೧೦. ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಸುತ್ತಂ
೧೮೧. ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ರೂಪರಾಗೋ, ಅರೂಪರಾಗೋ, ಮಾನೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಅವಿಜ್ಜಾ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚುದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಕ್ಖಯಾಯ ಪಹಾನಾಯ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ. ಕತಮೋ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಕ್ಖಯಾಯ ಪಹಾನಾಯ ಅಯಂ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ.
‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ರೂಪರಾಗೋ, ಅರೂಪರಾಗೋ, ಮಾನೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಅವಿಜ್ಜಾ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚುದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಕ್ಖಯಾಯ ಪಹಾನಾಯ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ. ಕತಮೋ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಂ ಭಾವೇತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಭಾವೇತಿ ರಾಗವಿನಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದೋಸವಿನಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ಮೋಹವಿನಯಪರಿಯೋಸಾನಂ… ಅಮತೋಗಧಂ ಅಮತಪರಾಯನಂ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಂ… ನಿಬ್ಬಾನನಿನ್ನಂ ನಿಬ್ಬಾನಪೋಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಪಬ್ಭಾರಂ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಪರಿಕ್ಖಯಾಯ ಪಹಾನಾಯ ಅಯಂ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ.
ಓಘವಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಮೋ.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
ಓಘೋ ಯೋಗೋ ಉಪಾದಾನಂ, ಗನ್ಥಂ ಅನುಸಯೇನ ಚ;
ಕಾಮಗುಣಾ ನೀವರಣಂ, ಖನ್ಧಾ ಓರುದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾತಿ.
ವಗ್ಗುದ್ದಾನಂ –
ಅವಿಜ್ಜಾವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ, ದುತಿಯಂ ವಿಹಾರಂ ವುಚ್ಚತಿ;
ಮಿಚ್ಛತ್ತಂ ತತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ, ಚತುತ್ಥಂ ಪಟಿಪನ್ನೇನೇವ.
ತಿತ್ಥಿಯಂ ಪಞ್ಚಮೋ ವಗ್ಗೋ, ಛಟ್ಠೋ ಸೂರಿಯೇನ ಚ;
ಬಹುಕತೇ ಸತ್ತಮೋ ವಗ್ಗೋ, ಉಪ್ಪಾದೋ ಅಟ್ಠಮೇನ ಚ.
ದಿವಸವಗ್ಗೋ ನವಮೋ, ದಸಮೋ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಚ;
ಏಕಾದಸಬಲವಗ್ಗೋ, ದ್ವಾದಸ ಏಸನಾ ಪಾಳಿಯಂ;
ಓಘವಗ್ಗೋ ಭವತಿ ತೇರಸಾತಿ.
ಮಗ್ಗಸಂಯುತ್ತಂ ಪಠಮಂ.