೧೬. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ

(೧೬) ೨. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ-ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೯೮. ಮಿಚ್ಛಾ ಪಸ್ಸತಿ ತಾಯ, ಸಯಂ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಪರೀತದಸ್ಸನಂ. ತೇನಾಹ – ‘‘ದ್ವಾಸಟ್ಠಿವಿಧಾಯಾ’’ತಿಆದಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ. ತಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ.

೨೯೯. ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸತಿ ತಾಯ, ಸಯಂ ವಾ ಸಮ್ಮಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಮತ್ತಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ಪಞ್ಚವಿಧಾಯಾತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಾಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧಾಯ. ತತ್ಥ ಝಾನಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಪರಿಯಾಪನ್ನಂ ಞಾಣಂ ಝಾನಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ.

೩೦೨. ಪಞ್ಚಸು ಖನ್ಧೇಸು ‘‘ನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತೋ ಅನುಪಾಯಮನಸಿಕಾರೋ.

೩೦೩. ‘‘ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತೋ ಉಪಾಯಮನಸಿಕಾರೋ. ಯಾವ ನಿಯಾಮೋಕ್ಕಮನಾತಿ ಯಾವ ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೋಕ್ಕಮನಾ. ಮಿಚ್ಛತ್ತನಿಯಾಮೋಕ್ಕಮನನಯೋ ಪನ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ತಟ್ಟೀಕಾಯ ಚ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೦೪. ಅಯಂ ತಿವಿಧಾ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ಚೇವ ಹೋತೀತಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮಹಾಸಾವಜ್ಜಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ. ಸಗ್ಗಾವರಣಾಯ ಹೋನ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗವಿಬನ್ಧಕಭಾವೇ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥೀತಿ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಮಗ್ಗಾವರಣಾ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’’ತಿಆದಿಕಾ ದಸವತ್ಥುಕಾ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಗ್ಗಾವರಣಾವ ಹೋತಿ ವಿಪರೀತದಸ್ಸನಭಾವತೋ, ನ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ಅಕಮ್ಮಪಥಪತ್ತಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಇದಂ ಪನ ವಿಧಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ವಿಪರೀತದಸ್ಸನಞ್ಚ ನ ಮಗ್ಗಾವರಣಞ್ಚಾತಿ ವಿರುದ್ಧಮೇತಂ ಉದ್ಧಮ್ಮಭಾವತೋ. ತಥಾ ಹಿ ಸತಿ ಅಪ್ಪಹೀನಾಯ ಏವ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಯಾ ಮಗ್ಗಾಧಿಗಮೇನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಯಥಾವುತ್ತವಿಧಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ‘‘ನ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ’’ತಿ ಸಗ್ಗೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಅವಿಬನ್ಧಕತ್ತಂ ವದನ್ತೇಹಿ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಗ್ಗಾವಹತಾಪಿ ನಾಮ ಅನುಞ್ಞಾತಾ ಹೋತೀತಿ ತಂ ವಾದಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪನ್ತೇನ ‘‘ದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ ಸಗ್ಗಂ ಉಪನೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಸ್ಮಾ? ಏಕನ್ತಗರುತರಸಾವಜ್ಜಭಾವತೋ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಏಕನ್ತಂ ನಿರಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಮುಜ್ಜಾಪೇತೀ’’ತಿಆದಿ.

೩೦೫. ವಟ್ಟಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತೀತಿ ಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಿಲೇಸವಟ್ಟಂ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಞ್ಚ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ. ವಿಪಾಕವಟ್ಟಂ ಕಾ ನು ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ ನಾಮ. ಏವಂ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಕಾರಣೇನ ವಿದ್ಧಸ್ತಭವಂ ಫಲಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಪಟಿಬಾಹತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಅವಸರದಾನತೋ. ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತುಂ ಸಚೇ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಮೇತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಪಟಿಸನ್ಧಿಅನಾಕಡ್ಢನಂ ಕುಸಲಂ ಅನವಜ್ಜಂ. ಸತ್ತ ಭವೇ ದೇತೀತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭೂತಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸತ್ತ ಭವೇ ದೇತಿ. ಏವಮಯನ್ತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಥಿತಾ’’ತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇತಿ ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇ ಗತಿಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತೇ ಅತ್ಥೇ. ‘‘ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಲೋಕಿಕಾ ಭವನಿಪ್ಫಾದಿಕಾವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ.

