೮. ಗಾಮಣಿಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ಚಣ್ಡಸುತ್ತಂ

೩೫೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಚಣ್ಡೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಚಣ್ಡೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು, ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಣ್ಡೋ ಚಣ್ಡೋತ್ವೇವ [ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಣ್ಡೋತೇವ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕೋ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು, ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಸೋರತೋ ಸೋರತೋತ್ವೇವ [ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಸುರತೋತೇವ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ರಾಗೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ರಾಗಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಚಣ್ಡೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ದೋಸೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ದೋಸಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಚಣ್ಡೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಮೋಹೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಮೋಹಸ್ಸ ಅಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಚಣ್ಡೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಹೇತು, ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಣ್ಡೋ ಚಣ್ಡೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ’’.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ರಾಗಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ನ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಸೋರತೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ದೋಸಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ನ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಸೋರತೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹೀನತ್ತಾ ಪರೇ ನ ಕೋಪೇನ್ತಿ, ಪರೇಹಿ ಕೋಪಿಯಮಾನೋ ಕೋಪಂ ನ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೋ ಸೋರತೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಹೇತು ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೋ ಸೋರತೋ ಸೋರತೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಚಣ್ಡೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ತಾಲಪುಟಸುತ್ತಂ

೩೫೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ [ತಾಲಪುತ್ತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಟಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ. ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ. ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ನಟಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನ ಲಭಾಮಿ [ನಾಲತ್ಥಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ, ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’ತಿ. ಅಪಿ ಚ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತರಾಗಾ ರಾಗಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ರಜನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತದೋಸಾ ದೋಸಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ದೋಸನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಪುಬ್ಬೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ತಾ ಅವೀತಮೋಹಾ ಮೋಹಬನ್ಧನಬದ್ಧಾ. ತೇಸಂ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಯೇ ಧಮ್ಮಾ ಮೋಹನೀಯಾ ತೇ ಉಪಸಂಹರತಿ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ. ಸೋ ಅತ್ತನಾ ಮತ್ತೋ ಪಮತ್ತೋ ಪರೇ ಮದೇತ್ವಾ ಪಮಾದೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸೋ ನಾಮ ನಿರಯೋ ತತ್ಥ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಗತಿಂ ವದಾಮಿ – ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ, ಪರೋದಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇಸಿ. ‘‘ಏತಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನಾಲತ್ಥಂ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮಿ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ; ಅಪಿ ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯೇಹಿ ನಟೇಹಿ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ – ‘ಯೋ ಸೋ ನಟೋ ರಙ್ಗಮಜ್ಝೇ ಸಮಜ್ಜಮಜ್ಝೇ ಸಚ್ಚಾಲಿಕೇನ ಜನಂ ಹಾಸೇತಿ ರಮೇತಿ ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪಹಾಸಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭಗವತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಲಭೇಯ್ಯಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಲಭೇಯ್ಯಂ ಉಪಸಮ್ಪದ’’ನ್ತಿ. ಅಲತ್ಥ ಖೋ ತಾಲಪುಟೋ ನಟಗಾಮಣಿ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಅಲತ್ಥ ಉಪಸಮ್ಪದಂ. ಅಚಿರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ತಾಲಪುಟೋ…ಪೇ… ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಯೋಧಾಜೀವಸುತ್ತಂ

೩೫೫. ಅಥ ಖೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಯೋಧಾಜೀವಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಯೋಧಾಜೀವಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನ ಲಭಾಮಿ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’ತಿ. ಅಪಿ ಚ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಸ್ಸ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತಂ [ಹೀನಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ದುಕ್ಕಟಂ ದುಪ್ಪಣಿಹಿತಂ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತು ವಾ ಬಜ್ಝನ್ತು ವಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತು ವಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ ಅಹೇಸುಂ ಇತಿ ವಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ; ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತೋ ನಾಮ ನಿರಯೋ ತತ್ಥ ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ. ಸಚೇ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ – ‘ಯೋ ಸೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಗತಿಂ ವದಾಮಿ – ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಗಾಮಣಿ ಪರೋದಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇಸಿ. ‘‘ಏತಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನಾಲತ್ಥಂ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮಿ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ; ಅಪಿಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯೇಹಿ ಯೋಧಾಜೀವೇಹಿ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ – ‘ಯೋ ಸೋ ಯೋಧಾಜೀವೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಹತ್ಥಾರೋಹಸುತ್ತಂ

೩೫೬. ಅಥ ಖೋ ಹತ್ಥಾರೋಹೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಅಸ್ಸಾರೋಹಸುತ್ತಂ

