(೧೨) ೨. ಆಪಾಯಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಆಪಾಯಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೪. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಪಾಯೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನಸೀಲತಾಯ ಅಪಾಯೂಪಗಾ ಆಪಾಯಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪಾಯಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಆಪಾಯಿಕಾ’’ತಿ. ಅಞ್ಞೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋ ಸುನಿವತ್ಥೇ ಸುಪಾರುತೇ ಸುಮ್ಭಕಪತ್ತಧರೇ ಗಾಮನಿಗಮರಾಜಧಾನೀಸು ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ತಾದಿಸೇನ ಆಕಾರೇನ ತಥಾಪಟಿಪಜ್ಜನತೋ ‘‘ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ’’ತಿ ಪಟಿಞ್ಞಂ ದೇನ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿರೂಪಕೋ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾದೀನಿ ಪವಿಸನ್ತೋ ಪನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಹೋತಿಯೇವ, ತಥಾ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಲಾಭಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ತೇಸಂ ವಾ…ಪೇ… ಏವಂಪಟಿಞ್ಞೋ’’ತಿ. ಅಕ್ಕೋಸತೀತಿ ‘‘ಅಸ್ಸಮಣೋಸಿ, ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋಸೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಕ್ಕೋಸತಿ. ಪರಿಭಾಸತೀತಿ ‘‘ಸೋ ತ್ವಂ ‘ಹೋತು, ಮುಣ್ಡಕಸಮಣೋ ಅಹ’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಸಿ, ಇದಾನಿ ತೇ ಅಸ್ಸಮಣಭಾವಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವದನ್ತೋ ಪರಿಭಾಸತಿ.

ಕಿಲೇಸಕಾಮೋಪಿ ಅಸ್ಸಾದಿಯಮಾನೋ ವತ್ಥುಕಾಮನ್ತೋಗಧೋಯೇವ, ಕಿಲೇಸಕಾಮವಸೇನ ಚ ತೇಸಂ ಅಸ್ಸಾದನಂ ಸಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಲೇಸಕಾಮೇನ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಸೇವನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಕಿಲೇಸಕಾಮೇನಾತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಕರಣವಚನಂ. ನತ್ಥಿ ದೋಸೋತಿ ಅಸ್ಸಾದೇತ್ವಾ ವಿಸಯಪರಿಭೋಗೇ ನತ್ಥಿ ಆದೀನವೋ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ನ ಕೋಚಿ ಅನ್ತರಾಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಪಾತಬ್ಬತಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕತಂ ಉಪಗಚ್ಛತಿ. ಪರಿಭೋಗತ್ಥೋ ಹಿ ಅಯಂ ಪಾ-ಸದ್ದೋ, ಕತ್ತುಸಾಧನೋ ಚ ತಬ್ಬ-ಸದ್ದೋ, ಯಥಾರುಚಿ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಿವಿತಬ್ಬತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಕತ್ತುವಸೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಆಪಾಯಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೨. ದುಲ್ಲಭಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೫. ದುತಿಯೇ ಪರೇನ ಕತಸ್ಸ ಉಪಕಾರಸ್ಸ ಅನುರೂಪಪ್ಪವತ್ತಿ ಅತ್ತನಿ ಕತಂ ಉಪಕಾರಂ ಉಪಕಾರತೋ ಜಾನನ್ತೋ ವೇದಿಯನ್ತೋ ಕತಞ್ಞೂ ಕತವೇದೀತಿ ಆಹ ‘‘ಇಮಿನಾ ಮಯ್ಹಂ ಕತ’’ನ್ತಿಆದಿ.

ದುಲ್ಲಭಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೩. ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೬. ತತಿಯೇ ಸುಖೇನ ಮೇತಬ್ಬೋತಿ ಯಥಾ ಪರಿತ್ತಸ್ಸ ಉದಕಸ್ಸ ಸುಖೇನ ಪಮಾಣಂ ಗಯ್ಹತಿ, ಏವಮೇವ ‘‘ಉದ್ಧತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಯಥಾವುತ್ತೇಹಿ ಅಗುಣಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಸುಖೇನ ಪಮಾಣಂ ಗಯ್ಹತೀತಿ, ಸುಖೇನ ಮೇತಬ್ಬೋ. ದುಕ್ಖೇನ ಮೇತಬ್ಬೋತಿ ಯಥಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ದುಕ್ಖೇನ ಪಮಾಣಂ ಗಯ್ಹತಿ, ಏವಮೇವ ‘‘ಅನುದ್ಧತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದಸ್ಸಿತೇಹಿ ಗುಣಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ದುಕ್ಖೇನ ಪಮಾಣಂ ಗಯ್ಹತಿ, ‘‘ಅನಾಗಾಮೀ ನು ಖೋ ಖೀಣಾಸವೋ ನು ಖೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬತಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನೇಸ ದುಕ್ಖೇನ ಮೇತಬ್ಬೋ. ಪಮೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಯಥಾ ಆಕಾಸಸ್ಸ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತುಂ, ಏವಂ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ, ತೇನೇಸ ಪಮೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ.