೩೦೬. ಯಥಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಅತ್ಥಬ್ಯಾಪನಿಚ್ಛಾಯಂ ಯಥಾ-ಸದ್ದೋ, ತೇನ ಉತ್ತರಪದತ್ಥಪ್ಪಧಾನೋ ಸಮಾಸೋತಿ ಆಹ – ‘‘ಯಾ ಯಾ ದಿಟ್ಠೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಅನುರೂಪನ್ತಿ ತಂತಂದಿಟ್ಠಿಅನುರೂಪನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮತ್ತನ್ತಿ ಅನವಸೇಸಂ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಪರಿಪುಣ್ಣ’’ನ್ತಿ. ಸಮಾದಿನ್ನನ್ತಿ ಆದಿಮಜ್ಝಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ಸಮಂ ಏಕಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಆದಿನ್ನಂ ಗಹಿತಂ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ. ತದೇತನ್ತಿ ಯದೇತಂ ‘‘ಯಞ್ಚೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಂ, ತದೇತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯಾ ಪನ ದಿಟ್ಠಿ ‘‘ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪವತ್ತಾ, ತಸ್ಸಂ ದಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಕಸ್ಸ ಠಿತಮತ್ತಸ್ಸ ಅನಿಸ್ಸಟ್ಠಸ್ಸ ತಂದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಪರೇಸಂ ಹತ್ಥಮುದ್ದಾದಿನಾ ವಿಞ್ಞಾಪನಕಾಲೇ ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಹಜಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ನ ಚೇತ್ಥ ವಚೀಕಮ್ಮಾಸಙ್ಕಾ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಾ ಪಾಣಘಾತಾದೀನಂಯೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ. ದಿಟ್ಠಾನುಲೋಮಿಕಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ಯಥಾ ಪರೇಸಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಅನುಲೋಮಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ. ತೇನಾಹ – ‘‘ಸಮಾದಿನ್ನಂ ಗಹಿತಂ ಪರಾಮಟ್ಠ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥಾತಿಆದಿ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ಇಮಿನಾ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಠಿತವಚೀಕಮ್ಮಂ, ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ, ದಿಟ್ಠಾನುಲೋಮಿಕಂ ವಚೀಕಮ್ಮನ್ತಿ ತಿವಿಧಂ ಹೋತೀತಿ ಏವಮಾದಿ ಅತಿದಿಸತಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸಾತಿ ಕಮ್ಮಪಥಪ್ಪತ್ತಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ. ‘‘ಯಾಯ ಕಾಯಚಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಸತೋ’’ತಿ ಅಪರೇ.

ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಹಜಾತಾ ಚೇತನಾ. ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ. ಪತ್ಥನಾತಿ ‘‘ಇದಂ ನಾಮ ಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಪತ್ಥನಾ. ಚೇತನಾಪತ್ಥನಾನಂ ವಸೇನಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತದಿಟ್ಠಿಗತನಿಸ್ಸಿತಚೇತಸಿಕನಿಕಾಮನಾನಂ ವಸೇನ. ಚಿತ್ತಟ್ಠಪನಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಣಿದಹನಾ. ಫಸ್ಸಾದಯೋತಿ ಚೇತನಾದಿಟ್ಠಿತಣ್ಹಾದಿವಿನಿಮುತ್ತಾ ಫಸ್ಸಾದಿಧಮ್ಮಾ. ಯಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿ ಪಾಪಿಕಾ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಟ್ಠಾಯ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಪುರಿಮಸ್ಸೇವಾತಿ ತಿತ್ತಕಪದಸ್ಸೇವ. ತಿತ್ತಕಂ ಕಟುಕನ್ತಿ ಚ ಉಭಯಂ ಇಧ ಅನಿಟ್ಠಪರಿಯಾಯಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ‘‘ಪಚ್ಛಾ ತೇ ಕಟುಕಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿಆದೀಸು ವಿಯ.

ಅಮ್ಬೋಯನ್ತಿ ಅಮ್ಬೋ ಅಯಂ. ತಮೇವ ಪೂಜನ್ತಿ ತಮೇವ ಪುಬ್ಬೇ ಲದ್ಧಪರಿಸಿಞ್ಚನದಾನಾದಿಪೂಜಂ. ನಿವೇಸರೇತಿ ಪವಿಸಿಂಸು. ಅಸಾತಸನ್ನಿವಾಸೇನಾತಿ ಅಮಧುರನಿಮ್ಬಮೂಲಸಂಸಗ್ಗೇನ.

ತಂ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ…ಪೇ… ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಏಕನ್ತಸಾವಜ್ಜತ್ತಾ ಅನಿಟ್ಠಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವುತ್ತಂ. ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇತಿ ದಸಮಸುತ್ತೇ. ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ ನವಮಸುತ್ತೇ ವಿಯ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಚಿತ್ತಟ್ಠಪನಾವ ಪತ್ಥನಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಣಿಧಿ ಚಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ.

ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.