೩. ರೂಪವಿಭಾಗೋ

೧೮. ಸರೂಪಕಥಾ

೬೫೩. ತೇಪಞ್ಞಾಸ ಪನಿಚ್ಚೇವಂ, ನಾಮಧಮ್ಮಾ ಪಕಾಸಿತಾ;

ಅಟ್ಠವೀಸವಿಧಂ ದಾನಿ, ರೂಪಂ ನಾಮ ಕಥೀಯತಿ.

೬೫೪. ಪಥವಾಪೋ ಚ ತೇಜೋ ಚ, ವಾಯೋ ಚೇತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ;

ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾ, ಕಾಯೋತಿ ಪನ ಪಞ್ಚ ಚ.

೬೫೫. ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅಥಾಪರಂ;

ಇತ್ಥಿಪುಮ್ಭಾವಯುಗಳಂ, ಜೀವಿತಂ ಹದಯಮ್ಪಿ ಚ.

೬೫೬. ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಚೇವಾಥ, ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಚ ದ್ವಯಂ;

ಆಕಾಸಧಾತು ರೂಪಸ್ಸ, ಲಹುತಾ ಮುದುತಾ ತಸ್ಸ.

೬೫೭. ಕಮ್ಮಞ್ಞತಾ ಉಪಚಯೋ, ಸನ್ತತಿ ಜರತಾ ಪನ;

ಅನಿಚ್ಚತಾ ಚ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋತಿ ಸಬ್ಬಥಾ.

೬೫೮. ಅಟ್ಠವೀಸವಿಧಂ ಹೋತಿ, ರೂಪಮೇತಂ ಸರೂಪತೋ;

ತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಭೇದೇನ, ಸಭಾವಞ್ಚ ವಿಭಾವಯೇ.

೬೫೯. ಸನ್ಧಾರಣಂ ತು ಪಥವೀಧಾತು ಕಕ್ಖಳಲಕ್ಖಣಾ;

ಆಬನ್ಧನಮಾಪೋಧಾತು, ಆಪಗ್ಘರಣಲಕ್ಖಣಾ.

೬೬೦. ಪರಿಪಾಚನತಾ ತೇಜೋಧಾತು ಉಣ್ಹತ್ತಲಕ್ಖಣಾ;

ಸಮುದೀರಣತಾ ವಾಯೋಧಾತು ವಿತ್ಥಮ್ಭಲಕ್ಖಣಾ.

೬೬೧. ಸಬ್ಬತ್ಥಾವಿನಿಭುತ್ತಾಪಿ, ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಕಲಕ್ಖಣಾ;

ತಂತಂಭಾವಸಮುಸ್ಸನ್ನಸಮ್ಭಾರೇಸುಪಲಕ್ಖಿತಾ.

೬೬೨. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇನುಪತ್ಥದ್ಧಾ, ಸೇಸರೂಪಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯಾ;

ಚತುಧೇವಂ ಕಲಾಪೇಸು, ಮಹಾಭೂತಾ ಪವತ್ತರೇ.

೬೬೩. ಚಕ್ಖು ಸಮ್ಭಾರಚಕ್ಖುಮ್ಹಿ, ಸತ್ತಕ್ಖಿಪಟಲೋಚಿತೇ;

ಕಣ್ಹಮಣ್ಡಲಮಜ್ಝಮ್ಹಿ, ಪಸಾದೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ.

೬೬೪. ಯೇನ ಚಕ್ಖುಪಸಾದೇನ, ರೂಪಾನಿ ಅನುಪಸ್ಸತಿ;

ಪರಿತ್ತಂ ಸುಖುಮಞ್ಚೇತಂ, ಊಕಾಸಿರಸಮೂಪಮಂ.

೬೬೫. ಸೋತಂ ಸೋತಬಿಲಸ್ಸನ್ತೋ,

ತಮ್ಬಲೋಮಾಚಿತೇ ತಥಾ;

ಅಙ್ಗುಲಿವೇಧನಾಕಾರೇ,

ಪಸಾದೋತಿ ಪಕಾಸಿತೋ.

