೬. ಸಪ್ಪಞ್ಞವಗ್ಗೋ

೧. ಸಗಾಥಕಸುತ್ತಂ

೧೦೪೭. ‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ.

‘‘ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಯಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ತಥಾಗತೇ, ಅಚಲಾ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ಸೀಲಞ್ಚ ಯಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಅರಿಯಕನ್ತಂ ಪಸಂಸಿತಂ.

‘‘ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದೋ ಯಸ್ಸತ್ಥಿ, ಉಜುಭೂತಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ;

ಅದಲಿದ್ದೋತಿ ತಂ ಆಹು, ಅಮೋಘಂ ತಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಸೀಲಞ್ಚ, ಪಸಾದಂ ಧಮ್ಮದಸ್ಸನಂ;

ಅನುಯುಞ್ಜೇಥ ಮೇಧಾವೀ, ಸರಂ ಬುದ್ಧಾನಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ;

೨. ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಸುತ್ತಂ

೧೦೪೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥೋ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ ಕೇನಚಿದೇವ ಕರಣೀಯೇನ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ – ‘‘ಅಞ್ಞತರೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥೋ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ಯೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಖೋ ಕಾಪಿಲವತ್ಥವಾ ಸಕ್ಯಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅರೋಗೋ ಚೇವ ಬಲವಾ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಅರೋಗೋ ಚಾವುಸೋ, ಭಗವಾ ಬಲವಾ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಚ್ಚಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ ಅರೋಗಾ ಚೇವ ಬಲವನ್ತೋ ಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರೋಗಾ ಚೇವ ಬಲವನ್ತೋ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಚ್ಚಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಅರೋಗೋ ಚ ಬಲವಾ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರೋಗೋ ಚ ಬಲವಾ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಞ್ಚಿ ಇಮಿನಾ ಅನ್ತರವಸ್ಸೇನ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತಂ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತೋ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಅಪ್ಪಕಾ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಏತೇವ ಬಹುತರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮಾ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಅಪ್ಪಕಾ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮಾ ತಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ. ಅಥ ಖೋ ಏತೇವ ಬಹುತರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅಪರಮ್ಪಿ ಖೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಅಪ್ಪಕಾ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಏತೇವ ಬಹುತರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣಾ’’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಧಮ್ಮದಿನ್ನಸುತ್ತಂ

೧೦೪೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಧಮ್ಮದಿನ್ನೋ ಉಪಾಸಕೋ ಪಞ್ಚಹಿ ಉಪಾಸಕಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಧಮ್ಮದಿನ್ನೋ ಉಪಾಸಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಓವದತು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ; ಅನುಸಾಸತು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನಂ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಯೇ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ತಥಾಗತಭಾಸಿತಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸುಞ್ಞತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ‘‘ನ ಖೋ ನೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಸುಕರಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪುತ್ತಸಮ್ಬಾಧಸಯನಂ ಅಜ್ಝಾವಸನ್ತೇಹಿ ಕಾಸಿಕಚನ್ದನಂ ಪಚ್ಚನುಭೋನ್ತೇಹಿ ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಧಾರಯನ್ತೇಹಿ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಸಾದಿಯನ್ತೇಹಿ – ಯೇ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ತಥಾಗತಭಾಸಿತಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸುಞ್ಞತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ತೇ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿತುಂ. ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಞ್ಚಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಠಿತಾನಂ ಉತ್ತರಿಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೂ’’ತಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯಾನಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಚತ್ತಾರಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಯಙ್ಗಾನಿ ದೇಸಿತಾನಿ, ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಮ್ಹೇಸು, ಮಯಞ್ಚ ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸನ್ದಿಸ್ಸಾಮ. ಮಯಞ್ಹಿ ಭನ್ತೇ, ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ – ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಲಾಭಾ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನ, ಸುಲದ್ಧಂ ವೋ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನ! ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಗಿಲಾನಸುತ್ತಂ

೧೦೫೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ – ‘‘ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರೋ ಭಗವಾ ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ – ‘‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ – ‘ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರೋ ಭಗವಾ ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ – ‘ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ – ನಿಟ್ಠಿತಚೀವರೋ ಭಗವಾ ತೇಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ನೇತಂ [ನ ಖೋ ತೇ ಏತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ ಸಪ್ಪಞ್ಞೇನ ಉಪಾಸಕೇನ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ ಓವದಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ.

‘‘ಸಪ್ಪಞ್ಞೇನ ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೇನ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ ಚತೂಹಿ ಅಸ್ಸಾಸನೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಸ್ಸಾಸೇತಬ್ಬೋ – ‘ಅಸ್ಸಾಸತಾಯಸ್ಮಾ – ಅತ್ಥಾಯಸ್ಮತೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೋ ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾತಿ. ಅಸ್ಸಾಸತಾಯಸ್ಮಾ – ಅತ್ಥಾಯಸ್ಮತೋ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ… ಸಙ್ಘೇ…ಪೇ… ಅರಿಯಕನ್ತಾನಿ ಸೀಲಾನಿ ಅಖಣ್ಡಾನಿ…ಪೇ… ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾನೀ’’’ತಿ.