೩೫೭. ಅಥ ಖೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಅಸ್ಸಾರೋಹಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಅಸ್ಸಾರೋಹಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೋ ಸೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ. ಇಧ ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನ ಲಭಾಮಿ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’ತಿ. ಅಪಿ ಚ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ ತಸ್ಸ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತಂ ದುಕ್ಕಟಂ ದುಪ್ಪಣಿಹಿತಂ – ‘ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಹಞ್ಞನ್ತು ವಾ ಬಜ್ಝನ್ತು ವಾ ಉಚ್ಛಿಜ್ಜನ್ತು ವಾ ವಿನಸ್ಸನ್ತು ವಾ ಮಾ ಅಹೇಸುಂ ಇತಿ ವಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತೋ ನಾಮ ನಿರಯೋ ತತ್ಥ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸಚೇ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ – ‘ಯೋ ಸೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’ತಿ, ಸಾಸ್ಸ ಹೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಖೋ ಪನಾಹಂ ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಗತಿಂ ವದಾಮಿ – ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಗಾಮಣಿ ಪರೋದಿ, ಅಸ್ಸೂನಿ ಪವತ್ತೇಸಿ. ‘‘ಏತಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ನಾಲತ್ಥಂ – ‘ಅಲಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಟ್ಠತೇತಂ; ಮಾ ಮಂ ಏತಂ ಪುಚ್ಛೀ’’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತಂ ರೋದಾಮಿ ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ. ಅಪಿಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಕೇಹಿ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯೇಹಿ ಅಸ್ಸಾರೋಹೇಹಿ ದೀಘರತ್ತಂ ನಿಕತೋ ವಞ್ಚಿತೋ ಪಲುದ್ಧೋ – ‘ಯೋ ಸೋ ಅಸ್ಸಾರೋಹೋ ಸಙ್ಗಾಮೇ ಉಸ್ಸಹತಿ ವಾಯಮತಿ, ತಮೇನಂ ಉಸ್ಸಹನ್ತಂ ವಾಯಮನ್ತಂ ಪರೇ ಹನನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಪರಜಿತಾನಂ ದೇವಾನಂ ಸಹಬ್ಯತಂ ಉಪಪಜ್ಜತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತಸುತ್ತಂ

೩೫೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಛಾ ಭೂಮಕಾ ಕಾಮಣ್ಡಲುಕಾ ಸೇವಾಲಮಾಲಿಕಾ ಉದಕೋರೋಹಕಾ ಅಗ್ಗಿಪರಿಚಾರಕಾ. ತೇ ಮತಂ ಕಾಲಙ್ಕತಂ ಉಯ್ಯಾಪೇನ್ತಿ ನಾಮ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನಾಮ ಸಗ್ಗಂ ನಾಮ ಓಕ್ಕಾಮೇನ್ತಿ. ಭಗವಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಪಹೋತಿ ತಥಾ ಕಾತುಂ ಯಥಾ ಸಬ್ಬೋ ಲೋಕೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧಸ್ಸ ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ. ತಮೇನಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತೂ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಮಹತೋ ಜನಕಾಯಸ್ಸ ಆಯಾಚನಹೇತು ವಾ ಥೋಮನಹೇತು ವಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕನಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸೋ ಮಹತಿಂ ಪುಥುಸಿಲಂ ಗಮ್ಭೀರೇ ಉದಕರಹದೇ ಪಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಉಮ್ಮುಜ್ಜ, ಭೋ ಪುಥುಸಿಲೇ, ಉಪ್ಲವ, ಭೋ ಪುಥುಸಿಲೇ, ಥಲಮುಪ್ಲವ, ಭೋ ಪುಥುಸಿಲೇ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ಸಾ ಪುಥುಸಿಲಾ ಮಹತೋ ಜನಕಾಯಸ್ಸ ಆಯಾಚನಹೇತು ವಾ ಥೋಮನಹೇತು ವಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕನಹೇತು ವಾ ಉಮ್ಮುಜ್ಜೇಯ್ಯ ವಾ ಉಪ್ಲವೇಯ್ಯ ವಾ ಥಲಂ ವಾ ಉಪ್ಲವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜತೂ’’’ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧಸ್ಸ [ಇಧ (ಕ.), ಇಧ ಚಸ್ಸ (?)] ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ. ತಮೇನಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತೂ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಮಹತೋ ಜನಕಾಯಸ್ಸ ಆಯಾಚನಹೇತು ವಾ ಥೋಮನಹೇತು ವಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕನಹೇತು ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸೋ ಸಪ್ಪಿಕುಮ್ಭಂ ವಾ ತೇಲಕುಮ್ಭಂ ವಾ ಗಮ್ಭೀರೇ ಉದಕರಹದೇ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ಭಿನ್ದೇಯ್ಯ. ತತ್ರ ಯಾಸ್ಸ ಸಕ್ಖರಾ ವಾ ಕಠಲಾ ವಾ ಸಾ ಅಧೋಗಾಮೀ [ಅಧೋಗಾಮಿನೀ (?)] ಅಸ್ಸ; ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ತತ್ರ ಸಪ್ಪಿ ವಾ ತೇಲಂ ವಾ ತಂ ಉದ್ಧಂ ಗಾಮಿ ಅಸ್ಸ. ತಮೇನಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಓಸೀದ, ಭೋ ಸಪ್ಪಿತೇಲ, ಸಂಸೀದ, ಭೋ ಸಪ್ಪಿತೇಲ, ಅಧೋ ಗಚ್ಛ, ಭೋ ಸಪ್ಪಿತೇಲಾ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ತಂ ಸಪ್ಪಿತೇಲಂ ಮಹತೋ ಜನಕಾಯಸ್ಸ ಆಯಾಚನಹೇತು ವಾ ಥೋಮನಹೇತು ವಾ ಪಞ್ಜಲಿಕಾ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕನಹೇತು ವಾ ಓಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಸಂಸೀದೇಯ್ಯ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ, ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ, ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು, ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತಂ ಮಹಾ ಜನಕಾಯೋ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಆಯಾಚೇಯ್ಯ ಥೋಮೇಯ್ಯ ಪಞ್ಜಲಿಕೋ ಅನುಪರಿಸಕ್ಕೇಯ್ಯ – ‘ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತೂ’ತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಖೇತ್ತೂಪಮಸುತ್ತಂ

