೧೦. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೦. ದಸಮೇ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾತಿ ಏದಿಸೋ ಚ ಏದಿಸೋ ಚಾತಿ ಅಭಿಲಕ್ಖಣವಸೇನ ಞಾತಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಞಾತಾ ಪಾಕಟಾ’’ತಿ. ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನನ್ತಿ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕಅನ್ತೇವಾಸಿಕಉಪಾಸಕಾದಿಸತ್ತೇಹಿ ಚೇವ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಾದಿಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ಚ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅಪಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲೀನಂ ನಿಲೀಯನಂ, ಏಕೀಭಾವೋ ಪವಿವೇಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯೋ ತತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ, ಸೋ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಭಗವಾ ಪನ ಯಸ್ಮಾ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ಉತ್ತಮತೋ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಸಿ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ. ವತ್ಥುಕಾಮೇಸೂತಿ ರೂಪಾದೀಸು ಕಿಲೇಸಕಾಮಸ್ಸ ವತ್ಥುಭೂತೇಸು ಕಾಮೇಸು. ಬಹಲರಾಗನ್ತಿ ಥಿರಮೂಲದುಮ್ಮೋಚನೀಯತಾಹಿ ಅಜ್ಝೋಸಾನೇನ ಬಹಲಭೂತಂ ಕಿಲೇಸಕಾಮಂ. ಸಕಾರಣಾತಿ ಯೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಪರೇಸಂ ವಾದೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ, ತೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಸಕಾರಣಾ. ನ ಹಿ ಲಕ್ಖಣಯುತ್ತೇನ ಹೇತುನಾ ವಿನಾ ಪರವಾದೇಸು ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ.

ಏವಮಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ಹೇತು ನತ್ಥಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಕಿಲೇಸಾಯಾ’’ತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೧೬೮) ಏವಮಾದಿಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾದಿವಾದಿನೋ ಏವಂ ಹೇತುಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪವಾದಿನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠಿ ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ಅಕಿರಿಯದಿಟ್ಠಿ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ, ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿ ಉಭಯಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೇನ ವಿಪಾಕೋ ಪಟಿಬಾಹಿತೋ ಹೋತಿ, ವಿಪಾಕಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೇನಪಿ ಕಮ್ಮಂ ಪಟಿಬಾಹಿತಂ. ಇತಿ ಸಬ್ಬೇಪೇತೇ ಅತ್ಥತೋ ಉಭಯಪಟಿಬಾಹಕಾ ಅಹೇತುವಾದಾ ಚೇವ ಅಕಿರಿಯವಾದಾ ಚ ನತ್ಥಿಕವಾದಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ.

ಓಕ್ಕನ್ತನಿಯಮಾತಿ ಓಗಾಳ್ಹಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಮಾ. ಸಜ್ಝಾಯತೀತಿ ತಂ ದಿಟ್ಠಿದೀಪಕಂ ಗನ್ಥಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಠತಿ. ವೀಮಂಸತೀತಿ ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ವಿಚಾರೇತಿ. ತಸ್ಸಾತಿಆದಿ ವೀಮಂಸನಾಕಾರದಸ್ಸನಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇತಿ ಯಥಾಪರಿಕಪ್ಪಿತಹೇತುಪಚ್ಚಯಾಭಾವಾದಿಕೇ ನತ್ಥಿ ಹೇತೂತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾಯ ಲದ್ಧಿಯಾ ಆರಮ್ಮಣೇ. ಮಿಚ್ಛಾಸತಿ ಸನ್ತಿಟ್ಠತೀತಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ಹೇತೂ’’ತಿಆದಿವಸೇನ ಅನುಸ್ಸವೂಪಲದ್ಧೇ ಅತ್ಥೇ ತದಾಕಾರಪರಿವಿತಕ್ಕನೇಹಿ ಸವಿಗ್ಗಹೇ ವಿಯ ಸರೂಪತೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೇ ಚಿರಕಾಲಪರಿಚಯೇನ ಏವಮೇತನ್ತಿ ನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖಮಭಾವೂಪಗಮನೇನ ನಿಜ್ಝಾನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ ತಥಾಗಹಿತೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಥೇವ ಆಸೇವನ್ತಸ್ಸ ಬಹುಲೀಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕೇನ ಸಮಾನೀಯಮಾನಾ ಮಿಚ್ಛಾವಾಯಾಮೋಪತ್ಥಮ್ಭಿತಾ ಅತಂಸಭಾವಂ ತಂಸಭಾವನ್ತಿ ಗಣ್ಹನ್ತೀ ಮಿಚ್ಛಾಸತೀತಿ ಲದ್ಧನಾಮಾ ತಂಲದ್ಧಿಸಹಗತಾ ತಣ್ಹಾ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ. ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತವಿತಕ್ಕಾದಿಪಚ್ಚಯಲಾಭೇನ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಅವಟ್ಠಿತತಾಯ ಅನೇಕಗ್ಗತಂ ಪಹಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಅಪ್ಪಿತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾಸಮಾಧಿನಾ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸೇನ ಲದ್ಧಭಾವನಾಬಲೋ ಕದಾಚಿ ಸಮಾಧಾನಪಟಿರೂಪಕಿಚ್ಚಕರೋ ಹೋತಿಯೇವ ಪಹರಣವಿಜ್ಝನಾದೀಸು ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಜವನಾನಿ ಜವನ್ತೀತಿ ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ತೇನಾಕಾರೇನ ಪುಬ್ಬಭಾಗಿಯೇಸು ಜವನವಾರೇಸು ಪವತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇ ಜವನವಾರೇ ಸತ್ತ ಜವನಾನಿ ಜವನ್ತಿ. ಪಠಮಜವನೇ ಸತೇಕಿಚ್ಛೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಾದೀಸೂತಿ ಧಮ್ಮಸಭಾವದಸ್ಸನಮೇತಂ, ನ ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ತೇಸಂ ಸತೇಕಿಚ್ಛಭಾವಾಪಾದನಂ ಕೇನಚಿ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತುಂ. ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ತೀಸು ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನೇಸು. ಕೋಚಿ ಏಕಂ ದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಏಕಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಆಸೇವನಾ ಪವತ್ತಾ, ಸೋ ಏಕಂಯೇವ ದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕಮತಿ. ಯಸ್ಸ ದ್ವೀಸು ತೀಸುಪಿ ವಾ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಆಸೇವನಾ ಪವತ್ತಾ, ಸೋ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ಓಕ್ಕಮತಿ. ಏತೇನ ಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಉಭಯಪಟಿಬಾಹಿಕತಾಮುಖೇನ ಪವತ್ತಾ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಾ ಸಬ್ಬದಿಟ್ಠಿಕಾ, ಸಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಿಯಾ, ಮಿಚ್ಛಾನಿಯಾಮೋಕ್ಕನ್ತಿಯಾ ಪನ ಯಥಾಸಕಂ ಪಚ್ಚಯಸಮುದಾಗಮದಿಟ್ಠಿತೋ ಭಿನ್ನಾರಮ್ಮಣಾನಂ ವಿಯ ವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಾನಂ ಏಕಜ್ಝಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕಿಣ್ಣಾ ಏವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಓಕ್ಕನ್ತೇಪಿ ದ್ವೀಸು ತೀಸು ಓಕ್ಕನ್ತೇಸುಪಿ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋವ ಹೋತೀತಿ ಇಮಿನಾ ತಿಸ್ಸನ್ನಮ್ಪಿ ದಿಟ್ಠೀನಂ ಸಮಾನಫಲತಂ ಸಮಾನಬಲಞ್ಚ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಚೇತನಾ ಏಕಸ್ಸ ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅನುಬಲಪ್ಪದಾಯಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ.