ಸಾರಾಭಾವೇನ ತುಚ್ಛತ್ತಾ ನಳೋ ವಿಯ ನಳೋ, ಮಾನೋತಿ ಆಹ ‘‘ಉನ್ನಳೋತಿ ಉಗ್ಗತನಳೋ’’ತಿ, ಉಟ್ಠಿತತುಚ್ಛಮಾನೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ತುಚ್ಛಮಾನಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ. ಮನೋ ಹಿ ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ ಸೇಯ್ಯೋತಿ ಸದಿಸೋತಿ ಚ ಪವತ್ತಿಯಾ ವಿಸೇಸತೋ ತುಚ್ಛೋ. ಚಾಪಲ್ಲೇನಾತಿ ಚಪಲಭಾವೇನ, ತಣ್ಹಾಲೋಲುಪ್ಪೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮುಖರೋತಿ ಮುಖೇನ ಫರುಸೋ, ಫರುಸವಾಚೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚೋತಿ ವಿಸಟವಚನೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಿತಾಯ ಅಪರಿಯನ್ತವಚನೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಸಞ್ಞತವಚನೋ’’ತಿ, ದಿವಸಮ್ಪಿ ನಿರತ್ಥಕವಚನಂ ಪಲಾಪೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾರಹಿತೋತಿ ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾಸಮಾಧಿರಹಿತೋ ಚಣ್ಡಸೋತೇ ಬದ್ಧನಾವಾ ವಿಯ ಅನವಟ್ಠಿತಕಿರಿಯೋ. ಭನ್ತಚಿತ್ತೋತಿ ಅನವಟ್ಠಿತಚಿತ್ತೋ ಪಣ್ಣಾರುಳ್ಹವಾಲಮಿಗಸದಿಸೋ. ವಿವಟಿನ್ದ್ರಿಯೋತಿ ಸಂವರಾಭಾವೇನ ಗಿಹಿಕಾಲೇ ವಿಯ ಅಸಂವುತಚಕ್ಖಾದಿಇನ್ದ್ರಿಯೋ.

ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೪. ಆನೇಞ್ಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೭. ಚತುತ್ಥೇ ಸಹ ಬ್ಯಯತಿ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸಹಬ್ಯೋ, ಸಹಪವತ್ತನಕೋ. ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಹಬ್ಯತಾ, ಸಹಪವತ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸಹಭಾವಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಾವತಕಂ ತೇಸಂ ದೇವಾನಂ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಖೇಪೇತ್ವಾ ನಿರಯಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ಅರೂಪಭವತೋ ಚುತಸ್ಸ ಅಪಾಯೂಪಪತ್ತಿ ವುತ್ತಾ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ತನ್ನಿವತ್ತನತ್ಥಂ ಭಗವತೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿವರನ್ತೋ ‘‘ಸನ್ಧಾಯಭಾಸಿತಮಿದಂ ವಚನ’’ನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ ‘‘ನಿರಯಾದೀಹಿ ಅವಿಪ್ಪಮುತ್ತತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ. ನ ಹಿ ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನತೋ ಬಲವತರಂ ಅಕುಸಲಂ ಅತ್ಥೀತಿ. ಇಮಿನಾ ತತೋ ಚವನ್ತಾನಂ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಮೇವ ಪಟಿಸನ್ಧಿಜನಕಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ. ಅಧಿಕಂ ಪಯಸತಿ ಪಯುಜ್ಜತಿ ಏತೇನಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಯಾಸೋ, ಸವಿಸೇಸಂ ಇತಿಕತ್ತಬ್ಬಕಿರಿಯಾ. ತೇನಾಹ ‘‘ಅಧಿಕಪ್ಪಯೋಗೋ’’ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಆನೇಞ್ಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೫. ವಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೮. ಪಞ್ಚಮೇ ದಿನ್ನನ್ತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸೀಸೇನ ದಾನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದಿನ್ನಸ್ಸ ಫಲಾಭಾವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತೀ’’ತಿ. ದಿನ್ನಂ ಪನ ಅನ್ನಾದಿವತ್ಥುಂ ಕಥಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಏಸ ನಯೋ ‘‘ಯಿಟ್ಠಂ ಹುತ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ. ಮಹಾಯಾಗೋತಿ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಂ ಮಹಾದಾನಂ. ಪಹೇಣಕಸಕ್ಕಾರೋತಿ ಪಾಹುನಕಾನಂ ಕಾತಬ್ಬಸಕ್ಕಾರೋ. ಫಲನ್ತಿ ಆನಿಸಂಸಫಲಂ ನಿಸ್ಸನ್ದಫಲಞ್ಚ. ವಿಪಾಕೋತಿ ಸದಿಸಫಲಂ. ಪರಲೋಕೇ ಠಿತಸ್ಸ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ನತ್ಥೀತಿ ಪರಲೋಕೇ ಠಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮುನಾ ಲದ್ಧಬ್ಬೋ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ನ ಹೋತಿ. ಇಧಲೋಕೇ ಠಿತಸ್ಸಪಿ ಪರಲೋಕೋ ನತ್ಥೀತಿ ಇಧಲೋಕೇ ಠಿತಸ್ಸ ಕಮ್ಮುನಾ ಲದ್ಧಬ್ಬೋ ಪರಲೋಕೋ ನ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ. ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಭವಯೋನಿಗತಿಆದೀಸು ಠಿತಾ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ, ದ್ವಯವಿನಾಸೇನ ವಿನಸ್ಸನ್ತಿ.

