೧೨. ಧಮ್ಮಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೪. ದ್ವಾದಸಮೇ ಜಾತಿಭೂಮಿಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಜನನಂ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಯಾ ಭೂಮಿ ಜಾತಿಭೂಮಿ, ಜಾತಟ್ಠಾನಂ. ತಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ನೇವ ಕೋಸಲಮಹಾರಾಜಾದೀನಂ, ನ ಚಙ್ಕಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀನಂ, ನ ಸಕ್ಕಸುಯಾಮಸನ್ತುಸಿತಾದೀನಂ, ನ ಅಸೀತಿಮಹಾಸಾವಕಾನಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ‘‘ಜಾತಿಭೂಮೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಜಾತದಿವಸೇ ದಸಸಹಸ್ಸೀ ಲೋಕಧಾತು ಏಕದ್ಧಜಮಾಲಾವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಕುಸುಮವಾಸಚುಣ್ಣಗಣಸುಗನ್ಧಾ ಸಬ್ಬಪಾಲಿಫುಲ್ಲಮಿವ ನನ್ದನವನಂ ವಿರೋಚಮಾನಾ ಪದುಮಿನಿಪಣ್ಣೇ ಉದಕಬಿನ್ದು ವಿಯ ಅಕಮ್ಪಿತ್ಥ, ಜಚ್ಚನ್ಧಾದೀನಞ್ಚ ರೂಪದಸ್ಸನಾದೀನಿ ಅನೇಕಾನಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ ಪವತ್ತಿಂಸು. ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾತಟ್ಠಾನಂ, ಸಾತಿಸಯಸ್ಸ ಪನ ಜನಕಕಪಿಲವತ್ಥುಸನ್ನಿಸ್ಸಯೋ ‘‘ಜಾತಿಭೂಮೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಜಾತಿಭೂಮಕಾ ಉಪಾಸಕಾತಿ ಜಾತಿಭೂಮಿವಾಸಿನೋ ಉಪಾಸಕಾ. ಸನ್ತನೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸೋ ತನೇತ್ವಾ ಪತ್ಥರಿತ್ವಾ ಠಿತಮೂಲಾನಿ ಮೂಲಸನ್ತಾನಕಾನಿ. ತಾನಿ ಪನ ಅತ್ಥತೋ ಮೂಲಾನಿಯೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮೂಲಸನ್ತಾನಕಾನನ್ತಿ ಮೂಲಾನ’’ನ್ತಿ.

ಜಾತದಿವಸೇ ಆವುಧಾನಂ ಜೋತಿತತ್ತಾ, ರಞ್ಞೋ ಅಪರಿಮಿತಸ್ಸ ಚ ಸತ್ತಕಾಯಸ್ಸ ಅನತ್ಥತೋ ಪರಿಪಾಲನಸಮತ್ಥತಾಯ ಚ ‘‘ಜೋತಿಪಾಲೋ’’ತಿ ಲದ್ಧನಾಮತ್ತಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಾಮೇನ ಜೋತಿಪಾಲೋ’’ತಿ. ಗೋವಿನ್ದೋತಿ ಗೋವಿನ್ದಿಯಾಭಿಸೇಕೇನ ಅಭಿಸಿತ್ತೋ, ಗೋವಿನ್ದಸ್ಸ ಠಾನೇ ಠಪನಾಭಿಸೇಕೇನ ಅಭಿಸಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಕಿರ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಕುಲಪರಮ್ಪರಾಗತಂ ಠಾನನ್ತರಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಠಾನೇನ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ’’ತಿ. ಗವಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ವಿನ್ದತಿ ಪಟಿಲಭತೀತಿ ಗೋವಿನ್ದೋ, ಮಹನ್ತೋ ಗೋವಿನ್ದೋತಿ ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ. ಗೋತಿ ಹಿ ಪಞ್ಞಾಯೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ ‘‘ಗಚ್ಛತಿ ಅತ್ಥೇ ಬುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ. ಮಹಾಗೋವಿನ್ದೋ ಚ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಯೇವ. ಸೋ ಕಿರ ದಿಸಮ್ಪತಿಸ್ಸ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ಗೋವಿನ್ದಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಿತುಸ್ಸ ಚ ರಞ್ಞೋ ಚ ಅಚ್ಚಯೇನ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ರೇಣು, ಸಹಾಯಾ ಚಸ್ಸ ಸತ್ತಭೂ, ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ, ವೇಸ್ಸಭೂ, ಭರತೋ, ದ್ವೇ ಧತರಟ್ಠಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ರಾಜಾನೋ ಯಥಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ವಿವದನ್ತಿ. ಏವಂ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಅತ್ಥಧಮ್ಮೇ ಅನುಸಾಸನ್ತೇ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಸಬ್ಬೇಸಂ ರಾಜಾವ ರಞ್ಞಂ, ಬ್ರಹ್ಮಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ, ದೇವೋವ ಗಹಪತಿಕಾನಂ ಸಕ್ಕತೋ ಗರುಕತೋ ಮಾನಿತೋ ಪೂಜಿತೋ ಅಪಚಿತೋ ಉತ್ತಮಗಾರವಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ರೇಣುಆದೀನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ರಾಜೂನಂ ಪುರೋಹಿತೋ’’ತಿ. ಇಮೇವ ಸತ್ತ ಭಾರಧಾರಾ ಮಹಾರಾಜಾನೋ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಸತ್ತಭೂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಚ, ವೇಸ್ಸಭೂ ಭರತೋ ಸಹ;

ರೇಣು ದ್ವೇ ಚ ಧತರಟ್ಠಾ, ತದಾಸುಂ ಸತ್ತ ಭಾರಧಾ’’ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೦೮);

ರಞ್ಞೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕತ್ಥಾನಂ ಪುರೋ ವಿಧಾನತೋ ಪುರೇ ಸಂವಿಧಾನತೋ ಪುರೋಹಿತೋ. ಕೋಧಾಮಗನ್ಧೇನಾತಿ ಕೋಧಸಙ್ಖಾತೇನ ಪೂತಿಗನ್ಧೇನ. ಕರುಣಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಕರುಣನ್ತಿ ಸಪುಬ್ಬಭಾಗಕರುಣಜ್ಝಾನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಕರುಣಾಯ ಚ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಚ ಠಿತಾ’’ತಿ. ಯಕಾರೋ ಸನ್ಧಿವಸೇನ ಆಗತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯೇತೇತಿ ಏತೇ’’ತಿ. ಅರಹತ್ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತಮೋತಿ ಸಕದಾಗಾಮೀ. ಸಕದಾಗಾಮಿಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಭಾವಂ ಪಟಿಚ್ಚ. ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಹಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಭಾವಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಮುದೂನಿ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಧಮ್ಮಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಧಮ್ಮಿಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.