೬. ಸೂಕರಖತವಗ್ಗೋ

೧. ಸಾಲಸುತ್ತಂ

೫೨೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಸಾಲಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಪಾಣಾ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಥಾಮೇನ ಜವೇನ ಸೂರೇನ [ಸೂರಿಯೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯ’’.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ ಪಾಣಾ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಥಾಮೇನ ಜವೇನ ಸೂರೇನ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಮಲ್ಲಿಕಸುತ್ತಂ

೫೨೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಲ್ಲೇಸು [ಮಲ್ಲಕೇಸು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಮಲ್ಲಿಕೇಸು (ಕ.)] ವಿಹರತಿ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಂ ನಾಮ ಮಲ್ಲಾನಂ ನಿಗಮೋ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಯಾವಕೀವಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅರಿಯಞಾಣಂ ನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ನೇವ ತಾವ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಣ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅರಿಯಞಾಣಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಣ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ, ಅಥ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವಕೀವಞ್ಚ ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಸ ಕೂಟಂ ನ ಉಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ಗೋಪಾನಸೀನಂ ಸಣ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ಗೋಪಾನಸೀನಂ ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಸ ಕೂಟಂ ಉಸ್ಸಿತಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಗೋಪಾನಸೀನಂ ಸಣ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ, ಅಥ ಗೋಪಾನಸೀನಂ ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವಕೀವಞ್ಚ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅರಿಯಞಾಣಂ ನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಣ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅರಿಯಞಾಣಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಅಥ ಚತುನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ…ಪೇ… ಅವಟ್ಠಿತಿ ಹೋತಿ.

‘‘ಕತಮೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ. ಪಞ್ಞವತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ತದನ್ವಯಾ ಸದ್ಧಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯಂ ವೀರಿಯಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯಾ ಸತಿ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತದನ್ವಯೋ ಸಮಾಧಿ ಸಣ್ಠಾತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸೇಖಸುತ್ತಂ

೫೨೩. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಅಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ?

ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನೇಯ್ಯ, ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಅಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನೇಯ್ಯ’’.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ – ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಯೋ ಏವಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ತಥಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಯಥಾ ಭಗವಾ’ತಿ? ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ನತ್ಥಿ ಖೋ ಇತೋ ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಯೋ ಏವಂ ಭೂತಂ ತಚ್ಛಂ ತಥಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಯಥಾ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಜಾನಾತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಯಂಗತಿಕಾನಿ ಯಂಪರಮಾನಿ ಯಂಫಲಾನಿ ಯಂಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ. ನ ಹೇವ ಖೋ ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ; ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಅಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಜಾನಾತಿ – ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಯಂಗತಿಕಾನಿ ಯಂಪರಮಾನಿ ಯಂಫಲಾನಿ ಯಂಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ. ಕಾಯೇನ ಚ ಫುಸಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ; ಪಞ್ಞಾಯ ಚ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಅಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಛ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಜಾನಾತಿ. ‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ ಛ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ ಛ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಯಾಯೋ ಯಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಅಸೇಖೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಸೇಖಭೂಮಿಯಂ ಠಿತೋ ‘ಅಸೇಖೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪದಸುತ್ತಂ

೫೨೪. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಜಙ್ಗಲಾನಂ [ಜಙ್ಗಮಾನಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಪಾಣಾನಂ ಪದಜಾತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಹತ್ಥಿಪದೇ ಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಹತ್ಥಿಪದಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಮಹನ್ತತ್ತೇನ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಪದಾನಿ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯ. ಕತಮಾನಿ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದಾನಿ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪದಂ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಜಙ್ಗಲಾನಂ ಪಾಣಾನಂ ಪದಜಾತಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ಹತ್ಥಿಪದೇ ಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಹತ್ಥಿಪದಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಮಹನ್ತತ್ತೇನ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಪದಾನಿ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪದಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಸಾರಸುತ್ತಂ

೫೨೫. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಾರಗನ್ಧಾ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ …ಪೇ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ತಂ ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಾರಗನ್ಧಾ, ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತೇಸಂ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ, ಯದಿದಂ – ಬೋಧಾಯಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪತಿಟ್ಠಿತಸುತ್ತಂ

