೧೬. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ

(೧೬) ೪. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ-ಚತುತ್ಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೩೨೨. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಞ್ಞಾಣಭೂತಾತಿ ಉಪಲಕ್ಖಣಭೂತಾ. ಪಞ್ಚದಸಯೋಜನಾವಟ್ಟಕ್ಖನ್ಧಾತಿ ಪಞ್ಚದಸಯೋಜನಕ್ಖನ್ಧಪರಿಕ್ಖೇಪಾ. ಯಥಾ ಚಾತಿ ಚ-ಸದ್ದೇನ ಕದಮ್ಬರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಕಪ್ಪಟ್ಠಾಯಿಭಾವಂ ವಿಯ ಯೋಜನಸತುಬ್ಬೇಧಾದಿಭಾವಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ, ನ ಪನ ಜಮ್ಬುಯಾ ಜಮ್ಬುದೀಪಸ್ಸ ವಿಯ ತೇಹಿ ಅಪರಗೋಯಾನಾದೀನಂ ಸಞ್ಞಾಣಭಾವಂ. ರಾಮಣೇಯ್ಯಕನ್ತಿ ರಮಣೀಯಭಾವಂ. ಸೇಸಪದೇಸೂತಿ ವನರಾಮಣೇಯ್ಯಕಾದಿಪದೇಸು. ಉಗ್ಗತಂ ಕೂಲಂ ಉಸ್ಸಿತಭಾವೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಉಕ್ಕೂಲಂ, ವಿಗತಂ ಅಪಗತಂ ಕೂಲಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ವಿಕೂಲನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಉನ್ನತಟ್ಠಾನಂ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ಚ. ನನ್ದಿಯಾವಟ್ಟಮಚ್ಛಪಿಟ್ಠೇನೇವಾತಿ ಕುಜ್ಜಕಕುಲಿಸಕಮಚ್ಛಸಙ್ಘಾತಪಿಟ್ಠೇನೇವ.

೩೨೩. ದುತಿಯಾದೀಸು ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಮನುಸ್ಸೇಹೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ, ನ ದೇವಾ ಅಞ್ಞತ್ರ ಮನುಸ್ಸೇಹೀತಿ ಹೀನಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ಉಪಾದಾಯುಪಾದಾಯಾಪಿ ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೋ ಲಬ್ಭತಿ, ಯತ್ಥ ಗತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮವಾದಿಕಿರಿಯವಾದಿವಿಞ್ಞುಜಾತಿಕಾನಂ, ಯೋ ಪತಿರೂಪದೇಸೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಸಕಲೋಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

೩೨೪. ಏಳಾತಿ ದೋಸೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ನಿದ್ದೋಸಮುಖಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ.

೩೨೬. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಜಾನಿತ್ವಾ ಚಕ್ಖುನಾಪಿ ದಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸನಮೇವ, ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಪನ ದಸ್ಸನಂ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾನಮ್ಪಿ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಯೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಜಾನಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ.

೩೨೭. ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಕಥಿತನ್ತಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಕಥಿತಂ.

೩೨೮. ಸುತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಸಮ್ಮೋಸೋ ಧಾರಣನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ನ ಪಮ್ಮುಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

೩೨೯. ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತೀತಿ ‘‘ಅಯಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಾಳಿಯಾ ಅತ್ಥೋ, ಅಯಂ ನ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನ್ತಿ. ಅನತ್ಥಪರಿಹಾರೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಗ್ಗಹಣಂ ಯಥಾ ಅಧಮ್ಮಪರಿವಜ್ಜನೇನ ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ.

೩೩೦. ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅನುಲೋಮಿಕಂ ಪಟಿಪದಂ.

೩೩೧. ಸಂವೇಗಜನಕೇಸು ಕಾರಣೇಸೂತಿ ಸಂವೇಗಜನಕೇಸು ಜಾತಿಆದೀಸು ಕಾರಣೇಸು. ಸಂವೇಜನೀಯೇಸು ಠಾನೇಸು ಸಹೋತ್ತಪ್ಪಞಾಣಂ ಸಂವೇಗೋ.

೩೩೨. ಉಪಾಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಉಪಾಯೇನ ವಟ್ಟೂಪಚ್ಛೇದೋ, ತೇನ ಉಪಾಯೇನ. ಪಧಾನವೀರಿಯಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಸಙ್ಖಾತಂ ವೀರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಿ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ.

೩೩೩. ವವಸ್ಸಜೀಯನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಙ್ಖಾರಾತಿ ವವಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಅಸಙ್ಖತಾ ಧಾತೂತಿ ಆಹ – ‘‘ವವಸ್ಸಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ.

೩೩೪. ಉತ್ತಮನ್ನಾನನ್ತಿ ಉತ್ತಮಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭೋಜನಾನಂ. ಉತ್ತಮರಸಾನನ್ತಿ ಉತ್ತಮಾನಂ ರಸಾನಂ. ಉಞ್ಛಾಚಾರೇನಾತಿ ಉಞ್ಛಾಚರಿಯಾಯ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಪರಿಗ್ಗಹಭೂತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಯಾಚಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ ಉಞ್ಛಾಚಾರೋ. ಏತ್ಥ ಚಾತಿಆದಿನಾ ಅನ್ನಾದೀನಂ ಅಗ್ಗಭಾವೋ ನಾಮ ಮನಾಪಪರಮೋ ಇಚ್ಛಿತಕ್ಖಣಲಾಭೋ, ನ ತೇಸಂ ಲಾಭಿತಾಮತ್ತನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಟಿಲಭನ್ತೀತಿ ದೇನ್ತಿ ಪಣೀತಭಾವೇನ. ಭತ್ತಸ್ಸ ಏಕಪಾತೀತಿ ಏಕಪಾತಿಪೂರಂ ಭತ್ತಂ. ಇದಂ ಕಿಂ ನಾಮಾತಿ ‘‘ಇದಂ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ನ ಹೋತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಉಞ್ಛೇನ ಕಪಾಲಾಭತೇನಾತಿ ಮಿಸ್ಸಕಭತ್ತೇನ. ಯಾಪೇನ್ತೇತಿ ಯಾಪನಸೀಸೇನ ಯಾಪನಹೇತುಂ ಭತ್ತಂ ವದತಿ. ಉಪಾದಾಯ ಅಗ್ಗರಸಂ ನಾಮಾತಿ ತಂ ತಂ ಉಪಾದಾಯುಪಾದಾಯ ಅನ್ನಗ್ಗರಸಗ್ಗಂ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಚಕ್ಕವತ್ತಿಆಹಾರತೋ ಹಿ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾನಂ ಆಹಾರೋ ಅಗ್ಗೋತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತಿದೇವಾ ನೇತಬ್ಬಂ.

೩೩೫. ಅತ್ಥರಸೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ‘‘ಅರಿಯಮಗ್ಗಾನಂ ಫಲಭೂತೋ ರಸೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ. ಧಮ್ಮರಸೋ ನಾಮ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ ‘‘ಸಾಮಞ್ಞಫಲಸ್ಸ ಹೇತುಭೂತೋ ರಸೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತಿರಸೋ ನಾಮ ಅಮತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ‘‘ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ’’ತಿ ಕತ್ವಾ.

ಚತುತ್ಥವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಜಮ್ಬುದೀಪಪೇಯ್ಯಾಲೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.