೩೫೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಥಾಗತೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಏಕಚ್ಚಾನಂ ನೋ ತಥಾ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧಸ್ಸು [ಇಧ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಕಸ್ಸಕಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ತೀಣಿ ಖೇತ್ತಾನಿ – ಏಕಂ ಖೇತ್ತಂ ಅಗ್ಗಂ, ಏಕಂ ಖೇತ್ತಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ, ಏಕಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೀನಂ ಜಙ್ಗಲಂ ಊಸರಂ ಪಾಪಭೂಮಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಸು ಕಸ್ಸಕೋ ಗಹಪತಿ ಬೀಜಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮೋ ಕತ್ಥ ಪಠಮಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ಯಂ ವಾ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಅಗ್ಗಂ, ಯಂ ವಾ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ, ಯಂ ವಾ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೀನಂ ಜಙ್ಗಲಂ ಊಸರಂ ಪಾಪಭೂಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಸು, ಭನ್ತೇ, ಕಸ್ಸಕೋ ಗಹಪತಿ ಬೀಜಾನಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮೋ ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಅಗ್ಗಂ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ. ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ. ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೀನಂ ಜಙ್ಗಲಂ ಊಸರಂ ಪಾಪಭೂಮಿ ತತ್ಥ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯಪಿ, ನೋಪಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅನ್ತಮಸೋ ಗೋಭತ್ತಮ್ಪಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಅಗ್ಗಂ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ. ತೇಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ, ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏತೇ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಮಂದೀಪಾ ಮಂಲೇಣಾ ಮಂತಾಣಾ ಮಂಸರಣಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಮಜ್ಝಿಮಂ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾಯೋ. ತೇಸಂ ಪಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ, ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏತೇ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಮಂದೀಪಾ ಮಂಲೇಣಾ ಮಂತಾಣಾ ಮಂಸರಣಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯಂ ಅದುಂ ಖೇತ್ತಂ ಹೀನಂ ಜಙ್ಗಲಂ ಊಸರಂ ಪಾಪಭೂಮಿ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ. ತೇಸಂ ಪಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಏಕಂ ಪದಮ್ಪಿ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ ತಂ ನೇಸಂ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ತಯೋ ಉದಕಮಣಿಕಾ – ಏಕೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹಾರೀ ಅಪರಿಹಾರೀ, ಏಕೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ, ಏಕೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಸು ಪುರಿಸೋ ಉದಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಕಾಮೋ ಕತ್ಥ ಪಠಮಂ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ಯೋ ವಾ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹಾರೀ ಅಪರಿಹಾರೀ, ಯೋ ವಾ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ, ಯೋ ವಾ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಸು, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಉದಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಕಾಮೋ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹಾರೀ ಅಪರಿಹಾರೀ ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ, ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯಪಿ, ನೋಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪೇಯ್ಯ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅನ್ತಮಸೋ ಭಣ್ಡಧೋವನಮ್ಪಿ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಅಹಾರೀ ಅಪರಿಹಾರೀ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಭಿಕ್ಖುಭಿಕ್ಖುನಿಯೋ. ತೇಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏತೇ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಮಂದೀಪಾ ಮಂಲೇಣಾ ಮಂತಾಣಾ ಮಂಸರಣಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಅಚ್ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಉಪಾಸಕಉಪಾಸಿಕಾಯೋ. ತೇಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏತೇ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಮಂದೀಪಾ ಮಂಲೇಣಾ ಮಂತಾಣಾ ಮಂಸರಣಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಉದಕಮಣಿಕೋ ಛಿದ್ದೋ ಹಾರೀ ಪರಿಹಾರೀ; ಏವಮೇವ ಮಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ. ತೇಸಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ – ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಮಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಏಕಂ ಪದಮ್ಪಿ ಆಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ತಂ ನೇಸಂ ಅಸ್ಸ ದೀಘರತ್ತಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯಾ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಙ್ಖಧಮಸುತ್ತಂ

