೧೦. ದುತಿಯಅರಿಯಾವಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦. ದಸಮೇ ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭಗವಾ ಕುರುಸು ವಿಹರನ್ತೋ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಅಭಾಸೀತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ’’ತಿಆದಿ. ಕುರುರಟ್ಠಂ ಕಿರ ತದಾ ತನ್ನಿವಾಸಿಸತ್ತಾನಂ ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರವನ್ತತಾದಿನಾ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನತಾಯ ಪುಬ್ಬೇ ಚ ಕತಪುಞ್ಞತಾಬಲೇನ ವಾ ತದಾ ಉತುಆದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯುತ್ತಮೇವ ಅಹೋಸಿ. ಕೇಚಿ ಪನ ‘‘ಪುಬ್ಬೇ ಪವತ್ತಕುರುವತ್ತಧಮ್ಮಾನುಟ್ಠಾನವಾಸನಾಯ ಉತ್ತರಕುರು ವಿಯ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಉತುಆದಿಸಮ್ಪನ್ನಮೇವ ಹೋತಿ. ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಸಾತಿಸಯಂ ಉತುಸಪ್ಪಾಯಾದಿಯುತ್ತಂ ರಟ್ಠಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ ಉಪಾಸಕಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಉತುಪಚ್ಚಯಾದಿಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ತಸ್ಸ ರಟ್ಠಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಉತುಪಚ್ಚಯಸೇವನೇನ ನಿಚ್ಚಂ ಕಲ್ಲಸರೀರಾ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಚಿತ್ತಸರೀರಕಲ್ಲತಾಯ ಅನುಗ್ಗಹಿತಪಞ್ಞಾಬಲಾ ಗಮ್ಭೀರಕಥಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದನಿಸ್ಸಿತಾನಂ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾನಞ್ಚ ಕಾರಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಕುರುರಟ್ಠವಾಸಿನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಮ್ಭೀರಪಞ್ಞಾಕಾರಕಾ’’ತಿಆದಿ.

ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಾತಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾಯ ಯುತ್ತಾ ಚೇವ ಪಯುತ್ತಾ ಚ. ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ (ದೀ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೭೩; ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೦೬) ಜನಪದೇ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಸಾ ಪಕತಿಯಾವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಅನ್ತಮಸೋ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪರಿಜನಾಪಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಮೇವ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿ. ಉದಕತಿತ್ಥಸುತ್ತಕನ್ತನಟ್ಠಾನಾದೀಸುಪಿ ನಿರತ್ಥಕಕಥಾ ನಾಮ ನಪ್ಪವತ್ತತಿ. ಸಚೇ ಕಾಚಿ ಇತ್ಥೀ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಕತರಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಭಾವನಂ ಮನಸಿ ಕರೋಸೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ ‘‘ನ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ವದತಿ, ತಂ ಗರಹನ್ತಿ ‘‘ಧೀರತ್ಥು ತವ ಜೀವಿತಂ, ಜೀವಮಾನಾಪಿ ತ್ವಂ ಮತಸದಿಸಾ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಮಾ ದಾನಿ ಪುನ ಏವಮಕಾಸೀ’’ತಿ ಓವದಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇನ್ತಿ. ಯಾ ಪನ ‘‘ಅಹಂ ಅಸುಕಂ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಮನಸಿ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ವದತಿ, ತಸ್ಸಾ ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಾಧುಕಾರಂ ದತ್ವಾ ‘‘ತವ ಜೀವಿತಂ ಸುಜೀವಿತಂ, ತ್ವಂ ನಾಮ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ಪತ್ತಾ, ತವತ್ಥಾಯ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿಆದೀಹಿ ಪಸಂಸನ್ತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚೇತ್ಥ ಮನುಸ್ಸಜಾತಿಕಾಯೇವ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರಯುತ್ತಾ, ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರನ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ.

