೨. ತಾಲಪುಟಸುತ್ತಂ

೩೫೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ [ತಾಲಪುತ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಟಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ. ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ. ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನ ಲಭಾಮಿ [ನಾಲತ್ಥಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ, ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’ತಿ. ಅಪಿ ಚ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತರಾಗಾ ರಾಗಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ರಜನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತದೋಸಾ ದೋಸಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ದೋಸನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತಮೋಹಾ ಮೋಹಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಮೋಹನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಸೋ ಅತ್ತನಾ ಮತ್ತೋ ಪಮತ್ತೋ ಪರೇ ಮದೇತ್ವಾ ಪಮಾದೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸೋ ನಾಮ ನಿರಯೋ ತತ್ಥ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಗತಿಂ ವದಾಮಿ – ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ, ಪರೋದಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇಸಿ. ‘‘ಏತಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನಾಲತ್ಥಂ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮಿ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ; ಅಪಿ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯೇಹಿ ನಟೇಹಿ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ತಾಲಪುಟೋ…ಪೇ… ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ದುತಿಯಂ.