೩೬೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ನಿಗಣ್ಠಸಾವಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತಂ ಗಾಮಣಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಣಂ ಅತಿಪಾತೇತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುಸಾ ಭಣತಿ ಸಬ್ಬೋ, ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ. ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಂ ವಿಹರತಿ, ತೇನ ತೇನ ನೀಯತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’ತಿ. ‘‘‘ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಞ್ಚ, ಗಾಮಣಿ, ವಿಹರತಿ, ತೇನ ತೇನ ನೀಯತಿ’, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಮೋ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಪಾಣಂ ನಾತಿಪಾತೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಅಪ್ಪತರೋ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಸೋ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸ್ವೇವ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಸೋ ಪಾಣಂ ನಾತಿಪಾತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘‘ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಞ್ಚ, ಗಾಮಣಿ, ವಿಹರತಿ ತೇನ ತೇನ ನೀಯತೀ’ತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಮೋ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಅದಿನ್ನಂ ನಾದಿಯತೀ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ ಅಪ್ಪತರೋ ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಸೋ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸ್ವೇವ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಸೋ ಅದಿನ್ನಂ ನಾದಿಯತೀ’’ತಿ. ‘‘‘ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಞ್ಚ, ಗಾಮಣಿ, ವಿಹರತಿ ತೇನ ತೇನ ನೀಯತೀ’ತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಮೋ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ನ ಚರತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಅಪ್ಪತರೋ ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಂ ಸೋ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸ್ವೇವ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಸೋ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ನ ಚರತೀ’’ತಿ. ‘‘‘ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಞ್ಚ, ಗಾಮಣಿ, ವಿಹರತಿ ತೇನ ತೇನ ನೀಯತೀ’ತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಮುಸಾವಾದೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಕತಮೋ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಯಂ ವಾ ಸೋ ಮುಸಾ ನ ಭಣತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಮುಸಾವಾದೀ ರತ್ತಿಯಾ ವಾ ದಿವಸಸ್ಸ ವಾ ಸಮಯಾಸಮಯಂ ಉಪಾದಾಯ, ಅಪ್ಪತರೋ ಸೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಸೋ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಅಥ ಖೋ ಸ್ವೇವ ಬಹುತರೋ ಸಮಯೋ, ಯಂ ಸೋ ಮುಸಾ ನ ಭಣತೀ’’ತಿ. ‘‘‘ಯಂಬಹುಲಂ ಯಂಬಹುಲಞ್ಚ, ಗಾಮಣಿ, ವಿಹರತಿ ತೇನ ತೇನ ನೀಯತೀ’ತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ನ ಕೋಚಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಥಾ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ’’.