ತತ್ರಿದಂ ವತ್ಥು – ಏಕೋ ಕಿರ ನಟಕೋ ಸುವಪೋತಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತೋ ವಿಚರತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖುನಿಉಪಸ್ಸಯಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿತ್ವಾ ಗಮನಕಾಲೇ ಸುವಪೋತಕಂ ಪಮುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಗತೋ. ತಂ ಸಾಮಣೇರಿಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಂಸು, ‘‘ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತೋ’’ತಿ ಚಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತಂ ಏಕದಿವಸಂ ಪುರತೋ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಥೇರೀ ಆಹ ‘‘ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತಾ’’ತಿ. ಕಿಂ, ಅಯ್ಯೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ತೇ ಕೋಚಿ ಭಾವನಾಮನಸಿಕಾರೋತಿ? ನತ್ಥಯ್ಯೇತಿ. ಆವುಸೋ, ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸನ್ತೇನ ನಾಮ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಅತ್ತಭಾವೇನ ಭವಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಕೋಚಿದೇವ ಮನಸಿಕಾರೋ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ, ತ್ವಂ ಪನ ಅಞ್ಞಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ, ‘‘ಅಟ್ಠಿ ಅಟ್ಠೀ’’ತಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೋಹೀತಿ. ಸೋ ಥೇರಿಯಾ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಅಟ್ಠಿ ಅಟ್ಠೀ’’ತಿ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಚರತಿ.

ತಂ ಏಕದಿವಸಂ ಪಾತೋವ ತೋರಣಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಬಾಲಾತಪಂ ತಪಮಾನಂ ಏಕೋ ಸಕುಣೋ ನಖಪಞ್ಜರೇನ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಕಿರಿ ಕಿರೀ’’ತಿ ಸದ್ದಮಕಾಸಿ. ಸಾಮಣೇರಿಯೋ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತೋ ಸಕುಣೇನ ಗಹಿತೋ, ಮೋಚೇಮ ನ’’ನ್ತಿ ಲೇಡ್ಡುಆದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನುಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮೋಚೇಸುಂ. ತಂ ಆನೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಠಪಿತಂ ಥೇರೀ ಆಹ, ‘‘ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತ, ಸಕುಣೇನ ಗಹಿತಕಾಲೇ ಕಿಂ ಚಿನ್ತೇಸೀ’’ತಿ. ಅಯ್ಯೇ, ನ ಅಞ್ಞಂ ಚಿನ್ತೇಸಿಂ, ‘‘ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜೋವ ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಕತರಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ವಿಪ್ಪಕಿರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏವಂ, ಅಯ್ಯೇ, ಅಟ್ಠಿಪುಞ್ಜಮೇವ ಚಿನ್ತೇಸಿನ್ತಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಬುದ್ಧರಕ್ಖಿತ, ಅನಾಗತೇ ಭವಕ್ಖಯಸ್ಸ ತೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ. ಏವಂ ತತ್ಥ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಮನಸಿಕಾರಯುತ್ತಾ.

ದೀಘನಿಕಾಯಾದೀಸು ಮಹಾನಿದಾನಾದೀನೀತಿ ದೀಘನಿಕಾಯೇ ಮಹಾನಿದಾನಂ (ದೀ. ನಿ. ೨.೯೫ ಆದಯೋ) ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ (ದೀ. ನಿ. ೨.೩೭೨ ಆದಯೋ) ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ (ಮ. ನಿ. ೧.೧೦೫ ಆದಯೋ) ಸಾರೋಪಮಂ (ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೭ ಆದಯೋ) ರುಕ್ಖೋಪಮಂ ರಟ್ಠಪಾಲಂ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಂ ಆನೇಞ್ಜಸಪ್ಪಾಯನ್ತಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೬೬ ಆದಯೋ) ಏವಮಾದೀನಿ.

