೨. ವಸ್ಸಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨. ದುತಿಯೇ ಅಭಿಯಾತುಕಾಮೋತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿ-ಸದ್ದೋ ಅಭಿಭವನತ್ಥೋ ‘‘ಅನಭಿವಿದಿತು’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಭಿಭವನತ್ಥಾಯ ಯಾತುಕಾಮೋ’’ತಿ. ವಜ್ಜಿರಾಜಾನೋತಿ ‘‘ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾ ಇಮೇ’’ತಿ ಆದಿತೋ ಪವತ್ತಂ ವಚನಂ ಉಪಾದಾಯ ವಜ್ಜೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾ ರಾಜಾನೋ, ವಜ್ಜಿರಟ್ಠಸ್ಸ ವಾ ರಾಜಾನೋ ವಜ್ಜಿರಾಜಾನೋ. ರಟ್ಠಸ್ಸ ಪನ ವಜ್ಜಿಸಮಞ್ಞಾ ತನ್ನಿವಾಸಿರಾಜಕುಮಾರವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ರಾಜಿದ್ಧಿಯಾತಿ ರಾಜಭಾವಾನುಗತೇನ ಪಭಾವೇನ. ಸೋ ಪನ ಪಭಾವೋ ನೇಸಂ ಗಣರಾಜಾನಂ ಮಿಥೋ ಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ಲೋಕೇ ಪಾಕಟೋ. ಚಿರಟ್ಠಾಯೀ ಚ ಅಹೋಸೀತಿ ‘‘ಸಮಗ್ಗಭಾವಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನು ಅನು ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ಭಾವೇತಿ ವಡ್ಢೇತೀತಿ ಅನುಭಾವೋ, ಅನುಭಾವೋ ಏವ ಆನುಭಾವೋ, ಪತಾಪೋ. ಸೋ ಪನ ನೇಸಂ ಪತಾಪೋ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿವಾಹನಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ತತ್ಥ ಚ ಸುಭಿಕ್ಖಿತಭಾವೇನ ಲೋಕೇ ಪಾಕಟೋ ಜಾತೋತಿ ‘‘ಏತೇನ…ಪೇ… ಕಥೇತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ತಾಳಚ್ಛಿಗ್ಗಳೇನಾತಿ ಕುಞ್ಚಿಕಾಛಿದ್ದೇನ. ಅಸನನ್ತಿ ಸರಂ. ಅತಿಪಾತಯಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಅತಿಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿ. ಪೋಙ್ಖಾನುಪೋಙ್ಖನ್ತಿ ಪೋಙ್ಖಸ್ಸ ಅನುಪೋಙ್ಖಂ, ಪುರಿಮಸರಸ್ಸ ಪೋಙ್ಖಪದಾನುಗತಪೋಙ್ಖಂ ಇತರಂ ಸರಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅವಿರಾಧಿತನ್ತಿ ಅವಿರಜ್ಝಿತಂ. ಉಚ್ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಉಮ್ಮೂಲನವಸೇನ ಕುಲಸನ್ತತಿಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅಯನಂ ವಡ್ಢನಂ ಅಯೋ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೇನ ಅನಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಡ್ಢಿ’’ನ್ತಿ. ಞಾತೀನಂ ಬ್ಯಸನಂ ವಿನಾಸೋ ಞಾತಿಬ್ಯಸನಂ.

ಗಙ್ಗಾಯಾತಿ ಗಙ್ಗಾಸಮೀಪೇ. ಪಟ್ಟನಗಾಮನ್ತಿ ಸಕಟಪಟ್ಟನಗಾಮಂ. ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟ್ಟನೇ. ಬಲವಾಘಾತಜಾತೋತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಬಲವಕೋಧೋ. ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ. ಗತೇನಾತಿ ಗಮನೇನ. ಸೀತಂ ವಾ ಉಣ್ಹಂ ವಾ ನತ್ಥಿ ತಾಯ ವೇಲಾಯ. ಅಭಿಮುಖಂ ಯುದ್ಧೇನಾತಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಉಜುಕಮೇವ ಸಙ್ಗಾಮಕರಣೇನ. ಉಪಲಾಪನಂ ಸಾಮಂ ದಾನಞ್ಚಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಲ’’ನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ಭೇದೋಪಿ ಇಧ ಉಪಾಯೋ ಏವಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಿಥುಭೇದಾ’’ತಿ. ಯುದ್ಧಸ್ಸ ಪನ ಅನುಪಾಯತಾ ಪಗೇವ ಪಕಾಸಿತಾ. ಇದನ್ತಿ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಉಪಲಾಪನಾಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ಮಿಥುಭೇದಾ’’ತಿ ಇದಂ ವಚನಂ. ಕಥಾಯ ನಯಂ ಲಭಿತ್ವಾತಿ ‘‘ಯಾವಕೀವಞ್ಚ …ಪೇ… ಪರಿಹಾನೀ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಭಗವತೋ ಕಥಾಯ ಉಪಾಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ. ಅನುಕಮ್ಪಾಯಾತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜೇಸು ಅನುಗ್ಗಹೇನ.