‘‘ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಹೋತಿ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ [ಏವಂದಿಟ್ಠೀ (ಕ.)] – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ, ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ಥರಿ ಸಾವಕೋ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಹೋತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಪಾಣೋ ಅತಿಪಾತಿತೋ, ಅಹಮ್ಪಮ್ಹಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತಂ, ಗಾಮಣಿ, ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಯೋ ಕೋಚಿ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿನ್ನಂ ಅಹಮ್ಪಮ್ಹಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋತಿ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತಂ, ಗಾಮಣಿ, ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ’ತಿ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚಿಣ್ಣಂ. ‘ಅಹಮ್ಪಮ್ಹಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ’ತಿ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತಂ, ಗಾಮಣಿ, ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋತಿ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಮುಸಾ ಭಣಿತಂ. ‘ಅಹಮ್ಪಮ್ಹಿ ಆಪಾಯಿಕೋ ನೇರಯಿಕೋ’ತಿ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಟಿಲಭತಿ. ತಂ, ಗಾಮಣಿ, ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮಥಾ’ತಿ ಚಾಹ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ‘ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವಿರಮಥಾ’ತಿ ಚಾಹ. ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಗರಹತಿ, ವಿಗರಹತಿ ‘ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವಿರಮಥಾ’ತಿ ಚಾಹ. ಮುಸಾವಾದಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ ‘ಮುಸಾವಾದಾ ವಿರಮಥಾ’ತಿ ಚಾಹ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಸತ್ಥರಿ ಸಾವಕೋ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಭಗವಾ ಖೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮಥಾತಿ ಚಾಹ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಪಾಣೋ ಅತಿಪಾತಿತೋ ಯಾವತಕೋ ವಾ ತಾವತಕೋ ವಾ. ಯೋ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಪಾಣೋ ಅತಿಪಾತಿತೋ ಯಾವತಕೋ ವಾ ತಾವತಕೋ ವಾ, ತಂ ನ ಸುಟ್ಠು, ತಂ ನ ಸಾಧು. ಅಹಞ್ಚೇವ [ಅಹಞ್ಚೇ (?)] ಖೋ ಪನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಸ್ಸಂ. ನ ಮೇತಂ ಪಾಪಂ ಕಮ್ಮಂ [ಪಾಪಕಮ್ಮಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ತಞ್ಚೇವ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಜಹತಿ. ಆಯತಿಞ್ಚ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಭಗವಾ ಖೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವಿರಮಥಾತಿ ಚಾಹ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿನ್ನಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ. ಯಂ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿನ್ನಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ ತಂ ನ ಸುಟ್ಠು, ತಂ ನ ಸಾಧು. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಸ್ಸಂ, ನ ಮೇತಂ ಪಾಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ತಞ್ಚೇವ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಜಹತಿ. ಆಯತಿಞ್ಚ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಭಗವಾ ಖೋ ಪನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವಿರಮಥಾತಿ ಚಾಹ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚಿಣ್ಣಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ. ಯಂ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚಿಣ್ಣಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ ತಂ ನ ಸುಟ್ಠು, ತಂ ನ ಸಾಧು. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಸ್ಸಂ, ನ ಮೇತಂ ಪಾಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ತಞ್ಚೇವ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಜಹತಿ, ಆಯತಿಞ್ಚ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘‘ಭಗವಾ ಖೋ ಪನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಮುಸಾವಾದಂ ಗರಹತಿ ವಿಗರಹತಿ, ಮುಸಾವಾದಾ ವಿರಮಥಾತಿ ಚಾಹ. ಅತ್ಥಿ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಮುಸಾ ಭಣಿತಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ. ಯಂ ಖೋ ಪನ ಮಯಾ ಮುಸಾ ಭಣಿತಂ ಯಾವತಕಂ ವಾ ತಾವತಕಂ ವಾ ತಂ ನ ಸುಟ್ಠು, ತಂ ನ ಸಾಧು. ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಸ್ಸಂ, ನ ಮೇತಂ ಪಾಪಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಯ ತಞ್ಚೇವ ಮುಸಾವಾದಂ ಪಜಹತಿ, ಆಯತಿಞ್ಚ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಹೋತಿ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅಭಿಜ್ಝಂ ಪಹಾಯ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಪ್ಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಬಲವಾ ಸಙ್ಖಧಮೋ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಚತುದ್ದಿಸಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ಭಾವಿತಾಯ ಮೇತ್ತಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತಾಯ ಯಂ ಪಮಾಣಕತಂ ಕಮ್ಮಂ, ನ ತಂ ತತ್ರಾವಸಿಸ್ಸತಿ, ನ ತಂ ತತ್ರಾವತಿಟ್ಠತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ…. ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಗಾಮಣಿ, ಬಲವಾ ಸಙ್ಖಧಮೋ ಅಪ್ಪಕಸಿರೇನೇವ ಚತುದ್ದಿಸಾ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ಭಾವಿತಾಯ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಏವಂ ಬಹುಲೀಕತಾಯ ಯಂ ಪಮಾಣಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ನ ತಂ ತತ್ರಾವಸಿಸ್ಸತಿ, ನ ತಂ ತತ್ರಾವತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಕುಲಸುತ್ತಂ

೩೬೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ನಾಳನ್ದಾ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನೇ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಾಳನ್ದಾ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ದ್ವೀಹಿತಿಕಾ ಸೇತಟ್ಠಿಕಾ ಸಲಾಕಾವುತ್ತಾ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ನಾಳನ್ದಾಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ನಿಗಣ್ಠಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ನಿಗಣ್ಠಸಾವಕೋ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತಂ ಗಾಮಣಿಂ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಗಾಮಣಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಹಿ. ಏವಂ ತೇ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ – ‘ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೇನ ಗಾಮಣಿನಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದೋ ಆರೋಪಿತೋ’’’ತಿ.

