೬. ದೋಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಉಕ್ಕಾಹಿ ಧಾರಿಯಮಾನಾಹೀತಿ ದೀಪಿಕಾಹಿ ಧಾರಿಯಮಾನಾಹಿ, ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾಸು ಜಾಲೇತ್ವಾ ಧಾರಿಯಮಾನಾಸು ಮಾಪಿತತ್ತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತಞ್ಹಿ ನಗರಂ ‘‘ಮಙ್ಗಲದಿವಸೇ ಸುಖಣೇ ಸುನಕ್ಖತ್ತಂ ಮಾ ಅತಿಕ್ಕಮೀ’’ತಿ ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ಉಕ್ಕಾಸು ಧಾರಿಯಮಾನಾಸು ಮಾಪಿತಂ. ಉಕ್ಕಾಸು ಠಾತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ, ಉಕ್ಕಾಸು ವಿಜ್ಜೋತಯನ್ತೀಸು ಠಿತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಮೂಲವಿಭೂಜಾದಿಪಕ್ಖೇಪೇನ (ಪಾಣಿನಿ ೩.೨.೫) ಸದ್ದಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ನಿರುತ್ತಿನಯೇನ ವಾ ಉಕ್ಕಾಸು ಠಿತಾಸು ಠಿತಾ ಆಸೀತಿ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾ. ಅಪರೇ ಪನ ಭಣನ್ತಿ ‘‘ಭೂಮಿಭಾಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಕರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸಾ ನಗರೀ ಉಕ್ಕಟ್ಠಗುಣಯೋಗತೋ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾತಿ ನಾಮಂ ಲಭತೀ’’ತಿ. ಸೇತಬ್ಯನ್ತಿ ತಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ನಾಮಂ. ತಂ ಪನ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಜಾತನಗರನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಜಾತನಗರ’’ನ್ತಿ.

ವಿಜ್ಜನ್ತರಿಕಾಯಾತಿ ವಿಜ್ಜುನಿಚ್ಛರಣಕ್ಖಣೇ. ಅನ್ತರತೋತಿ ಹದಯೇ. ಅನ್ತರಾತಿ ಆರಮ್ಭನಿಬ್ಬತ್ತೀನಂ ವೇಮಜ್ಝೇ. ಅನ್ತರಿಕಾಯಾತಿ ಅನ್ತರಾಳೇ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ (ಅ. ನಿ. ೬.೪೪; ೧೦.೭೫), ಏತೇಸಂ ಅನ್ತರಾ ಕಪ್ಪಾ ಗಣನತೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾ (ಬು. ವಂ. ೨೮.೩), ಅನ್ತರನ್ತರಾ ಕಥಂ ಓಪಪಾತೇತೀ’’ತಿ (ಮ. ನಿ. ೨.೪೨೬) ಚ ಆದೀಸು ವಿಯ ಕಾರಣವೇಮಜ್ಝೇಸು ವತ್ತಮಾನಾ ಅನ್ತರಾಸದ್ದಾ ಏವ ಉದಾಹರಿತಬ್ಬಾ ಸಿಯುಂ, ನ ಪನ ಚಿತ್ತಕ್ಖಣವಿವರೇಸು ವತ್ತಮಾನಾ ಅನ್ತರಅನ್ತರಿಕಸದ್ದಾ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದಸ್ಸ ಹಿ ಅಯಮತ್ಥುದ್ಧಾರೋತಿ.

ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಸಿಯಾ – ಯೇಸು ಅನ್ತರಾಸದ್ದೋ ವತ್ತತಿ, ತೇಸು ಅನ್ತರಸದ್ದೋಪಿ ವತ್ತತೀತಿ ಸಮಾನತ್ಥತ್ತಾ ಅನ್ತರಾಸದ್ದತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನೋ ಅನ್ತರಸದ್ದೋ ಉದಾಹಟೋ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದೋ ಏವ ವಾ ‘‘ಯಸ್ಸನ್ತರತೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ರಸ್ಸಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದೋ ಏವ ಪನ ಇಕಸದ್ದೇನ ಪದಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ‘‘ಅನ್ತರಿಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಉದಾಹರಣೋದಾಹರಿತಬ್ಬಾನಂ ವಿರೋಧಾಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಯೋಜಿಯಮಾನೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ ಸಾಮಿವಚನಸ್ಸ ಪಸಙ್ಗೇ ಅನ್ತರಾಸದ್ದಯೋಗೇನ ಉಪಯೋಗವಚನಸ್ಸ ಇಚ್ಛಿತತ್ತಾ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಅನ್ತರಾಸದ್ದೇನ ಪನ ಯುತ್ತತ್ತಾ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ಕತ’’ನ್ತಿ.

ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಹಾಕಲಹಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾತಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಭಗವತಿ ಧಾತೂನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಕುಸಿನಾರನಗರಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತೇಹಿ ಸೇಸರಾಜೂಹಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧಾತುಯೋ ವಾ ದೇನ್ತು ಯುದ್ಧಂ ವಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಕೋಸಿನಾರಕೇಹಿ ಮಲ್ಲೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕತಂ ವಿವಾದಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ. ಸೋ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೇಸಂ ವಿವಾದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಏತೇ ರಾಜಾನೋ ಭಗವತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಟ್ಠಾನೇ ವಿವಾದಂ ಕರೋನ್ತಿ, ನ ಖೋ ಪನೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ, ಅಲಂ ಇಮಿನಾ ಕಲಹೇನ, ವೂಪಸಮೇಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಉನ್ನತೇ ಪದೇಸೇ ಠತ್ವಾ ದ್ವೇಭಾಣವಾರಪರಿಮಾಣಂ ದೋಣಗಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ಅವೋಚ. ತತ್ಥ ಪಠಮಭಾಣವಾರೇ ತಾವ ಏಕಪದಮ್ಪಿ ತೇ ನ ಜಾನಿಂಸು. ದುತಿಯಭಾಣವಾರಪರಿಯೋಸಾನೇ ಚ ‘‘ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಿಯ ಭೋ ಸದ್ದೋ, ಆಚರಿಯಸ್ಸ ವಿಯ ಭೋ ಸದ್ದೋ’’ತಿ ಸಬ್ಬೇ ನಿರವಾ ಅಹೇಸುಂ. ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಕಿರ ಕುಲಘರೇ ಜಾತೋ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತಸ್ಸ ನ-ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಅತ್ತನೋ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ನಿರವೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇ ವಿದಿತ್ವಾ ಪುನ –

‘‘ಸುಣನ್ತು ಭೋನ್ತೋ ಮಮ ಏಕವಾಚಂ,

ಅಮ್ಹಾಕ ಬುದ್ಧೋ ಅಹು ಖನ್ತಿವಾದೋ;

ನ ಹಿ ಸಾಧುಯಂ ಉತ್ತಮಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ,

ಸರೀರಭಾಗೇ ಸಿಯಾ ಸಮ್ಪಹಾರೋ.

‘‘ಸಬ್ಬೇವ ಭೋನ್ತೋ ಸಹಿತಾ ಸಮಗ್ಗಾ,

ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಕರೋಮಟ್ಠಭಾಗೇ;

ವಿತ್ಥಾರಿಕಾ ಹೋನ್ತು ದಿಸಾಸು ಥೂಪಾ,

ಬಹೂ ಜನಾ ಚಕ್ಖುಮತೋ ಪಸನ್ನಾ’’ತಿ. (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೩೭) –

ಇಮಂ ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ವತ್ವಾ ತಂ ಕಲಹಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಅಟ್ಠಧಾ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಹಾಕಲಹಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಭಾಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಲಕ್ಖಣಚಕ್ಕಾನೀತಿ ದ್ವೀಸು ಪಾದತಲೇಸು ದ್ವೇ ಲಕ್ಖಣಚಕ್ಕಾನಿ.

ಆಸವೇನಾತಿ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸಕಾರಣೇನ ಆಸವೇನ. ಏತ್ಥ ಹಿ ತೇಭೂಮಕಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ, ಅವಸೇಸಾ ಚ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ‘‘ಆಸವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ. ದೇವೂಪಪತ್ತೀತಿ ದೇವೇಸು ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಯಕ್ಖಗನ್ಧಬ್ಬತಾಯ ವಿನಿಮುತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇ ದೇವಾ ದೇವಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತಾ. ಗನ್ಧಬ್ಬೋ ವಾ ವಿಹಙ್ಗಮೋ ಆಕಾಸಚಾರೀ. ಅಹನ್ತಿ ವಿಭತ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೇನ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ದೋಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.