೫೨೬. ‘‘ಏಕಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನಿ. ಕತಮಸ್ಮಿಂ ಏಕಧಮ್ಮೇ? ಅಪ್ಪಮಾದೇ. ಕತಮೋ ಚ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪ್ಪಮಾದೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖತಿ ಆಸವೇಸು ಚ ಸಾಸವೇಸು ಚ ಧಮ್ಮೇಸು. ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ರಕ್ಖತೋ ಆಸವೇಸು ಚ ಸಾಸವೇಸು ಚ ಧಮ್ಮೇಸು ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ಪಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಏವಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಧಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುಭಾವಿತಾನೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸಹಮ್ಪತಿಬ್ರಹ್ಮಸುತ್ತಂ

೫೨೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅಮತೋಗಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಾನಿ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅಮತೋಗಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಾನಿ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾನೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತಿ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಭಗವತೋ ಪುರತೋ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತಿ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಭಗವಾ, ಏವಮೇತಂ ಸುಗತ! ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅಮತೋಗಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಾನಿ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವಿತಂ ಬಹುಲೀಕತಂ ಅಮತೋಗಧಂ ಹೋತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ. ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅಮತೋಗಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಾನಿ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾನಿ’’.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಸ್ಸಪೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಚರಿಂ. ತತ್ರಪಿ ಮಂ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಸಹಕೋ ಭಿಕ್ಖು, ಸಹಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮೇಸಂಯೇವ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಭಾವಿತತ್ತಾ ಬಹುಲೀಕತತ್ತಾ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಂ ವಿರಾಜೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನೋ. ತತ್ರಪಿ ಮಂ ಏವಂ ಜಾನನ್ತಿ – ‘ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹಮ್ಪತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇತಂ, ಭಗವಾ, ಏವಮೇತಂ ಸುಗತ! ಅಹಮೇತಂ ಜಾನಾಮಿ, ಅಹಮೇತಂ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಯಥಾ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅಮತೋಗಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಮತಪರಾಯಣಾನಿ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾನೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸೂಕರಖತಸುತ್ತಂ

೫೨೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಸೂಕರಖತಾಯಂ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ [ಪವತ್ತೇತೀತಿ (ಸೀ.)]? ‘‘ಅನುತ್ತರಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಅನುತ್ತರಞ್ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯೋಗಕ್ಖೇಮಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅನುತ್ತರೋ ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋ ಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ ಉಪಸಮಗಾಮಿಂ ಸಮ್ಬೋಧಗಾಮಿಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಭಾವೇತಿ ಉಪಸಮಗಾಮಿಂ ಸಮ್ಬೋಧಗಾಮಿಂ. ಅಯಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನುತ್ತರೋ ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋ ಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಏಸೋ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅನುತ್ತರೋ ಯೋಗಕ್ಖೇಮೋ ಯಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರೋ ಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ಸತ್ಥರಿ ಸಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ [ಸಪ್ಪಟಿಸ್ಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)], ಧಮ್ಮೇ ಸಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಸಙ್ಘೇ ಸಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಸಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ಸಪ್ಪತಿಸ್ಸೋ. ಅಯಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರೋ ಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಾರಿಪುತ್ತ! ಏಸೋ ಹಿ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರೋ ಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ ಭಿಕ್ಖು ತಥಾಗತೇ ವಾ ತಥಾಗತಸಾಸನೇ ವಾ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಪವತ್ತಮಾನೋ ಪವತ್ತತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಠಮಉಪ್ಪಾದಸುತ್ತಂ

೫೨೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವಾ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ದುತಿಯಉಪ್ಪಾದಸುತ್ತಂ

೫೩೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ಸುಗತವಿನಯಾ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಭಾವಿತಾನಿ ಬಹುಲೀಕತಾನಿ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ನಾಞ್ಞತ್ರ ಸುಗತವಿನಯಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸೂಕರಖತವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಾಲಂ ಮಲ್ಲಿಕಂ ಸೇಖೋ ಚ, ಪದಂ ಸಾರಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ;

ಬ್ರಹ್ಮಸೂಕರಖತಾಯೋ, ಉಪ್ಪಾದಾ ಅಪರೇ ದುವೇತಿ.