೫. ಜರಾವಗ್ಗೋ

೧. ಜರಾಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೫೧೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಪಚ್ಛಾತಪೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಪಿಟ್ಠಿಂ ಓತಾಪಯಮಾನೋ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಗತ್ತಾನಿ ಪಾಣಿನಾ ಅನೋಮಜ್ಜನ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ನ ಚೇವಂ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ತಾವ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ, ಸಿಥಿಲಾನಿ ಚ ಗತ್ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ವಲಿಯಜಾತಾನಿ, ಪುರತೋ ಪಬ್ಭಾರೋ ಚ ಕಾಯೋ, ದಿಸ್ಸತಿ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಏವಞ್ಹೇತಂ, ಆನನ್ದ, ಹೋತಿ – ಜರಾಧಮ್ಮೋ ಯೋಬ್ಬಞ್ಞೇ, ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಆರೋಗ್ಯೇ, ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಜೀವಿತೇ. ನ ಚೇವ ತಾವ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ, ಸಿಥಿಲಾನಿ ಚ ಹೋನ್ತಿ ಗತ್ತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ವಲಿಯಜಾತಾನಿ, ಪುರತೋ ಪಬ್ಭಾರೋ ಚ ಕಾಯೋ, ದಿಸ್ಸತಿ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾ ಚ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಧೀ ತಂ ಜಮ್ಮಿ ಜರೇ ಅತ್ಥು, ದುಬ್ಬಣ್ಣಕರಣೀ ಜರೇ;

ತಾವ ಮನೋರಮಂ ಬಿಮ್ಬಂ, ಜರಾಯ ಅಭಿಮದ್ದಿತಂ.

‘‘ಯೋಪಿ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವೇ, ಸೋಪಿ ಮಚ್ಚುಪರಾಯಣೋ [ಸಬ್ಬೇ ಮಚ್ಚುಪರಾಯನಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)];

ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪರಿವಜ್ಜೇತಿ, ಸಬ್ಬಮೇವಾಭಿಮದ್ದತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ;

೨. ಉಣ್ಣಾಭಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೫೧೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನಾನಾವಿಸಯಾನಿ ನಾನಾಗೋಚರಾನಿ, ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮೇಸಂ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ನಾನಾವಿಸಯಾನಂ ನಾನಾಗೋಚರಾನಂ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಾನಂ ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣಂ, ಕೋ ಚ ನೇಸಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನಾನಾವಿಸಯಾನಿ ನಾನಾಗೋಚರಾನಿ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ನಾನಾವಿಸಯಾನಂ ನಾನಾಗೋಚರಾನಂ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತಾನಂ ಮನೋ ಪಟಿಸರಣಂ, ಮನೋವ ನೇಸಂ ಗೋಚರವಿಸಯಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಮನಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಮನಸ್ಸ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸತಿ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸತಿಯಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸತಿಯಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಮುತ್ತಿ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ. ‘‘ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ. ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಿಂ ಪಟಿಸರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಚ್ಚಯಾಸಿ [ಅಚ್ಚಸರಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಜ್ಝಪರಂ (ಪೀ. ಕ.)], ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಞ್ಹಂ, ನಾಸಕ್ಖಿ ಪಞ್ಹಸ್ಸ ಪರಿಯನ್ತಂ ಗಹೇತುಂ. ನಿಬ್ಬಾನೋಗಧಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ನಿಬ್ಬಾನಪರಾಯಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಉಣ್ಣಾಭೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೂಟಾಗಾರೇ ವಾ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ ವಾ [ರಸ್ಮಿಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಪಾಚೀನವಾತಪಾನಾ ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೇ ವಾತಪಾನೇನ ರಸ್ಮಿ [ಕೂಟಾಗಾರಂ ವಾ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಂ ವಾ ಉತ್ತರಾಯ (ಕ. ಸೀ.)] ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಕ್ವಾಸ್ಸ [ಕಾಯ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಪತಿಟ್ಠಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಚ್ಛಿಮಾಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿತ್ತಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಣ್ಣಾಭಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ತಥಾಗತೇ ಸದ್ಧಾ ನಿವಿಟ್ಠಾ ಮೂಲಜಾತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ದಳ್ಹಾ ಅಸಂಹಾರಿಯಾ ಸಮಣೇನ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ವಾ ದೇವೇನ ವಾ ಮಾರೇನ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮುನಾ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮಮ್ಹಿ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಕಾಲಙ್ಕರೇಯ್ಯ, ನತ್ಥಿ ಸಂಯೋಜನಂ ಯೇನ ಸಂಯೋಜನೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪುನ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಾಕೇತಸುತ್ತಂ