೬೬೬. ಅನ್ತೋ ಅಜಪದಟ್ಠಾನೇ, ಘಾನಂ ಘಾನಬಿಲೇ ಠಿತಂ;

ಜಿವ್ಹಾ ಜಿವ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝಮ್ಹಿ, ಉಪ್ಪಲಾಕಾರಸನ್ನಿಭೇ.

೬೬೭. ಇಚ್ಚೇವಂ ಪನ ಚತ್ತಾರೋ, ತಂತಂದೇಸವವತ್ಥಿತಾ;

ಕಾಯಪ್ಪಸಾದೋಪಾದಿನ್ನೇ, ಸಬ್ಬಕೇತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ.

೬೬೮. ರೂಪಾದ್ಯಾಭಿಘಾತಾರಹಭೂತಾನಂ ವಾ ಯಥಾರಹಂ;

ದಟ್ಠುಕಾಮನಿದಾನಾದಿಕಮ್ಮಭೂತಾನಮೇವ ವಾ.

೬೬೯. ಪಸಾದಲಕ್ಖಣಾ ಭೂತರೂಪಾನಂ ಭೂತನಿಸ್ಸಿತಾ;

ಕಪ್ಪಾಸಪಟಲಸ್ನೇಹಸನ್ನಿಭಾತಿ ಚ ವಣ್ಣಿತಾ.

೬೭೦. ಪಞ್ಚಾಪಿ ಜೀವಿತಾರಕ್ಖಾ, ರೂಪಾದಿಪರಿವಾರಿತಾ;

ಧೀತರಾವ ಕುಮಾರಾವ, ಕಲಾಪನ್ತರವುತ್ತಿನೋ.

೬೭೧. ರೂಪಂ ನಿಭಾಸೋ ಭೂತಾನಂ, ಸದ್ದೋ ನಿಗ್ಘೋಸನಂ ತಥಾ;

ಗನ್ಧೋ ಚ ಗನ್ಧನಂ ತತ್ಥ, ರಸೋ ಚ ರಸನೀಯತಾ.

೬೭೨. ಭೂತತ್ತಯಞ್ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಆಪೋಧಾತುವಿವಜ್ಜಿತಂ;

ಸದ್ದೋ ಅನಿಯತೋ ತತ್ಥ, ತದಞ್ಞೇ ಸಹವುತ್ತಿನೋ.

೬೭೩. ಚಕ್ಖಾದಿಪಟಿಹನನಲಕ್ಖಣಾ ತು ಯಥಾಕ್ಕಮಂ;

ಪಞ್ಚೇವ ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣವೀಥಿಯಾ ವಿಸಯಾ ಮತಾ.

೬೭೪. ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪನಿತ್ಥಿತ್ತಂ, ಇತ್ಥಿಭಾವೋತಿ ದೇಸಿತೋ;

ಪುರಿಸತ್ತಂ ತಥಾಭಾವೋ, ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯ ನಾಮಕೋ.

೬೭೫. ತಂ ದ್ವಯಂ ಪನುಪಾದಿನ್ನೇ, ಕಾಯೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಲಬ್ಭತಿ;

ಕಲಾಪನ್ತರಭಿನ್ನಞ್ಚ, ಭಿನ್ನಸನ್ತಾನವತ್ತಿ ಚ.

೬೭೬. ರೂಪಾನಂ ಕಮ್ಮಜಾತಾನಂ, ಅನುಪಾಲನಲಕ್ಖಣಂ;

ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯರೂಪನ್ತಿ, ಆಯು ನಾಮ ಪವುಚ್ಚತಿ.

೬೭೭. ಮನೋಧಾತುಯಾ ಚ ತಥಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯಾ;

ನಿಸ್ಸಯಲಕ್ಖಣಂ ವತ್ಥುರೂಪಂ ಹದಯನಿಸ್ಸಿತಂ.

೬೭೮. ಮಜ್ಝೇ ಹದಯಕೋಸಮ್ಹಿ, ಅಡ್ಢಪ್ಪಸತಲೋಹಿತೇ;

ಭೂತರೂಪಮುಪಾದಾಯ, ಚಕ್ಖಾದಿ ವಿಯ ವತ್ತತಿ.

