೫. ಅನುಗ್ಗಹಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿಆದಿನಾ ಅಙ್ಗುತ್ತರಭಾಣಕಾನಂ ಮತೇನ ಅಯಂ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ ಆರದ್ಧಾ, ಮಜ್ಝಿಮಭಾಣಕಾ ಪನೇತ್ಥ ಅಞ್ಞಥಾ ಅತ್ಥಂ ವದನ್ತಿ. ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಯಂ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೪೫೨) –

‘‘ಅನುಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಲದ್ಧೂಪಕಾರಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಫಲಕ್ಖಣೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾ. ತದೇವ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಫಲಂ ಆನಿಸಂಸೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚತುತ್ಥಫಲಪಞ್ಞಾ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿ ನಾಮ, ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ‘‘ಸೀಲಾನುಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿಆದೀಸು ಸೀಲನ್ತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ. ಸುತನ್ತಿ ಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ. ಸಾಕಚ್ಛಾತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಖಲನಪಕ್ಖಲನಚ್ಛೇದನಕಥಾ. ಸಮಥೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಾದಿಕಾ ಅಟ್ಠ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ. ವಿಪಸ್ಸನಾತಿ ಸತ್ತವಿಧಾ ಅನುಪಸ್ಸನಾ. ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಞ್ಹಿ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸ, ಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಖಲನಪಕ್ಖಲನಂ ಛಿನ್ದನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಾದಿಕಾಸು ಅಟ್ಠಸು ಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ, ಸತ್ತವಿಧಂ ಅನುಪಸ್ಸನಂ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಫಲಂ ದೇತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಹಿ ಮಧುರಂ ಅಮ್ಬಪಕ್ಕಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಕಾಮೋ ಅಮ್ಬಪೋತಕಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಉದಕಕೋಟ್ಠಕಂ ಥಿರಂ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧತಿ, ಘಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚತಿ, ಉದಕಸ್ಸ ಅನಿಕ್ಖಮನತ್ಥಂ ಮರಿಯಾದಂ ಥಿರಂ ಕರೋತಿ. ಯಾ ಹೋತಿ ಸಮೀಪೇ ವಲ್ಲಿ ವಾ ಸುಕ್ಖದಣ್ಡಕೋ ವಾ ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಪುಟೋ ವಾ ಮಕ್ಕಟಕಜಾಲಂ ವಾ, ತಂ ಅಪನೇತಿ, ಖಣಿತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಮೂಲಾನಿ ಪರಿಖಣತಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕಾರಣಾನಿ ಕರೋತೋ ಸೋ ಅಮ್ಬೋ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಫಲಂ ದೇತಿ, ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮನ್ತತೋ ಕೋಟ್ಠಕಬನ್ಧನಂ ವಿಯ ಹಿ ಸೀಲಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉದಕಸಿಞ್ಚನಂ ವಿಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಮರಿಯಾದಾಯ ಥಿರಭಾವಕರಣಂ ವಿಯ ಸಮಥೋ, ಸಮೀಪೇ ವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಹರಣಂ ವಿಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಖಲನಪಕ್ಖಲನಚ್ಛೇದನಂ, ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಖಣಿತ್ತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮೂಲಖಣನಂ ವಿಯ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅನುಪಸ್ಸನಾನಂ ಭಾವನಾ, ತೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಸ್ಸ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮಧುರಫಲದಾನಕಾಲೋ ವಿಯ ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅನುಗ್ಗಹಿತಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅರಹತ್ತಫಲದಾನಂ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಏತ್ಥ ಚ ಲದ್ಧೂಪಕಾರಾತಿ ಯಥಾರಹಂ ನಿಸ್ಸಯಾದಿವಸೇನ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾ. ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅನುಗ್ಗಹಿತಭಾವೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ ಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀಸು ಚ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಅನನ್ತರಸ್ಸ ಹಿ ವಿಧಿ ಪಟಿಸೇಧೋ ವಾ, ಅಗ್ಗಫಲಸಮಾಧಿಮ್ಹಿ ತಪ್ಪರಿಕ್ಖಾರಧಮ್ಮೇಸುಯೇವ ಚ ಕೇವಲೋ ಚೇತೋಪರಿಯಾಯೋ ನಿರುಳ್ಹೋತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಫಲಕ್ಖಣೇತಿ ಅನನ್ತರಂ ಕಾಲನ್ತರೇ ಚಾತಿ ದುವಿಧೇಪಿ ಫಲಕ್ಖಣೇ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಸೇನ ಸಬ್ಬಸಂಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚೇತೋವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ, ಅಗ್ಗಫಲಪಞ್ಞಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾ ಫಲಧಮ್ಮಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ ಫಲಂ ಅಸ್ಸಾತಿ, ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಂ ಫಲಂ ಆನಿಸಂಸೋ’’ತಿ. ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚೇತಸೋ ವಿಮುಚ್ಚನಸಙ್ಖಾತಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನಸಞ್ಞಿತಂ ಪಹಾನಂ ಫಲಂ ಆನಿಸಂಸೋ ಚಾತಿ ಯೋಜನಾ. ಇಧ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಸದ್ದೇನ ಪಹಾನಮತ್ತಂ ಗಹಿತಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಪಹಾಯಕಧಮ್ಮಾ. ಅಞ್ಞಥಾ ಫಲಧಮ್ಮಾ ಏವ ಆನಿಸಂಸೋತಿ ಗಯ್ಹಮಾನೇ ಪುನವಚನಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸಿಯಾ. ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಫಲಾನಿಸಂಸಾತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏವಮೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಸಮ್ಮಾವಾಚಾಕಮ್ಮನ್ತಾಜೀವಾ ಸೀಲಸಭಾವತ್ತಾ ವಿಸೇಸತೋ ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಉಪಕಾರಾ, ತಥಾ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಝಾನಸಭಾವತ್ತಾ. ತಥಾ ಹಿ ಸೋ ‘‘ಅಪ್ಪನಾ’’ತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ. ಸಮ್ಮಾಸತಿಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮಾ ಪನ ಸಮಾಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಏವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮಸ್ಸ ಪದಟ್ಠಾನಭೂತಂ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ. ಸುತಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಆರೋಚನವಸೇನ ಸಹ ಕಥನಂ ಸಂಕಥಾ, ಸಂಕಥಾವ ಸಾಕಚ್ಛಾ. ಇಧ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ…ಪೇ… ಕಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಏಕವಾರಂ ವಿಧಿಯಾ ಅಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನಂ ಖಲನಂ, ಅನೇಕವಾರಂ ಪಕ್ಖಲನಂ, ತದುಭಯಸ್ಸ ವಿಚ್ಛೇದನೀ ಅಪನಯನೀ ಕಥಾ ಖಲನಪಕ್ಖಲನಚ್ಛೇದನಕಥಾ. ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಿವಟ್ಟಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಪಾಲೇನ್ತಸ್ಸ ಬ್ರೂಹೇನ್ತಸ್ಸ ಚ. ಸುಣನ್ತಸ್ಸಾತಿ ‘‘ಯಥಾಉಗ್ಗಹಿತಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಫಾತಿಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಸುಣನ್ತಸ್ಸ. ತೇನೇವ ಹಿ ‘‘ಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮಸ್ಸವನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಭಾವನಾನುಯೋಗಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ. ಪಞ್ಚಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಅನ್ತ-ಸದ್ದೋ ಹೇತುಅತ್ಥಜೋತನೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಏವಞ್ಹಿ ‘‘ಯಥಾ ಹೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ಅಮ್ಬೂಪಮಾ ಯುಜ್ಜೇಯ್ಯ.

ಉದಕಕೋಟ್ಠಕನ್ತಿ ಜಲಾವಾಟಂ. ಥಿರಂ ಕತ್ವಾ ಬನ್ಧತೀತಿ ಅಸಿಥಿಲಂ ದಳ್ಹಂ ನಾತಿಮಹನ್ತಂ ನಾತಿಖುದ್ದಕಂ ಕತ್ವಾ ಯೋಜೇತಿ. ಥಿರಂ ಕರೋತೀತಿ ಉದಕಸಿಞ್ಚನಕಾಲೇ ತತೋ ತತೋ ಪವತ್ತಿತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಅನಿಕ್ಖಮನತ್ಥಂ ಜಲಾವಾಟಪಾಳಿಂ ಥಿರತರಂ ಕರೋತಿ. ಸುಕ್ಖದಣ್ಡಕೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ಅಮ್ಬಗಚ್ಛಸ್ಸ ಸುಕ್ಖಕೋ ಸಾಖಾಸೀಸಕೋ. ಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಪುಟೋತಿ ತಮ್ಬಕಿಪಿಲ್ಲಿಕಪುಟೋ. ಖಣಿತ್ತಿನ್ತಿ ಕುದಾಲಂ. ಕೋಟ್ಠಕಬನ್ಧನಂ ವಿಯ ಸೀಲಂ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಡ್ಢನೂಪಾಯಸ್ಸ ಮೂಲಭಾವತೋ. ಉದಕಸಿಞ್ಚನಂ ವಿಯ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಭಾವನಾಯ ಪರಿಬ್ರೂಹನತೋ. ಮರಿಯಾದಾಯ ಥಿರಭಾವಕರಣಂ ವಿಯ ಸಮಥೋ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ಭಾವನಾಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ಸೀಲಮರಿಯಾದಾಯ ದಳ್ಹೀಭಾವಾಪಾದನತೋ. ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ ಹಿ ಸೀಲಂ ಥಿರತರಂ ಹೋತಿ. ಸಮೀಪೇ ವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಹರಣಂ ವಿಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಖಲನಪಕ್ಖಲನಚ್ಛೇದನಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಭಾವನಾಯ ವಿಬನ್ಧನಾಪನಯನತೋ. ಮೂಲಖಣನಂ ವಿಯ ಸತ್ತನ್ನಂ ಅನುಪಸ್ಸನಾನಂ ಭಾವನಾ ತಸ್ಸಾ ವಿಬನ್ಧಸ್ಸ ಮೂಲಭೂತಾನಂ ತಣ್ಹಾಮಾನದಿಟ್ಠೀನಂ ಪಲಿಖಣನತೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಸ್ಮಾ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ತತೋ ಯಥಾಸುತೇ ಅತ್ಥೇ ಸಾಕಚ್ಛಾಸಮಾಪಜ್ಜನಂ, ತತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಿಸೋಧನೇನ ಸಮಥನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ತತೋ ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಾರಿಪೂರಿ, ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಬ್ರೂಹೇತೀತಿ ಏವಮೇತೇಸಂ ಅಙ್ಗಾನಂ ಪರಮ್ಪರಾಯ ಸಮ್ಮುಖಾ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹನತೋ ಅಯಮಾನುಪುಬ್ಬೀ ಕಥಿತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಅನುಗ್ಗಹಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.