಾಧುಕಾರದಾನಾದೀಹಿ ಖೋಭೇತ್ವಾ. ಪುನ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನೇ ಜಾನಿಸ್ಸಥಾತಿ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತತ್ತಾ ದುತಿಯವಾರಂ ಕಥೇನ್ತೋ ತದೇವ ಕಥೇಸ್ಸತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ.

೭೪೬. ಭೂಮಿದಸ್ಸನತ್ಥನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಕಾಮಾವಚರಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಚ ಭೂಮಿ ‘‘ಭೂಮೀ’’ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ವಾತಿ.

ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.