‘‘ಕಥಂ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವಸ್ಸ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ? ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಗಾಮಣಿ, ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ವದೇಹಿ – ‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಕುಲಾನಂ ಅನುದ್ದಯಂ [ಅನುದಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುರಕ್ಖಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುಕಮ್ಪಂ ವಣ್ಣೇತೀ’ತಿ? ಸಚೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ – ‘ಏವಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಥಾಗತೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಕುಲಾನಂ ಅನುದ್ದಯಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುರಕ್ಖಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುಕಮ್ಪಂ ವಣ್ಣೇತೀ’ತಿ, ತಮೇನಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇ ದ್ವೀಹಿತಿಕೇ ಸೇತಟ್ಠಿಕೇ ಸಲಾಕಾವುತ್ತೇ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ? ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಯಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಉಪಘಾತಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ’ತಿ! ಇಮಂ ಖೋ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ನೇವ ಸಕ್ಖತಿ [ಸಕ್ಖಿತಿ (ಸೀ.) ಮ. ನಿ. ೨.೮೩] ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ, ನೇವ ಸಕ್ಖತಿ ಓಗಿಲಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ನಿಗಣ್ಠಸ್ಸ ನಾಟಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ನನು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಕುಲಾನಂ ಅನುದ್ದಯಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುರಕ್ಖಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುಕಮ್ಪಂ ವಣ್ಣೇತೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಥಾಗತೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಕುಲಾನಂ ಅನುದ್ದಯಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುರಕ್ಖಂ ವಣ್ಣೇತಿ, ಅನುಕಮ್ಪಂ ವಣ್ಣೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಥ ಕಿಞ್ಚರಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇ ದ್ವೀಹಿತಿಕೇ ಸೇತಟ್ಠಿಕೇ ಸಲಾಕಾವುತ್ತೇ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರತಿ? ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಯಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಉಪಘಾತಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ. ‘‘ಇತೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೇ [ಏಕನವುತೋ ಕಪ್ಪೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಏಕನವುತಿಕಪ್ಪೋ (ಪೀ.)] ಯಮಹಂ ಅನುಸ್ಸರಾಮಿ, ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಕುಲಂ ಪಕ್ಕಭಿಕ್ಖಾನುಪ್ಪದಾನಮತ್ತೇನ ಉಪಹತಪುಬ್ಬಂ. ಅಥ ಖೋ ಯಾನಿ ತಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಅಡ್ಢಾನಿ ಮಹದ್ಧನಾನಿ ಮಹಾಭೋಗಾನಿ ಪಹೂತಜಾತರೂಪರಜತಾನಿ ಪಹೂತವಿತ್ತೂಪಕರಣಾನಿ ಪಹೂತಧನಧಞ್ಞಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ದಾನಸಮ್ಭೂತಾನಿ ಚೇವ ಸಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾನಿ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಸಮ್ಭೂತಾನಿ ಚ. ಅಟ್ಠ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಹೇತೂ, ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಕುಲಾನಂ ಉಪಘಾತಾಯ. ರಾಜತೋ ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಚೋರತೋ ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಿತೋ ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಉದಕತೋ ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಘಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಿಹಿತಂ ವಾ ಠಾನಾ ವಿಗಚ್ಛತಿ [ನಿಹಿತಂ ವಾ ನಾಧಿಗಚ್ಛನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ದುಪ್ಪಯುತ್ತಾ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಕುಲೇ ವಾ ಕುಲಙ್ಗಾರೋತಿ [ಕುಲಾನಂ ವಾ ಕುಲಙ್ಗಾರೋ (ಸೀ.)] ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಯೋ ತೇ ಭೋಗೇ ವಿಕಿರತಿ ವಿಧಮತಿ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ, ಅನಿಚ್ಚತಾಯೇ ಅಟ್ಠಮೀತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ, ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚಯಾ ಕುಲಾನಂ ಉಪಘಾತಾಯ. ಇಮೇಸು ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅಟ್ಠಸು ಹೇತೂಸು, ಅಟ್ಠಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೇಸು ಯೋ ಮಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಯಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಉಪಘಾತಾಯ ಭಗವಾ ಕುಲಾನಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ’ತಿ, ತಂ, ಗಾಮಣಿ, ವಾಚಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಸಿಬನ್ಧಕಪುತ್ತೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಮಣಿಚೂಳಕಸುತ್ತಂ

೩೬೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ರಾಜಪರಿಸಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಕಪ್ಪತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತ’’ನ್ತಿ!