‘‘ಸಪ್ಪಞ್ಞೇನ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕೇನ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ ಉಪಾಸಕೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಅಸ್ಸಾಸನೀಯೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಸ್ಸಾಸೇತ್ವಾ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಅತ್ಥಾಯಸ್ಮತೋ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಆಯಸ್ಮಾ ಖೋ ಮಾರಿಸೋ ಮರಣಧಮ್ಮೋ. ಸಚೇ ಪಾಯಸ್ಮಾ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮರಿಸ್ಸತೇವ; ನೋ ಚೇ ಪಾಯಸ್ಮಾ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮರಿಸ್ಸತೇವ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಯಾ ತೇ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ ತಂ ಪಜಹಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಯಾ ಮೇ ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ ಸಾ ಪಹೀನಾ’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಆಯಸ್ಮಾ ಖೋ ಮಾರಿಸೋ ಮರಣಧಮ್ಮೋ. ಸಚೇ ಪಾಯಸ್ಮಾ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮರಿಸ್ಸತೇವ; ನೋ ಚೇ ಪಾಯಸ್ಮಾ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಮರಿಸ್ಸತೇವ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಯಾ ತೇ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ ತಂ ಪಜಹಾ’’’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಯಾ ಮೇ ಪುತ್ತದಾರೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ ಸಾ ಪಹೀನಾ’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾಯಸ್ಮತೋ ಮಾನುಸಕೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ? ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ ಮಾನುಸಕೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಅಪೇಕ್ಖಾ’ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಮಾನುಸಕೇಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಕಾಮೇಹಿ ದಿಬ್ಬಾ ಕಾಮಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಮಾನುಸಕೇಹಿ ಕಾಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಸು [ಚಾತುಮ್ಮಹಾರಾಜಿಕೇಸು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ದೇವೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚೇಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಮಾನುಸಕೇಹಿ ಮೇ ಕಾಮೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಿತಂ, ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಸು ದೇವೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚಿತ’ನ್ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದೇವೇಹಿ ತಾವತಿಂಸಾ ದೇವಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರಾ ಚ ಪಣೀತತರಾ ಚ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಹಿ ದೇವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚೇಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕೇಹಿ ಮೇ ದೇವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಿತಂ, ತಾವತಿಂಸೇಸು ದೇವೇಸು ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚಿತ’ನ್ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ತಾವತಿಂಸೇಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದೇವೇಹಿ ಯಾಮಾ ದೇವಾ…ಪೇ… ತುಸಿತಾ ದೇವಾ…ಪೇ… ನಿಮ್ಮಾನರತೀ ದೇವಾ…ಪೇ… ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀ ದೇವಾ…ಪೇ… ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀಹಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದೇವೇಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀಹಿ ದೇವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚೇಹೀ’ತಿ. ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀಹಿ ಮೇ ದೇವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಿತಂ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಮೋಚಿತ’ನ್ತಿ, ಸೋ ಏವಮಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೋಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನಿಚ್ಚೋ ಅದ್ಧುವೋ ಸಕ್ಕಾಯಪರಿಯಾಪನ್ನೋ. ಸಾಧಾಯಸ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರಾಹೀ’’’ತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ವುಟ್ಠಿತಂ, ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಸಂಹರಾಮೀ’ತಿ; ಏವಂ ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಉಪಾಸಕಸ್ಸ ಆಸವಾ [ವಸ್ಸಸತ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ವಿಮುತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ನಾನಾಕರಣಂ ವದಾಮಿ, ಯದಿದಂ – ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸುತ್ತಂ

೧೦೫೧. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸುತ್ತಂ

೧೦೫೨. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? …ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸುತ್ತಂ

೧೦೫೩. …ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಅರಹತ್ತಫಲಸುತ್ತಂ

೧೦೫೪. …ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಸುತ್ತಂ

೧೦೫೫. …ಪೇ… ಪಞ್ಞಾಪಟಿಲಾಭಾಯ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಸುತ್ತಂ

೧೦೫೬. …ಪೇ… ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಯಾ …ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಸುತ್ತಂ

೧೦೫೭. …ಪೇ…. ಪಞ್ಞಾವೇಪುಲ್ಲಾಯ…ಪೇ… ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

ಸಪ್ಪಞ್ಞವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಗಾಥಕಂ ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಂ, ಧಮ್ಮದಿನ್ನಞ್ಚ ಗಿಲಾನಂ;

ಚತುರೋ ಫಲಾ ಪಟಿಲಾಭೋ, ವುದ್ಧಿ ವೇಪುಲ್ಲತಾಯ ಚಾತಿ.