ರಾಜಾಪಿ ತಮೇವ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಪಾಪೇಸೀತಿ ರಾಜಾ ತಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತಂ ‘‘ಕಿಂ, ಆಚರಿಯ, ಭಗವಾ ಅವಚಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ‘‘ಯಥಾ ಭೋ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಚನಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ವಜ್ಜೀ ಕೇನಚಿ ಗಹೇತುಂ, ಅಪಿಚ ಉಪಲಾಪನಾಯ ವಾ ಮಿಥುಭೇದೇನ ವಾ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ನಂ ರಾಜಾ ‘‘ಉಪಲಾಪನಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಯೋ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಭೇದೇನೇವ ತೇ ಗಹೇಸ್ಸಾಮಿ, ಕಿಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತೇನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ತುಮ್ಹೇ ವಜ್ಜೀ ಆರಬ್ಭ ಪರಿಸತಿ ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇಥ, ತತೋ ಅಹಂ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ತೇಹಿ, ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕೇನ ಕಸಿವಣಿಜ್ಜಾದೀನಿ ಕತ್ವಾ ಜೀವನ್ತು ಏತೇ ರಾಜಾನೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮಿ. ತತೋ ತುಮ್ಹೇ ‘‘ಕಿಂ ನು, ಭೋ, ಏಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಜ್ಜೀ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಂ ಕಥಂ ಪಟಿಬಾಹತೀ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಥ. ದಿವಸಭಾಗೇ ಚಾಹಂ ತೇಸಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ತಮ್ಪಿ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಮಮ ದೋಸಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಬನ್ಧನತಾಳನಾದೀನಿ ಅಕತ್ವಾವ ಕೇವಲಂ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಮಂ ಕತ್ವಾ ನಗರಾ ನೀಹರಾಪೇಥ, ಅಥಾಹಂ ‘‘ಮಯಾ ತೇ ನಗರೇ ಪಾಕಾರೋ ಪರಿಖಾ ಚ ಕಾರಿತಾ, ಅಹಂ ಥಿರದುಬ್ಬಲಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಉತ್ತಾನಗಮ್ಭೀರಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಜಾನಾಮಿ, ನ ಚಿರಸ್ಸಂ ದಾನಿ ತಂ ಉಜುಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ‘‘ಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯಾಥಾತಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಕಾಸಿ.

ಲಿಚ್ಛವೀ ತಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಮನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಸಠೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಮಾ ತಸ್ಸ ಗಙ್ಗಂ ಉತ್ತಾರೇತುಂ ಅದತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತತ್ರ ಏಕಚ್ಚೇಹಿ ‘‘ಅಮ್ಹೇ ಆರಬ್ಭ ಕಥಿತತ್ತಾ ಕಿರ ಸೋ ಏವಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭಣೇ ಏತೂ’’ತಿ ವದಿಂಸು. ಸೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಮಾಗತತ್ಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ‘‘ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನ ನಾಮ ಏವಂ ಗರುಂ ದಣ್ಡಂ ಕಾತುಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ತತ್ರ ಠಾನನ್ತರ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ವಿನಿಚ್ಛಯಮಹಾಮಚ್ಚೋಹಮಸ್ಮೀತಿ. ತದೇವ ತೇ ಠಾನನ್ತರಂ ಹೋತೂತಿ. ಸೋ ಸುಟ್ಠುತರಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ಕರೋತಿ. ರಾಜಕುಮಾರಾ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ಸೋ ಪತಿಟ್ಠಿತಗುಣೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ದಾರಕಾ ಕಸನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಆಮ, ಕಸನ್ತಿ. ದ್ವೇ ಗೋಣೇ ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ. ಆಮ, ದ್ವೇ ಗೋಣೇ ಯೋಜೇತ್ವಾತಿ. ಏತ್ತಕಂ ವತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ. ತತೋ ತಮಞ್ಞೋ ‘‘ಕಿಂ ಆಚರಿಯೋ ಆಹಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇನ ವುತ್ತಂ – ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ‘‘ನ ಮೇಸೋ ಯಥಾಭೂತಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಜ್ಜಿ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ಏಕದಿವಸಂ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಕೇನ ಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಭುತ್ತೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಿವತ್ತೋ. ತಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞೋ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ತಥೇವ ಭಿಜ್ಜಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಪರಮ್ಪಿ ದಿವಸಂ ಏಕಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಅತಿದುಗ್ಗತೋಸಿ ಕಿರಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕೋ ಏವಮಾಹಾತಿ. ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವೀತಿ. ಅಪರಮ್ಪಿ ಏಕಮನ್ತಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಕಿರ ಭೀರುಜಾತಿಕೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಕೋ ಏವಮಾಹಾತಿ? ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಲಿಚ್ಛವೀತಿ. ಏವಂ ಅಞ್ಞೇನ ಅಕಥಿತಮೇವ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಥೇನ್ತೋ ತೀಹಿ ಸಂವಚ್ಛರೇಹಿ ತೇ ರಾಜಾನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಯಥಾ ದ್ವೇ ಏಕಮಗ್ಗೇನ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸಿ. ಲಿಚ್ಛವಿನೋ ‘‘ಇಸ್ಸರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತು, ಸೂರಾ ಸನ್ನಿಪತನ್ತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಅಯಂ ದಾನಿ ಕಾಲೋ, ಸೀಘಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇತಿ. ರಾಜಾ ಸುತ್ವಾವ ಬಲಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ. ವೇಸಾಲಿಕಾ ಸುತ್ವಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಗಙ್ಗಂ ಉತ್ತರಿತುಂ ನ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸುಂ. ತೇ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛನ್ತು ಸೂರರಾಜಾನೋ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ನ ಸನ್ನಿಪತಿಂಸು. ‘‘ನಗರಪ್ಪವೇಸನಂ ನ ದಸ್ಸಾಮ, ದ್ವಾರಾನಿ ಪಿದಹಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇಸುಂ. ಏಕೋಪಿ ನ ಸನ್ನಿಪತಿ. ಯಥಾವಿವಟೇಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇತ್ವಾ ಗತೋ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ – ‘‘ರಾಜಾಪಿ ತಮೇವ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪೇಸೀ’’ತಿ.

ವಸ್ಸಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.