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮಣಿಚೂಳಕೋ ಗಾಮಣಿ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಣಿಚೂಳಕೋ ಗಾಮಣಿ ತಂ ಪರಿಸಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಅಯ್ಯೋ [ಅಯ್ಯಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಏವಂ ಅವಚುತ್ಥ. ನ ಕಪ್ಪತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನ ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಪ್ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮಣಿಸುವಣ್ಣಾ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಅಪೇತಜಾತರೂಪರಜತಾ’’ತಿ. ಅಸಕ್ಖಿ ಖೋ ಮಣಿಚೂಳಕೋ ಗಾಮಣಿ ತಂ ಪರಿಸಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಣಿಚೂಳಕೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಣಿಚೂಳಕೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ರಾಜಪರಿಸಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘ಕಪ್ಪತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತ’ನ್ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಪರಿಸಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಮಾ ಅಯ್ಯೋ ಏವಂ ಅವಚುತ್ಥ. ನ ಕಪ್ಪತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನ ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಪ್ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮಣಿಸುವಣ್ಣಾ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಅಪೇತಜಾತರೂಪರಜತಾ’ತಿ. ಅಸಕ್ಖಿಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಪರಿಸಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ಕಚ್ಚಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರಮಾನೋ ವುತ್ತವಾದೀ ಚೇವ ಭಗವತೋ ಹೋಮಿ, ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಾಮಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋಮಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ?

‘‘ತಗ್ಘ ತ್ವಂ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರಮಾನೋ ವುತ್ತವಾದೀ ಚೇವ ಮೇ ಹೋಸಿ, ನ ಚ ಮಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಸಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋಸಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ನ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಕಪ್ಪತಿ ಸಮಣಾನಂ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾನಂ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನ ಸಾದಿಯನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಪ್ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಜಾತರೂಪರಜತಂ, ನಿಕ್ಖಿತ್ತಮಣಿಸುವಣ್ಣಾ ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ ಅಪೇತಜಾತರೂಪರಜತಾ. ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಕಪ್ಪತಿ, ಪಞ್ಚಪಿ ತಸ್ಸ ಕಾಮಗುಣಾ ಕಪ್ಪನ್ತಿ. ಯಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ಕಪ್ಪನ್ತಿ ( ) [(ತಸ್ಸಪಿ ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಕಪ್ಪತಿ,) (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಏಕಂಸೇನೇತಂ, ಗಾಮಣಿ, ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ ಅಸ್ಸಮಣಧಮ್ಮೋ ಅಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಧಮ್ಮೋತಿ. ಅಪಿ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ವದಾಮಿ – ತಿಣಂ ತಿಣತ್ಥಿಕೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ, ದಾರು ದಾರುತ್ಥಿಕೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ, ಸಕಟಂ ಸಕಟತ್ಥಿಕೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಂ, ಪುರಿಸೋ ಪುರಿಸತ್ಥಿಕೇನ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ [ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ (?)]. ನತ್ವೇವಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ‘ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಸಾದಿತಬ್ಬಂ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಭದ್ರಕಸುತ್ತಂ