೫೧೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾಕೇತೇ ವಿಹರತಿ ಅಞ್ಜನವನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಯಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ?

‘‘ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಗವಂನೇತ್ತಿಕಾ ಭಗವಂಪಟಿಸರಣಾ. ಸಾಧು ವತ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂಯೇವ ಪಟಿಭಾತು ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ. ಭಗವತೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಯಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ’’.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಯಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ? ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸದ್ಧಾಬಲಂ, ಯಂ ಸದ್ಧಾಬಲಂ ತಂ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ವೀರಿಯಬಲಂ, ಯಂ ವೀರಿಯಬಲಂ ತಂ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸತಿಬಲಂ, ಯಂ ಸತಿಬಲಂ ತಂ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸಮಾಧಿಬಲಂ, ಯಂ ಸಮಾಧಿಬಲಂ ತಂ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ, ಯಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ ತಂ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನದೀ ಪಾಚೀನನಿನ್ನಾ ಪಾಚೀನಪೋಣಾ ಪಾಚೀನಪಬ್ಭಾರಾ, ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ದೀಪೋ. ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ಏಕೋ ಸೋತೋ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ [ಸಙ್ಖಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ದ್ವೇ ಸೋತಾನಿ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ಏಕೋ ಸೋತೋ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ? ಯಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ದೀಪಸ್ಸ ಪುರಿಮನ್ತೇ [ಪುರತ್ಥಿಮನ್ತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಉದಕಂ, ಯಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೇ ಉದಕಂ – ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ಏಕೋ ಸೋತೋ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ದ್ವೇ ಸೋತಾನಿ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ? ಯಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ದೀಪಸ್ಸ ಉತ್ತರನ್ತೇ ಉದಕಂ, ಯಞ್ಚ ದಕ್ಖಿಣನ್ತೇ ಉದಕಂ – ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ತಸ್ಸಾ ನದಿಯಾ ದ್ವೇ ಸೋತಾನಿ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸದ್ಧಾಬಲಂ, ಯಂ ಸದ್ಧಾಬಲಂ ತಂ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ವೀರಿಯಬಲಂ, ಯಂ ವೀರಿಯಬಲಂ ತಂ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸತಿಬಲಂ, ಯಂ ಸತಿಬಲಂ ತಂ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಸಮಾಧಿಬಲಂ, ಯಂ ಸಮಾಧಿಬಲಂ ತಂ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ; ಯಂ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ, ಯಂ ಪಞ್ಞಾಬಲಂ ತಂ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಪಞ್ಚನ್ನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖು ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕಸುತ್ತಂ

