೩. ಉದಾಯಿವಗ್ಗೋ

೧. ಬೋಧಾಯಸುತ್ತಂ

೨೦೨. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘‘ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ‘ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘‘ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಮಾ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ‘ಬೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಸ್ಮಾ ‘ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗದೇಸನಾಸುತ್ತಂ

೨೦೩. ‘‘ಸತ್ತ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ; ತಂ ಸುಣಾಥ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಠಾನಿಯಸುತ್ತಂ

೨೦೪. ‘‘ಕಾಮರಾಗಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, [ಕಾಮರಾಗಟ್ಠಾನೀಯಾನಂ (ಸೀ.)] ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯಂ ಸಂವತ್ತತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಟ್ಠಾನಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಮನಸಿಕಾರಬಹುಲೀಕಾರಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸುತ್ತಂ

೨೦೫. ‘‘ಅಯೋನಿಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ.

ಯೋನಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನಸಿಕರೋತೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಪಹೀಯತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಪಹೀಯತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚೇವ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹೀಯತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಚೇವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀಯತಿ.

‘‘ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತಿ…ಪೇ… ಅನುಪ್ಪನ್ನೋ ಚೇವ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅಪರಿಹಾನಿಯಸುತ್ತಂ

೨೦೬. ‘‘ಸತ್ತ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪರಿಹಾನಿಯೇ ಧಮ್ಮೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ; ತಂ ಸುಣಾಥ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಅಪರಿಹಾನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ? ಯದಿದಂ – ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಕತಮೇ ಸತ್ತ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಅಪರಿಹಾನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ತಣ್ಹಕ್ಖಯಸುತ್ತಂ

೨೦೭. ‘‘ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಭಾವೇಥ. ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ? ಯದಿದಂ – ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಕತಮೇ ಸತ್ತ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ಭಾವಿತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಕಥಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಉದಾಯಿ, ಭಿಕ್ಖು ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)]. ತಸ್ಸ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀಯತಿ. ತಣ್ಹಾಯ ಪಹಾನಾ ಕಮ್ಮಂ ಪಹೀಯತಿ. ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಂ ಪಹೀಯತಿ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ. ತಸ್ಸ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವಯತೋ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ ತಣ್ಹಾ ಪಹೀಯತಿ ತಣ್ಹಾಯ ಪಹಾನಾ ಕಮ್ಮಂ ಪಹೀಯತಿ. ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಂ ಪಹೀಯತಿ. ಇತಿ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ತಣ್ಹಕ್ಖಯಾ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯೋ, ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಸುತ್ತಂ

೨೦೮. ‘‘ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗೋ ಯಾ ಪಟಿಪದಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ತಂ ಮಗ್ಗಂ ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಭಾವೇಥ. ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಚ ಪಟಿಪದಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ? ಯದಿದಂ – ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಕತಮೇ ಸತ್ತ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಕಥಂ ಭಾವಿತಾ, ಚ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಏವಂ ಭಾವಿತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ತಣ್ಹಾನಿರೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಸುತ್ತಂ

೨೦೯. ‘‘ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಗ್ಗಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ; ತಂ ಸುಣಾಥ. ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯೋ ಮಗ್ಗೋ? ಯದಿದಂ – ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಕತಮೇ ಸತ್ತ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ಭಾವಿತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ನಿಬ್ಬೇಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಉದಾಯಿ, ಭಿಕ್ಖು ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ. ಸೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ; ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ದೋಸಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ; ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ ವಿಪುಲಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜಂ. ಸೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ; ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ದೋಸಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ; ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬಂ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬಂ ಮೋಹಕ್ಖನ್ಧಂ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತಿ. ಏವಂ ಭಾವಿತಾ ಖೋ, ಉದಾಯಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ನಿಬ್ಬೇಧಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಏಕಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೨೧೦. ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞಂ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯೋ ಏವಂ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ಸಂಯೋಜನೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಯಥಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ. ಕತಮೇ ಸತ್ತ? ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ. ಕಥಂ ಭಾವಿತಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಕಥಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸಂಯೋಜನೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಏವಂ ಭಾವಿತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸಂಯೋಜನೀಯಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ? ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನೀಯೋ ಧಮ್ಮೋ. ಏತ್ಥೇತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿನಿಬನ್ಧಾ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಸಂಯೋಜನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ. ಏತ್ಥೇತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿನಿಬನ್ಧಾ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾ…ಪೇ… ಮನೋ ಸಂಯೋಜನೀಯೋ ಧಮ್ಮೋ. ಏತ್ಥೇತೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸಂಯೋಜನವಿನಿಬನ್ಧಾ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಉದಾಯಿಸುತ್ತಂ

೨೧೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸುಮ್ಭೇಸು ವಿಹರತಿ ಸೇತಕಂ ನಾಮ ಸುಮ್ಭಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವ ಬಹುಕತಞ್ಚ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಿ ಪೇಮಞ್ಚ ಗಾರವೋ ಚ ಹಿರೀ ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅಗಾರಿಕಭೂತೋ ಸಮಾನೋ ಅಬಹುಕತೋ ಅಹೋಸಿಂ ಧಮ್ಮೇನ [ಧಮ್ಮೇ (?)] ಅಬಹುಕತೋ ಸಙ್ಘೇನ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ ಭಗವತಿ ಪೇಮಞ್ಚ ಗಾರವಞ್ಚ ಹಿರಿಞ್ಚ ಓತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ – ‘ಇತಿ ರೂಪಂ, ಇತಿ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ, ಇತಿ ರೂಪಸ್ಸ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ; ಇತಿ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಞ್ಞಾ… ಇತಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ, ಇತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಙ್ಗಮೋ’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ಇಮೇಸಂ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ಉಕ್ಕುಜ್ಜಾವಕುಜ್ಜಂ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತೇನ್ತೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ. ಧಮ್ಮೋ ಚ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಸಮಿತೋ, ಮಗ್ಗೋ ಚ ಮೇ ಪಟಿಲದ್ಧೋ; ಯೋ ಮೇ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಥಾ ತಥಾ ವಿಹರನ್ತಂ ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ ಯಥಾಹಂ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ.

‘‘ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಟಿಲದ್ಧೋ, ಯೋ ಮೇ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಥಾ ತಥಾ ವಿಹರನ್ತಂ ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ ಯಥಾಹಂ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಟಿಲದ್ಧೋ, ಯೋ ಮೇ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಥಾ ತಥಾ ವಿಹರನ್ತಂ ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ ಯಥಾಹಂ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ, ಯೋ ಮೇ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಥಾ ತಥಾ ವಿಹರನ್ತಂ ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ ಯಥಾಹಂ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಉದಾಯಿ! ಏಸೋ ಹಿ ತೇ, ಉದಾಯಿ, ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಲದ್ಧೋ, ಯೋ ತೇ ಭಾವಿತೋ ಬಹುಲೀಕತೋ ತಥಾ ತಥಾ ವಿಹರನ್ತಂ ತಥತ್ತಾಯ ಉಪನೇಸ್ಸತಿ ಯಥಾ ತ್ವಂ – ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಉದಾಯಿವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಬೋಧಾಯ ದೇಸನಾ ಠಾನಾ, ಅಯೋನಿಸೋ ಚಾಪರಿಹಾನೀ;

ಖಯೋ ನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬೇಧೋ, ಏಕಧಮ್ಮೋ ಉದಾಯಿನಾತಿ.