೧. ಚರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಚರತೋತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ, ಚಙ್ಕಮನ್ತಸ್ಸ ವಾ. ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಸು ಅವೀತರಾಗತಾಯ ತಾದಿಸೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಕಾಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಾ ವಿತಕ್ಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚೇ, ಯದಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾತಿ ಆಘಾತವಿನಯೇ ವಿಸೇಸೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅದಮಿತತ್ತಾ ಆಘಾತನಿಮಿತ್ತೇ ಬ್ಯಾಪಾದಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಾ ವಿತಕ್ಕೋ, ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಾದೀತಿ ಪರಹಿಂಸನವಸೇನ ವಿಹಿಂಸಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಾ ವಿತಕ್ಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸೇತೀತಿ ತಂ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಂ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ‘‘ಇತಿಪಾಯಂ ವಿತಕ್ಕೋ ಪಾಪಕೋ, ಇತಿಪಿ ಅಕುಸಲೋ, ಇತಿಪಿ ಸಾವಜ್ಜೋ, ಸೋ ಚ ಖೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾಯ ಅಭಾವತೋ ಅಧಿವಾಸೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ವಾಸೇತಿ. ಅಧಿವಾಸೇನ್ತೋಯೇವ ಚ ನಪ್ಪಜಹತಿ ತದಙ್ಗಾದಿಪ್ಪಹಾನವಸೇನ ನ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜತಿ. ತತೋ ಏವ ಚ ನ ವಿನೋದೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನತೋ ನ ನುದತಿ ನ ನೀಹರತಿ. ತಥಾ ಅವಿನೋದನತೋ ನ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ನ ವಿಗತನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ಯಥಾ ತೇಸಂ ಅನ್ತೋಪಿ ನಾವಸಿಸ್ಸತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭಙ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ, ಏವಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಂ ಪನ ತಥಾ ನ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಥಾಭೂತೋ ಪನ ನ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ ಅನು ಅನು ಅಭಾವಂ ನ ಗಮೇತಿ. ನ ಪಜಹತಿ ಚೇ, ನ ವಿನೋದೇತಿ ಚೇತಿ ಇತಿಆದಿನಾ ಚೇ-ಸದ್ದಂ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಏವಂಭೂತೋತಿ ಏವಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀಹಿ ಪಾಪವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಸಮಙ್ಗಿಭೂತೋ. ಅನಾತಾಪೀತಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆತಾಪಯಿಕಸ್ಸ ವೀರಿಯಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅನಾತಾಪೀ. ಪಾಪುತ್ರಾಸಲಕ್ಖಣಸ್ಸ ಓತ್ತಪ್ಪಸ್ಸ ಅಭಾವೇನ ಅನೋತ್ತಾಪೀ. ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ನಿರನ್ತರಂ. ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋತಿ ಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಪರಿಹಾಪಯಿತ್ವಾ ಅಕುಸಲಪಕ್ಖೇ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಸೀದನತೋ ಕೋಸಜ್ಜಸಮನ್ನಾಗಮೇನ ಚ ಕುಸೀತೋ, ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನವೀರಿಯಾಭಾವೇನ ಹೀನವೀರಿಯೋ ವೀರಿಯವಿರಹಿತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಕಥೀಯತಿ. ಠಿತಸ್ಸಾತಿ ಗಮನಂ ಉಪಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತೋ. ಸಯನಇರಿಯಾಪಥಸ್ಸ ವಿಸೇಸತೋ ಕೋಸಜ್ಜಪಕ್ಖಿಕತ್ತಾ ಯಥಾ ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಜಾಗರಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ತಞ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಾಧಿವಾಸೇತೀತಿ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸಪಿ ವಿಹರತೋ ಅನಾದಿಮತಿ ಸಂಸಾರೇ ಚಿರಕಾಲಭಾವಿತತ್ತಾ ತಥಾರೂಪಪಚ್ಚಯಸಮಾಯೋಗೇ ಸತಿಸಮ್ಮೋಸೇನ ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚೇ, ತಂ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನ ವಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ನ ವಾಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಧಿವಾಸೇನ್ತೋ ಕಿಂ ಕರೋತಿ? ಪಜಹತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ. ಕಿಂ ಕಚವರಂ ವಿಯ ಪಿಟಕೇನಾತಿ? ನ, ಅಪಿಚ ಖೋ ತಂ ವಿನೋದೇತಿ ನುದತಿ ನೀಹರತಿ. ಕಿಂ ಬಲಿಬದ್ದಂ ವಿಯ ಪತೋದೇನಾತಿ? ನ, ಅಥ ಖೋ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ವಿಗತನ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಯಥಾ ತೇಸಂ ಅನ್ತೋಪಿ ನಾವಸಿಸ್ಸತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭಙ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ, ತಥಾ ತೇ ಕರೋತಿ. ಕಥಂ ಪನ ತೇ ತಥಾ ಕರೋತಿ? ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ ಅನು ಅನು ಅಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಪ್ಪಹಾನೇನ ಯಥಾ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ನೇ ಕರೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