೫೧೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸದ್ದಹಸಿ [ಸದ್ದಹಾಸಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ನ ಖ್ವಾಹಂ ಏತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸದ್ಧಾಯ ಗಚ್ಛಾಮಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಯೇಸಞ್ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅಫಸ್ಸಿತಂ [ಅಪಸ್ಸಿತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.), ಅಫುಸಿತಂ (ಪೀ.)] ಪಞ್ಞಾಯ, ತೇ ತತ್ಥ ಪರೇಸಂ ಸದ್ಧಾಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಯೇಸಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ, ಭನ್ತೇ, ಞಾತಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯ, ನಿಕ್ಕಙ್ಖಾ ತೇ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ, ಭನ್ತೇ, ಞಾತಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯ. ನಿಕ್ಕಙ್ಖವಾಹಂ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಯೇಸಞ್ಹೇತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅವಿದಿತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯ, ತೇ ತತ್ಥ ಪರೇಸಂ ಸದ್ಧಾಯ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಯೇಸಞ್ಚ ಖೋ ಏತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಞಾತಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಿದಿತಂ ಸಚ್ಛಿಕತಂ ಫಸ್ಸಿತಂ ಪಞ್ಞಾಯ, ನಿಕ್ಕಙ್ಖಾ ತೇ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಪಠಮಪುಬ್ಬಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೫೧೫. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕತಿನಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ?

ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಏಕಸ್ಸ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕತಮಸ್ಸ ಏಕಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಪಞ್ಞವತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ತದನ್ವಯಾ ಸದ್ಧಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯಂ ವೀರಿಯಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯಾ ಸತಿ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯೋ ಸಮಾಧಿ ಸಣ್ಠಾತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಸ್ಸ ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಪುಬ್ಬಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೫೧೬. ತಂಯೇವ ನಿದಾನಂ. ‘‘ಕತಿನಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ? ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕತಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ? ಅರಿಯಾಯ ಚ ಪಞ್ಞಾಯ, ಅರಿಯಾಯ ಚ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಾ ಪಞ್ಞಾ ತದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಿ ತದಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ತತಿಯಪುಬ್ಬಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೫೧೭. ತಂಯೇವ ನಿದಾನಂ. ‘‘ಕತಿನಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ? ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ? ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ – ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಚತುತ್ಥಪುಬ್ಬಾರಾಮಸುತ್ತಂ

೫೧೮. ತಂಯೇವ ನಿದಾನಂ. ‘‘ಕತಿನಂ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ? ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕತಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ – ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜಸುತ್ತಂ

೫೧೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮತಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ ಹೋತಿ – ‘‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ –

‘‘ಆಯಸ್ಮತಾ, ಭನ್ತೇ, ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಆಯಸ್ಮತಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ?

‘‘ತಿಣ್ಣನ್ನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಕತಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣನ್ನಂ? ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ – ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿಣ್ಣನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀತಿ. ಇಮಾನಿ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಕಿಮನ್ತಾನಿ? ಖಯನ್ತಾನಿ. ಕಿಸ್ಸ ಖಯನ್ತಾನಿ? ಜಾತಿಜರಾಮರಣಸ್ಸ. ‘ಜಾತಿಜರಾಮರಣಂ ಖಯ’ನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನ ಪಿಣ್ಡೋಲಭಾರದ್ವಾಜೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಞ್ಞಾ ಬ್ಯಾಕತಾ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾಮೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಆಪಣಸುತ್ತಂ

೫೨೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಅಙ್ಗೇಸು ವಿಹರತಿ ಆಪಣಂ ನಾಮ ಅಙ್ಗಾನಂ ನಿಗಮೋ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತೇ ಏಕನ್ತಗತೋ [ಏಕನ್ತಿಗತೋ (ಸೀ.)] ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ನ ಸೋ ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ವಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೇಯ್ಯ ವಾ’’ತಿ?

‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ನ ಸೋ ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ವಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೇಯ್ಯ ವಾ. ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಏವಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ – ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಯಂ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ವೀರಿಯಂ ತದಸ್ಸ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಸತಿಮಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪರಮೇನ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಚಿರಕತಮ್ಪಿ ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪಿ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಸತಿ ತದಸ್ಸ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿನೋ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಲಭಿಸ್ಸತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭಿಸ್ಸತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ಯೋ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಾಧಿ ತದಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿನೋ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಏವಂ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ – ಅನಮತಗ್ಗೋ ಖೋ ಸಂಸಾರೋ. ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸನ್ಧಾವತಂ ಸಂಸರತಂ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ತಮೋಕಾಯಸ್ಸ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧೋ ಸನ್ತಮೇತಂ ಪದಂ ಪಣೀತಮೇತಂ ಪದಂ, ಯದಿದಂ – ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ [ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ (?)]. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಞಾ ತದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧೋ ಸೋ [ಸ ಖೋ ಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಭನ್ತೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪದಹಿತ್ವಾ ಪದಹಿತ್ವಾ ಏವಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸರಿತ್ವಾ ಏವಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪಜಾನಿತ್ವಾ ಪಜಾನಿತ್ವಾ ಏವಂ ಅಭಿಸದ್ದಹತಿ – ‘ಇಮೇ ಖೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ಸುತವಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇನಾಹಂ ಏತರಹಿ ಕಾಯೇನ ಚ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿವಿಜ್ಝ [ಪಟಿವಿಜ್ಝ (ಸೀ. ಕ.) ತದಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ಅತಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾತಿ ವಣ್ಣಿತಂ] ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಭನ್ತೇ, ಸದ್ಧಾ ತದಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಯೋ ಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತೇ ಏಕನ್ತಗತೋ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ, ನ ಸೋ ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಕಙ್ಖೇಯ್ಯ ವಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛೇಯ್ಯ ವಾ. ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ – ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಾಯ, ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ಯಂ ಹಿಸ್ಸ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವೀರಿಯಂ ತದಸ್ಸ ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಸತಿಮಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪರಮೇನ ಸತಿನೇಪಕ್ಕೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಚಿರಕತಮ್ಪಿ ಚಿರಭಾಸಿತಮ್ಪಿ ಸರಿತಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಾ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸತಿ ತದಸ್ಸ ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿನೋ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಾರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಲಭಿಸ್ಸತಿ ಸಮಾಧಿಂ, ಲಭಿಸ್ಸತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏಕಗ್ಗತಂ. ಯೋ ಹಿಸ್ಸ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಮಾಧಿ ತದಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧಸ್ಸ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತಿನೋ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಏತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ ಯಂ ಏವಂ ಪಜಾನಿಸ್ಸತಿ – ಅನಮತಗ್ಗೋ ಖೋ ಸಂಸಾರೋ. ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸನ್ಧಾವತಂ ಸಂಸರತಂ. ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ತಮೋಕಾಯಸ್ಸ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧೋ ಸನ್ತಮೇತಂ ಪದಂ ಪಣೀತಮೇತಂ ಪದಂ, ಯದಿದಂ – ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥೋ ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ ವಿರಾಗೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪಞ್ಞಾ ತದಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಸದ್ಧೋ ಸೋ [ಸ ಖೋ ಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪದಹಿತ್ವಾ ಪದಹಿತ್ವಾ ಏವಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸರಿತ್ವಾ ಏವಂ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ಸಮಾದಹಿತ್ವಾ ಏವಂ ಪಜಾನಿತ್ವಾ ಪಜಾನಿತ್ವಾ ಏವಂ ಅಭಿಸದ್ದಹತಿ – ‘ಇಮೇ ಖೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೇ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇ ಸುತವಾ ಅಹೇಸುಂ. ತೇನಾಹಂ ಏತರಹಿ ಕಾಯೇನ ಚ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿವಿಜ್ಝ [ಪಟಿವಿಜ್ಝ (ಕ. ಸೀ. ಕ.)] ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಯಾ ಹಿಸ್ಸ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸದ್ಧಾ ತದಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಜರಾವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಜರಾ ಉಣ್ಣಾಭೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ, ಸಾಕೇತೋ ಪುಬ್ಬಕೋಟ್ಠಕೋ;

ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಚ ಚತ್ತಾರಿ, ಪಿಣ್ಡೋಲೋ ಆಪಣೇನ ಚಾತಿ [ಸದ್ಧೇನ ತೇ ದಸಾತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)].