೬೭೯. ಆಕಾಸಧಾತು ರೂಪಾನಂ, ಪರಿಚ್ಛೇದಕಲಕ್ಖಣಾ;

ತಂತಂರೂಪಕಲಾಪಾನಂ, ಪರಿಯನ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

೬೮೦. ಚಿತ್ತಂ ಸಹಜರೂಪಾನಂ, ಕಾಯಸ್ಸ ಗಮನಾದಿಸು;

ಸನ್ಥಮ್ಭನಸನ್ಧಾರಣಚಲನಸ್ಸ ತು ಪಚ್ಚಯೋ.

೬೮೧. ವಾಯೋಧಾತುವಿಕಾರೋಯಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿನಾಮಕೋ;

ವಾಯೋಧಾತಾಧಿಕಾನಂ ತು, ಭೂತಾನಮಿತಿ ಕೇಚನಾ.

೬೮೨. ತಥಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಿನೋ, ವಚೀಘೋಸಪ್ಪವತ್ತಿಯಂ;

ಉಪಾದಿನ್ನರೂಪಕಾಯಘಟ್ಟನಸ್ಸ ತು ಪಚ್ಚಯೋ.

೬೮೩. ಪಥವೀಧಾತುವಿಕಾರೋಯಂ, ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿನಾಮಕೋ;

ಪಥವೀಧಾತಾಧಿಕಾನಂ ತು, ಭೂತಾನಮಿತಿ ಕೇಚನಾ.

೬೮೪. ದ್ವೇಪಿ ಕಾಯವಚೀಕಮ್ಮದ್ವಾರಭೂತಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ;

ತೇ ಪನ ಘಟ್ಟನಾಹೇತು-ವಿಕಾರಾಕಾರಲಕ್ಖಣಾ.

೬೮೫. ವಿಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಕಾಯೇನ, ವಾಚಾಯ ಚ ವಿಚಿನ್ತಿತಂ;

ಸಯಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ, ವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಪಕಿತ್ತಿತಾ.

೬೮೬. ಲಹುತಾ ಪನ ರೂಪಾನಂ, ಅದನ್ಧಾಕಾರಲಕ್ಖಣಾ;

ಮುದುತಾಪಿ ಚ ರೂಪಾನಂ, ಮದ್ದವಾಕಾರಲಕ್ಖಣಾ.

೬೮೭. ಕಮ್ಮಞ್ಞತಾ ಚ ರೂಪಾನಂ, ಯೋಗ್ಗತಾಕಾರಲಕ್ಖಣಾ;

ಗಾರವಥದ್ಧತಾ ಯೋಗ್ಗಪಟಿಪಕ್ಖಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ.

೬೮೮. ಸಪ್ಪಾಯಮುತುಮಾಹಾರಂ, ಲಭಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಸಮ್ಪದಂ;

ಲಹೂ ಮುದು ಚ ಕಮ್ಮಞ್ಞಂ, ಯದಾ ರೂಪಂ ಪವತ್ತತಿ.

೬೮೯. ತಥಾಪವತ್ತರೂಪಸ್ಸ, ಪವತ್ತಾಕಾರಭೇದಿತಂ;

ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಮ್ಪೇತಂ, ಸಹವುತ್ತಿ ತದಾ ಭವೇ.

೬೯೦. ಸಪ್ಪಾಯಂ ಪಟಿವೇಧಾಯ, ಪಟಿಪತ್ತುಪಕಾರಿತಾ;

ಸಾಕಾರಾ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಾವ ಮಹೇಸಿನಾ.

೬೯೧. ರೂಪಸ್ಸೋಪಚಯೋ ನಾಮ, ರೂಪಸ್ಸಾಚಯಲಕ್ಖಣೋ;

ಪವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸನ್ತತೀತಿ ಪಕಾಸಿತಾ.

೬೯೨. ರೂಪಮಾಚಯರೂಪೇನ, ಜಾಯತಿಚ್ಚುಪರೂಪರಿ;

ಪೇಕ್ಖತೋಪಚಯಾಕಾರಾ, ಜಾತಿ ಗಯ್ಹತಿ ಯೋಗಿನೋ.