ಫಲಾಭಾವವಸೇನಾತಿ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತೀನಂ ಫಲಸ್ಸ ಅಭಾವವಸೇನ ‘‘ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ’’ತಿ ವದತಿ, ನ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ, ನಾಪಿ ತೇಸು ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತೀನಂ ಅಭಾವವಸೇನ ತೇಸಂ ಲೋಕಪಚ್ಚಕ್ಖತ್ತಾ. ಪುಬ್ಬುಳಕಸ್ಸ ವಿಯ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ನಾಮ ಕೇವಲೋ, ನ ಚ ಖನಪುಬ್ಬಕೋತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚವಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಾ ಸತ್ತಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ವದತೀ’’ತಿ. ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀತಿ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಯಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತಿ, ತೇ ನತ್ಥೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾನಂ ಅಭಾವಂ ದೀಪೇತಿ.

ವಿಪತ್ತಿಸಮ್ಪದಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೬-೭. ಅಪಣ್ಣಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೧೧೯-೧೨೦. ಛಟ್ಠೇ ಛಹಿ ತಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಸಕೋತಿ ಚತೂಸು ಪಸ್ಸೇಸು ಚತ್ತಾರಿ ತಲಾನಿ, ದ್ವೀಸು ಕೋಟೀಸು ದ್ವೇ ತಲಾನೀತಿ ಏವಂ ಛಹಿ ತಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಾಸಕಕೀಳಾಪಸುತಾನಂ ಮಣಿಸದಿಸೋ ಪಾಸಕವಿಸೇಸೋ. ಸತ್ತಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

ಅಪಣ್ಣಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೮. ಪಠಮಸೋಚೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೧. ಅಟ್ಠಮೇ ಸುಚಿಭಾವೋತಿ ಕಿಲೇಸಾಸುಚಿವಿಗಮೇನ ಸುದ್ಧಭಾವೋ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಭಾವೋ, ಅತ್ಥತೋ ಕಾಯಸುಚರಿತಾದೀನಿ.

ಪಠಮಸೋಚೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೯. ದುತಿಯಸೋಚೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೨. ನವಮೇ ಸಮುಚ್ಛೇದವಸೇನ ಪಹೀನಸಬ್ಬಕಾಯದುಚ್ಚರಿತತಾಯ ಕಾಯೇ, ಕಾಯೇನ ವಾ ಸುಚಿ ಕಾಯಸುಚಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕಾಯದ್ವಾರೇ’’ತಿಆದಿ. ಸೋಚೇಯ್ಯಸಮ್ಪನ್ನನ್ತಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಕಿಲೇಸತ್ತಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾಯ ಸೋಚೇಯ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪೇತಂ. ನಿನ್ಹಾತಾ ಅಗ್ಗಮಗ್ಗಸಲಿಲೇನ ವಿಕ್ಖಾಲಿತಾ ಪಾಪಾ ಏತೇನಾತಿ ನಿನ್ಹಾತಪಾಪಕೋ, ಖೀಣಾಸವೋ. ತೇನಾಹ ‘‘ಖೀಣಾಸವೋವ ಕಥಿತೋ’’ತಿ.

ದುತಿಯಸೋಚೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೦. ಮೋನೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೨೩. ದಸಮೇ ಮುನಿನೋ ಭಾವಾ ಮೋನೇಯ್ಯಾನಿ, ಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಉಭಯಹಿತಮುನನತೋ ಮುನಿ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತೇ ಮುನಿಭಾವಕರಾ ಮೋನೇಯ್ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ಧಮ್ಮಾ ಏವ ವುತ್ತಾ. ಮುನಿನೋ ವಾ ಏತಾನಿ ಮೋನೇಯ್ಯಾನಿ, ಯಥಾವುತ್ತಧಮ್ಮಾ ಏವ. ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಕಾಯೇನ ಅಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಕರಣಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಚ ಕರಣಂ, ‘‘ಅತ್ಥಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಕೇಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೭; ಮ. ನಿ. ೧.೧೧೦; ಸಂ. ನಿ. ೪.೧೨೭; ಖು. ಪಾ. ೩.ದ್ವತ್ತಿಂಸಾಕಾರ) ಕಾಯಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಜಾನನಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಚ ಸಮುದಯತೋ ಅತ್ಥಙ್ಗಮತೋ ಅಸ್ಸಾದತೋ ಆದೀನವತೋ ನಿಸ್ಸರಣತೋ ಚ ಯಾಥಾವತೋ ಪರಿಜಾನನತಾ, ತಥಾ ಪರಿಜಾನನವಸೇನ ಪನ ಪವತ್ತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗೋ, ತೇನ ಚ ಕಾಯೇ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಪಜಹನಂ, ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಂ ನಿರೋಧೇತ್ವಾ ಪತ್ತಬ್ಬಸಮಾಪತ್ತಿ ವಾ, ಸಬ್ಬೇ ಏತೇ ಕಾಯಮುಖೇನ ಪವತ್ತಾ ಮೋನೇಯ್ಯಪ್ಪಟಿಪದಾ ಧಮ್ಮಾ ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಂ ನಾಮ. ತಸ್ಮಾ ತಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕತಮಂ ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಂ? ತಿವಿಧಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಂ, ತಿವಿಧಕಾಯಸುಚರಿತಮ್ಪಿ ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮಹಾನಿ. ೧೪) ಪಾಳಿ ಆಗತಾ. ಇಧಾಪಿ ತೇನೇವ ಪಾಳಿನಯೇನ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತಿವಿಧಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಪ್ಪಹಾನಂ ಕಾಯಮೋನೇಯ್ಯಂ ನಾಮಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

ಇದಾನಿ ‘‘ಕತಮಂ ವಚೀಮೋನೇಯ್ಯಂ? ಚತುಬ್ಬಿಧವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ವಚೀಮೋನೇಯ್ಯಂ, ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ವಚೀಸುಚರಿತಂ, ವಾಚಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ, ವಾಚಾಪರಿಞ್ಞಾ, ಪರಿಞ್ಞಾಸಹಗತೋ ಮಗ್ಗೋ, ವಾಚಾಯ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ, ವಚೀಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿ ವಚೀಮೋನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ಅತಿದೀಪೇನ್ತೋ ‘‘ವಚೀಮೋನೇಯ್ಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಚೋಪನವಾಚಞ್ಚೇವ ಸದ್ದವಾಚಞ್ಚ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾ ವಾಚಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ. ತಸ್ಸಾ ವಾಚಾಯ ಸಮುದಯಾದಿತೋ ಪರಿಜಾನನಂ ವಾಚಾಪರಿಞ್ಞಾ.

‘‘ಕತಮಂ ಮನೋಮೋನೇಯ್ಯಂ? ತಿವಿಧಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಮನೋಮೋನೇಯ್ಯಂ, ತಿವಿಧಂ ಮನೋಸುಚ್ಚರಿತಂ, ಮನಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ, ಮನಪರಿಞ್ಞಾ, ಪರಿಞ್ಞಾಸಹಗತೋ ಮಗ್ಗೋ, ಮನಸ್ಮಿಂ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ, ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರನಿರೋಧೋ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ಮನೋಮೋನೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ಆಗತನಯೇನ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಾವೇನ್ತೋ ‘‘ಮನೋಮೋನೇಯ್ಯೇಪಿ ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಅತ್ಥಂ ಞತ್ವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಚ ಏಕಾಸೀತಿವಿಧಂ ಲೋಕಿಯಚಿತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಞಾಣಂ ಮನಾರಮ್ಮಣೇ ಞಾಣಂ. ತಸ್ಸ ಸಮುದಯಾದಿತೋ ಪರಿಜಾನನಂ ಮನಪರಿಞ್ಞಾತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ.

ಮೋನೇಯ್ಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಆಪಾಯಿಕವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.