ಞಾಣಾದಯೋತಿ ಞಾಣಞ್ಚೇವ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಾ ಚ. ತೇನಾಹ ‘‘ಞಾಣನ್ತಿ ವುತ್ತೇ’’ತಿಆದಿ. ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ತೇಹಿ ವಿನಾ ಸಮ್ಪಜಾನತಾಯ ಅಸಮ್ಭವತೋ. ಮಹಾಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಅಟ್ಠಪಿ ಮಹಾಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ‘‘ಸತತವಿಹಾರಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿಪಚ್ಚಯರಹಿತಕಾಲೇಪಿ ಪವತ್ತಿಜೋತನತೋ. ದಸ ಚಿತ್ತಾನೀತಿ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದವೋಟ್ಠಬ್ಬನಚಿತ್ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ. ಅರಜ್ಜನಾದುಸ್ಸನವಸೇನ ಪವತ್ತಿ ತೇಸಮ್ಪಿ ಸಾಧಾರಣಾತಿ. ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತೀ’’ತಿ ವಚನತೋ ಛಳಙ್ಗುಪೇಕ್ಖಾವಸೇನ ಆಗತಾನಂ ಇಮೇಸಂ ಸತತವಿಹಾರಾನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಕಥಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಆಸೇವನವಸೇನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಖೀಣಾಸವೋ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠೇಪಿ ಆರಮ್ಮಣೇ ಮಜ್ಝತ್ತೋ ವಿಯ ಬಹುಲಂ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ವಿಹರತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಸುದ್ಧಪಕತಿಭಾವಾವಿಜಹನತೋ. ಕದಾಚಿ ಪನ ತಥಾ ಚೇತೋಭಿಸಙ್ಖಾರಾಭಾವೇ ಯಂ ತಂ ಸಭಾವತೋ ಇಟ್ಠಂ ಆರಮ್ಮಣಂ, ತತ್ಥ ಯಾಥಾವಸಭಾವಗ್ಗಹಣವಸೇನಪಿ ಅರಹತೋ ಚಿತ್ತಂ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ ಹುತ್ವಾ ಪವತ್ತತೇವ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಪುಬ್ಬಾಸೇವನವಸೇನ. ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಆಸೇವನವಸೇನ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ. ಆರಕ್ಖಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧೇತಿ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತತ್ತಾ. ಚರತೋತಿಆದಿನಾ ನಿಚ್ಚಸಮಾದಾನಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಂ ವಿಕ್ಖೇಪಾಭಾವೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಪಬ್ಬಜ್ಜೂಪಗತಾತಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಉಪಗತಾ, ನ ಸಮಿತಪಾಪಾ. ಭೋವಾದಿನೋತಿ ಜಾತಿಮತ್ತಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ವದತಿ. ಪಾಟೇಕ್ಕಸಚ್ಚಾನೀತಿ ತೇಹಿ ತೇಹಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಿಕೇಹಿ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಗಹಿತಾನಿ ‘‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಸಚ್ಚಾದೀನಿ. ತಾನಿಪಿ ಹಿ ‘‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಗಹಣಂ ಉಪಾದಾಯ ‘‘ಸಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ ವೋಹರೀಯನ್ತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಇದಮೇವಾ’’ತಿಆದಿ. ನೀಹಟಾನೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನತೋ ನೀಹರಿತಾನಿ ಅಪನೀತಾನಿ. ಗಹಿತಗ್ಗಹಣಸ್ಸಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಗ್ಗಾಹಸ್ಸ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠಭಾವವೇವಚನಾನೀತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರಿಚ್ಚಾಗಭಾವಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಾನಿ.

ನತ್ಥಿ ಏತಾಸಂ ವಯೋ ವೇಕಲ್ಲನ್ತಿ ಅವಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಅನೂನಾ’’ತಿ, ಅನವಸೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏಸನಾತಿ ಕಾಮೇಸನಾದಯೋ. ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಕಥಿತಾ ರಾಗಾದೀನಂ ಪಹೀನಭಾವದೀಪನತೋ. ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಫಲಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಮುಖೇನ ಅರಿಯಫಲಂ ಕಥಿತಂ. ಅಧಿಗತೇ ಹಿ ಅಗ್ಗಫಲೇ ಸಬ್ಬಸೋ ರಾಗಾದೀನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ತಞ್ಚ ಪಜಾನನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣನ್ತಿ.

ದುತಿಯಅರಿಯಾವಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ನಾಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.