೧೩. ತೇರಸಮನಯೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಪದವಣ್ಣನಾ

೪೪೮. ತೇರಸಮನಯವಣ್ಣನಾಯಂ ಯೇಹಿ ತೀಹಿಪಿ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ ವಿಞ್ಞಾಣಮೇವ ಹೋತಿ, ತೇ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ರೂಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾಯತನ’’ನ್ತಿಆದಿಉದ್ದಾನಗಾಥಾಯ ದಸ್ಸಿತಾ ಬಾವೀಸ ಧಮ್ಮಾ ‘‘ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸದಿಸಪಞ್ಹಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಯೇಹಿ ಪನ ತೀಹಿಪಿ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ಅರೂಪಭವೇನ ವಿಯ ಓಳಾರಿಕಾಯತನಾನೇವ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ವುತ್ತಾವಸೇಸಾ ಸಬ್ಬೇ ಇಧ ಉದ್ಧಟಾ ‘‘ಅರೂಪಭವೇನ ಸದಿಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ಸೇಸಾತಿ ಸೇಸಾ ಪಞ್ಚಮನಯೇ ಆಗತಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಯೋ ಸತಿಪಿ ಅಸಙ್ಗಾಹಕತ್ತೇ ಇಧ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ನ ರುಹನ್ತೀತಿ ನ ಉದ್ಧಟಾ. ಯೇ ಪನ ಅಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಏವ ನ ಹೋನ್ತಿ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಾದಿಧಮ್ಮಾ, ತೇಸು ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ. ಯಥಾ ಪನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಯೋ ನ ರುಹನ್ತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ತೇಸಞ್ಚ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಅಸಮ್ಪಯೋಗೇಹಿ ವೋಮಿಸ್ಸತಾಯ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಯದಿ ಪನ ತೇ ಕದಾಚಿ ಅಸಬ್ಬವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಅರೂಪಧಮ್ಮಾ ರೂಪಧಮ್ಮಾ ಚ ಸಿಯುಂ, ನ ತೇಸಂ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ನತ್ಥೀತಿ ‘‘ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ಚ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ನ ವುತ್ತಂ, ನ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ವಿಪ್ಪಯೋಗಸ್ಸ ಅತ್ಥಿತಾಯಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಉಭಯಾಭಾವತೋ ಹಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಯೋ ಇಧ ನ ರುಹನ್ತೀತಿ. ಏವಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಿಯಾ ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಹಿ ಖನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಅನಾರಮ್ಮಣಮಿಸ್ಸಕಾ ಸತ್ತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಧಮ್ಮಾ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇಸಞ್ಚ ಸಮ್ಪಯೋಗೋ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ಚ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಅನಾರಮ್ಮಣಸಹಿತಾನಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂನಂ ಸಬ್ಬವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ತದುಭಯಧಮ್ಮಾನಞ್ಚ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಾದಿವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಾದಿಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀಹಿ ತೀಹಿಪಿ ಸಙ್ಗಹೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾನಂ ಸಮ್ಪಯೋಗವಿಪ್ಪಯೋಗಾಭಾವೋ ಅರುಹಣೇ ಕಾರಣಂ. ಜಾತಿವಿಪ್ಪಯೋಗಭೂಮಿಕಾಲಸನ್ತಾನವಿಪ್ಪಯೋಗತೋ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ. ತತ್ಥ ಜಾತಿವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ‘‘ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ, ಭೂಮಿವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ‘‘ಕಾಮಾವಚರಾ, ರೂಪಾವಚರಾ’’ತಿಆದಿ, ಕಾಲವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ‘‘ಅತೀತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಅನಾಗತಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ, ಸನ್ತಾನವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಏವಂ ವಿಪ್ಪಯೋಗೋ ಚತುಧಾ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತೇರಸಮನಯಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಪದವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.