೪. ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸುದ್ಧಿಕಸುತ್ತಂ

೫೦೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸೋತಾಪನ್ನಸುತ್ತಂ

೫೦೨. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅರಹನ್ತಸುತ್ತಂ

೫೦೩. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಖೀಣಾಸವೋ ವುಸಿತವಾ ಕತಕರಣೀಯೋ ಓಹಿತಭಾರೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತಸದತ್ಥೋ ಪರಿಕ್ಖೀಣಭವಸಂಯೋಜನೋ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾ ವಿಮುತ್ತೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಪಠಮಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೫೦೪. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ನ ಮೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ವಾ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ನ ಚ ಪನೇತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ತೇ ಖೋ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ಚೇವ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ತೇ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತಂ

೫೦೫. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಯೇ ಹಿ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ; ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ…ಪೇ… ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ…ಪೇ… ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ …ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ; ನ ಮೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ವಾ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ನ ಚ ಪನೇತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಂ ವಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ಕೇಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನನ್ತಿ; ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ…ಪೇ… ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ… ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ… ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ತೇ ಚ ಖೋ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಣಾ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಾ ಸಮಣೇಸು ಚೇವ ಸಮಣಸಮ್ಮತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಮ್ಮತಾ, ತೇ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮನ್ತೋ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥಞ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪಠಮವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೫೦೬. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಿಕಂ ಸುಖಂ, ಕಾಯಿಕಂ ಸಾತಂ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸುಖಂ ಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ, ಕಾಯಿಕಂ ಅಸಾತಂ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ, ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸುಖಂ ಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ, ಚೇತಸಿಕಂ ಅಸಾತಂ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ಚೇತಸಿಕಂ ವಾ ನೇವಸಾತಂ ನಾಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೫೦೭. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ಚೇತಸಿಕಂ ವಾ ನೇವಸಾತಂ ನಾಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಞ್ಚ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಯಞ್ಚ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸುಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಞ್ಚ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಯಞ್ಚ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದಿದಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ತತಿಯವಿಭಙ್ಗಸುತ್ತಂ

೫೦೮. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ? ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ಚೇತಸಿಕಂ ವಾ ನೇವ ಸಾತಂ ನಾಸಾತಂ ವೇದಯಿತಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ.

‘‘ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಞ್ಚ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಯಞ್ಚ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸುಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಞ್ಚ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಯಞ್ಚ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯದಿದಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಸಾ ವೇದನಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಇತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಹುತ್ವಾ ತೀಣಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೀಣಿ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಹೋನ್ತಿ ಪರಿಯಾಯೇನಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಕಟ್ಠೋಪಮಸುತ್ತಂ

೫೦೯. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸುಖವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಸುಖಿತೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಸುಖಿತೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸುಖವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ದುಕ್ಖಿತೋವ ಸಮಾನೋ ‘ದುಕ್ಖಿತೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಸುಮನೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಸುಮನೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ದುಮ್ಮನೋವ ಸಮಾನೋ ‘ದುಮ್ಮನೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಉಪೇಕ್ಖಕೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಟ್ಠಾನಂ ಸಙ್ಘಟ್ಟನಸಮೋಧಾನಾ [ಸಂಘಟ್ಟನಾಸಮೋಧಾನಾ (ಪೀ. ಕ.), ಸಂಘಟನಸಮೋಧಾನಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಉಸ್ಮಾ ಜಾಯತಿ, ತೇಜೋ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತತಿ; ತೇಸಂಯೇವ ಕಟ್ಠಾನಂ ನಾನಾಭಾವಾವಿನಿಕ್ಖೇಪಾ ಯಾ [ನಾನಾಭಾವನಿಕ್ಖೇಪಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ತಜ್ಜಾ ಉಸ್ಮಾ ಸಾ ನಿರುಜ್ಝತಿ ಸಾ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುಖವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಸುಖಿತೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಸುಖಿತೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಸುಖವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’.

‘‘ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ…ಪೇ… ಸೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ…ಪೇ… ದೋಮನಸ್ಸವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಉಪೇಕ್ಖಕೋವ ಸಮಾನೋ ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋಸ್ಮೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸೇವ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಸ್ಸ ಫಸ್ಸಸ್ಸ ನಿರೋಧಾ ‘ಯಂ ತಜ್ಜಂ ವೇದಯಿತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಿಯಂ ಫಸ್ಸಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಂ ವೂಪಸಮ್ಮತೀ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ’’. ನವಮಂ.

೧೦. ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಕಸುತ್ತಂ

೫೧೦. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸನಿದಾನಂ ಸಸಙ್ಖಾರಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ. ತಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅನಿದಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಕತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಸಿ ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ನಿರೋಧಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ’’’.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸನಿದಾನಂ ಸಸಙ್ಖಾರಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ. ತಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅನಿದಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಕತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಸಿ ದೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ನಿರೋಧಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ’’’.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸನಿದಾನಂ ಸಸಙ್ಖಾರಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ. ತಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅನಿದಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಕತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಸಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ನಿರೋಧಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ’’’.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸನಿದಾನಂ ಸಸಙ್ಖಾರಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ. ತಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅನಿದಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಕತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಸಿ ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ನಿರೋಧಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತಿ’’’.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ಸೋ ಏವಂ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖೋ ಮೇ ಇದಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸನಿದಾನಂ ಸಸಙ್ಖಾರಂ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ. ತಞ್ಚ ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಅನಿದಾನಂ ಅಸಙ್ಖಾರಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ – ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ’. ಸೋ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸಮುದಯಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯನಿರೋಧಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ, ಯತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ. ಕತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ಥ ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಪರಿಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಿಕ್ಖು ಅಞ್ಞಾಸಿ ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ನಿರೋಧಂ, ತದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರತೀ’’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸುದ್ಧಿಕಞ್ಚ ಸೋತೋ ಅರಹಾ, ದುವೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ;

ವಿಭಙ್ಗೇನ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ಕಟ್ಠೋ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಕನ್ತಿ.