ಏವಂಭೂತೋತಿಆದೀಸು ಏವಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದೀನಂ ಅನಧಿವಾಸೇನ ಸುವಿಸುದ್ಧಾಸಯೋ ಸಮಾನೋ ತಾಯ ಚ ಆಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಾಯ ಚ ಪಯೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಗುತ್ತದ್ವಾರೋ ಭೋಜನೇ ಮತ್ತಞ್ಞೂ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಜಾಗರಿಯಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ತದಙ್ಗಾದಿವಸೇನ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಆತಾಪನಲಕ್ಖಣೇನ ವೀರಿಯೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಆತಾಪೀ. ಸಬ್ಬಸೋ ಪಾಪುತ್ರಾಸೇನ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ. ಸಮಿತಂ ನಿರನ್ತರಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನುಯೋಗವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸಿದ್ಧಿಯಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪತಿ ಪೇಸಿತಚಿತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಕಥೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಗಾಥಾಸು ಗೇಹನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಗೇಹವಾಸೀಹಿ ಅಪರಿಚ್ಚತ್ತತ್ತಾ ಗೇಹವಾಸಿಸಭಾವತ್ತಾ ಗೇಹಧಮ್ಮತ್ತಾ ವಾ ಗೇಹಂ ವುಚ್ಚತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೋ. ಅಥ ವಾ ಗೇಹಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಭಾವತೋ, ಕಿಲೇಸಕಾಮಾನಂ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಭಾವತೋ ವಾ ಗೇಹಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ತಂವತ್ಥುಕತ್ತಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿ ಗೇಹನಿಸ್ಸಿತಂ ನಾಮ. ಕುಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನೋತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಉಪ್ಪಥಭಾವತೋ ಅಭಿಜ್ಝಾದಯೋ ತದೇಕಟ್ಠಧಮ್ಮಾ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ, ತಸ್ಮಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿಬಹುಲೋ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನೋ. ಮೋಹನೇಯ್ಯೇಸು ಮುಚ್ಛಿತೋತಿ ಮೋಹಸಂವತ್ತನಿಯೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಮುಚ್ಛಿತೋ ಸಮ್ಮತ್ತೋ ಅಜ್ಝೋಪನ್ನೋ. ಸಮ್ಬೋಧಿನ್ತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣಂ. ಫುಟ್ಠನ್ತಿ ಫುಸಿತುಂ ಪತ್ತುಂ ಪಾಪೋ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಮಿಚ್ಛಾಸಙ್ಕಪ್ಪಗೋಚರೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಭಬ್ಬೋ, ನ ಕದಾಚಿ ತಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಿತಕ್ಕಂ ಸಮಯಿತ್ವಾನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಮಿಚ್ಛಾವಿತಕ್ಕಂ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಭಾವನಾಬಲೇನ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ. ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇ ರತೋತಿ ನವನ್ನಮ್ಪಿ ಮಹಾವಿತಕ್ಕಾನಂ ಅಚ್ಚನ್ತೂಪಸಮಭೂತೇ ಅರಹತ್ತೇ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ಏವ ವಾ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ರತೋ ಅಭಿರತೋ. ಭಬ್ಬೋ ಸೋತಿ ಸೋ ಯಥಾವುತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಬಲೇನ ಸಬ್ಬವಿತಕ್ಕೇ ಯಥಾರಹಂ ತದಙ್ಗಾದಿವಸೇನ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಠಿತೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಾಪೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಞ್ಚ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಫುಟ್ಠುಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಭಬ್ಬೋ ಅರಹಾ. ಏವಮೇತ್ಥ ಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಚರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.