೬೯೩. ಅನುಪ್ಪಬನ್ಧಾಕಾರೇನ, ಜಾಯತೀತಿ ಸಪೇಕ್ಖತೋ;

ತದಾಯಂ ಸನ್ತತಾಕಾರಾ, ಜಾತಿ ಗಯ್ಹತಿ ತಸ್ಸ ತು.

೬೯೪. ಏವಮಾಭೋಗಭೇದೇನ, ಜಾತಿರೂಪಂ ದ್ವಿಧಾ ಕತಂ;

ಅತ್ತೂಪಲದ್ಧಿಭಾವೇನ, ಜಾಯನ್ತಂ ವಾಥ ಕೇವಲಂ.

೬೯೫. ರೂಪಂ ವಿವಿತ್ತೋಕಾಸಸ್ಸ, ಪೂರಕಟ್ಠೇನ ಚೀಯತಿ;

ಅಭಾವಾ ಪುನಭಾವಾಯ, ಪವತ್ತಂ ಸನ್ತತೀತಿ ಚ.

೬೯೬. ಏವಮಾಕಾರಭೇದಾವ, ಸಬ್ಬಾಕಾರವರಾಕರೋ;

ಜಾತಿರೂಪಂ ದ್ವಿಧಾಕಾಸಿ, ಜಾತಿರೂಪವಿರೋಚನೋ.

೬೯೭. ಜರತಾ ನವತಾಹಾಯಾ, ರೂಪಾನಂ ಪಾಕಲಕ್ಖಣಾ;

ಅನಿಚ್ಚತನ್ತಿ ಮಪ್ಪತ್ತಿ, ಪರಿಭಿಜ್ಜನಲಕ್ಖಣಾ.

೬೯೮. ಇತಿ ಲಕ್ಖಣರೂಪಂ ತು, ತಿವಿಧಂ ಭಿನ್ನಕಾಲಿಕಂ;

ಸಭಾವರೂಪಧಮ್ಮೇಸು, ತಂತಂಕಾಲೋಪಲಕ್ಖಿತಂ.

೬೯೯. ಯೇನ ಲಕ್ಖೀಯತಿ ರೂಪಂ, ಭಿನ್ನಾಕಾರಂ ಖಣೇ ಖಣೇ;

ವಿಪಸ್ಸನಾನಯತ್ಥಾಯ, ತಮಿಚ್ಚಾಹ ತಥಾಗತೋ.

೭೦೦. ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ,

ಯಾಪೇತಬ್ಬೋಜಲಕ್ಖಣೋ;

ಆಹಾರೋ ಸೇನ್ದ್ರಿಯಜಾತೋ,

ರೂಪಕಾಯಾನುಪಾಲಕೋ.

೭೦೧. ಇಚ್ಚೇವಂ ಸಪರಿಚ್ಛೇದಾ, ಸವಿಕಾರಾ ಸಲಕ್ಖಣಾ;

ಅಕಿಚ್ಚಪಟಿವೇಧಾಯ, ದಯಾಪನ್ನೇನ ತಾದಿನಾ.

೭೦೨. ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಯಥಾಯೋಗಂ, ದೇಸಿತಾತಿ ಪಕಾಸಿತಾ;

ರೂಪಧಮ್ಮಾ ಸರೂಪೇನ, ಅಟ್ಠವೀಸತಿ ಸಬ್ಬಥಾ.

೭೦೩. ಕತ್ವಾನ ಜಾತಿಮೇಕಂ ತು, ತತ್ಥೋಪಚಯಸನ್ತತಿಂ;

ಸತ್ತವೀಸತಿ ರೂಪಾನಿ, ಭವನ್ತೀತಿ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ.

೭೦೪. ಭೂತತ್ತಯಂ ತು ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಕತ್ವಾ ಛಬ್ಬೀಸಧಾಪಿ ಚ;

ಉಭಯಂ ಜಾತಿಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಗಹೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ.

೭೦೫. ರೂಪಧಮ್ಮಾನಮಿಚ್ಚೇವಂ, ವಿಭಾವೇಯ್ಯ ವಿಸಾರದೋ;

ಸರೂಪಂ ನಾಮಸಙ್ಖೇಪಂ, ಸಭಾವಞ್ಚ ಸಲಕ್ಖಣನ್ತಿ.

ಇತಿ ರೂಪವಿಭಾಗೇ ಸರೂಪಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.