ಕಿಂ ಪನೇಸ ಏತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ ನಿಯತೋ, ಉದಾಹು ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪೀತಿ? ಏತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ನಿಯತೋ. ಅಕುಸಲಞ್ಹಿ ನಾಮೇತಂ ಅಬಲಂ, ನ ಕುಸಲಂ ವಿಯ ಮಹಾಬಲಂ. ಅಞ್ಞಥಾ ಸಮ್ಮತ್ತನಿಯಾಮೋ ವಿಯ ಅಚ್ಚನ್ತಿಕೋ ಸಿಯಾ, ಆಸೇವನವಸೇನ ಪನ ಭವನ್ತರೇಪಿ ತಂ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ರೋಚೇತಿಯೇವ. ತೇನೇವಾಹ ‘‘ವಟ್ಟಖಾಣುಕೋ ನಾಮೇಸ ಸತ್ತೋ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸಕಿಂ ನಿಮುಗ್ಗೋ ನಿಮುಗ್ಗೋ ಏವ ಬಾಲೋ’’ತಿ ವಿಯ ವಟ್ಟಖಾಣುಜೋತನಾ, ಯಾದಿಸೇಹಿ ಪನ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಅಯಂ ತಂ ದಸ್ಸನಂ ಓಕ್ಕನ್ತೋ ಪುನ ಕದಾಚಿ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೋ ತಪ್ಪಟಿಕ್ಖೇಪಪಚ್ಚಯೇ ಪಟಿಚ್ಚ ತತೋ ಸೀಸುಕ್ಖೇಪನಮಸ್ಸ ನ ಹೋತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಯೇಭುಯ್ಯೇನಾ’’ತಿ. ಏದಿಸಾತಿ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಮ್ಪಿ ಅತೇಕಿಚ್ಛಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಸದಿಸಾ.

ಅತ್ತನೋ ನಿನ್ದಾಭಯೇನಾತಿ ‘‘ಸಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿಞ್ಚ ನಾಮ ತೇ ಗರಹನ್ತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಉಪರಿ ಪರೇಹಿ ವತ್ತಬ್ಬನಿನ್ದಾಭಯೇನ. ಘಟ್ಟನಭಯೇನಾತಿ ತಥಾ ಪರೇಸಂ ಅಪಸಾದನಭಯೇನ. ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಪರೇನ ಅತ್ತನೋ ಉಪರಿ ಕಾತಬ್ಬನಿಗ್ಗಹೋ ಉಪಾರಮ್ಭೋ, ತತೋ ಪರಿತ್ತಾಸೋ ಉಪಾರಮ್ಭಭಯಂ. ತಂ ಪನ ಅತ್ಥತೋ ಉಪವಾದಭಯಂ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಉಪವಾದಭಯೇನಾ’’ತಿ. ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಸೇನ ಅಭಿಜ್ಝಾ ವಿನಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೋ, ಅರಹತ್ತಫಲಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಉರುವೇಲವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.