೩೬೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಮಲ್ಲೇಸು ವಿಹರತಿ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಂ ನಾಮ ಮಲ್ಲಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಭದ್ರಕೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಭದ್ರಕೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ದೇಸೇತೂ’’ತಿ. ‘‘ಅಹಞ್ಚೇ [ಅಹಞ್ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಆರಬ್ಭ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ದೇಸೇಯ್ಯಂ – ‘ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನ’ನ್ತಿ, ತತ್ರ ತೇ ಸಿಯಾ ಕಙ್ಖಾ, ಸಿಯಾ ವಿಮತಿ. ಅಹಂ ಚೇ [ಅಹಞ್ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ಆರಬ್ಭ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ದೇಸೇಯ್ಯಂ – ‘ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನ’ನ್ತಿ, ತತ್ರಾಪಿ ತೇ ಸಿಯಾ ಕಙ್ಖಾ, ಸಿಯಾ ವಿಮತಿ. ಅಪಿ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇವ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏತ್ಥೇವ ತೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ತಂ ಸುಣಾಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಭದ್ರಕೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅತ್ಥಿ ತೇ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇಸಂ ತೇ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಉರುವೇಲಕಪ್ಪೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇಸಂ ಮೇ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಉರುವೇಲಕಪ್ಪೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇಸಂ ತೇ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಉರುವೇಲಕಪ್ಪೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಯೇಸಂ ಮೇ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಹೇತು, ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ತೇ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೇಸಂ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ, ಅತ್ಥಿ ಮೇ ತೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ. ಯೇಸಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಉರುವೇಲಕಪ್ಪಿಯಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ, ನತ್ಥಿ ಮೇ ತೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾ ತ್ವಂ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮೇನ ದಿಟ್ಠೇನ ವಿದಿತೇನ ಅಕಾಲಿಕೇನ ಪತ್ತೇನ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹೇನ ಅತೀತಾನಾಗತೇ ನಯಂ ನೇಹಿ – ‘ಯಂ ಖೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ [ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ. ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ. ಯಮ್ಪಿ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ. ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’’ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಯಾವ ಸುಭಾಸಿತಂ ಚಿದಂ [ಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ [ಯಙ್ಕಿಞ್ಚಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬನ್ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ, ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ, ಯಙ್ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಸಬ್ಬನ್ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ, ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ. ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’ತಿ. [‘‘ಯಙ್ಕಿಞ್ಚಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬನ್ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ, ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದೂಕ್ಖಸ್ಸಾತಿ, ಯಙ್ಕಿಞ್ಚಿ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಸಬ್ಬನ್ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ, ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ)] ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚಿರವಾಸೀ ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಬಹಿ ಆವಸಥೇ [ಆವೇಸನೇ (?)] ಪಟಿವಸತಿ. ಸೋ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಲಸ್ಸೇವ ವುಟ್ಠಾಯ ಪುರಿಸಂ ಉಯ್ಯೋಜೇಮಿ [ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿಂ (ಕ.)] – ‘ಗಚ್ಛ, ಭಣೇ, ಚಿರವಾಸಿಂ ಕುಮಾರಂ ಜಾನಾಹೀ’ತಿ. ಯಾವಕೀವಞ್ಚ, ಭನ್ತೇ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಮೇ ಹೋತೇವ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ – ‘ಮಾ ಹೇವ ಚಿರವಾಸಿಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಬಾಧಯಿತ್ಥಾ’’’ತಿ [ಆಬಾಧಯೇಥಾತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)].

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಚಿರವಾಸಿಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಚಿರವಾಸಿಸ್ಸ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಜೀವಿತಸ್ಸಪಿ ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ, ಕಿಂ ಪನ ಮೇ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ. ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಯದಾ ತೇ ಚಿರವಾಸಿಮಾತಾ [ಚಿರವಾಸಿಸ್ಸ ಮಾತಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಅದಿಟ್ಠಾ ಅಹೋಸಿ, ಅಸ್ಸುತಾ ಅಹೋಸಿ, ತೇ ಚಿರವಾಸಿಮಾತುಯಾ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ಪೇಮಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ದಸ್ಸನಂ ವಾ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಆಗಮ್ಮ ಸವನಂ ವಾ ಏವಂ ತೇ ಅಹೋಸಿ – ‘ಚಿರವಾಸಿಮಾತುಯಾ ಛನ್ದೋ ವಾ ರಾಗೋ ವಾ ಪೇಮಂ ವಾ’’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಚಿರವಾಸಿಮಾತುಯಾ ತೇ ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಚಿರವಾಸಿಮಾತುಯಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ವಧೇನ ವಾ ಬನ್ಧೇನ ವಾ ಜಾನಿಯಾ ವಾ ಗರಹಾಯ ವಾ ಜೀವಿತಸ್ಸಪಿ ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ, ಕಿಂ ಪನ ಮೇ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ’’ತಿ! ‘‘ಇಮಿನಾಪಿ ಖೋ ಏತಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಛನ್ದಮೂಲಕಂ ಛನ್ದನಿದಾನಂ. ಛನ್ದೋ ಹಿ ಮೂಲಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸಾ’’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ರಾಸಿಯಸುತ್ತಂ

೩೬೪. ಅಥ ಖೋ ರಾಸಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ರಾಸಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪವದತಿ ಉಪಕ್ಕೋಸತೀ’ತಿ [ಉಪಕ್ಕೋಸತಿ ಉಪವದತೀತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೩೮೧)]. ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪವದತಿ ಉಪಕ್ಕೋಸತೀ’ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೇ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸಬ್ಬಂ ತಪಂ ಗರಹತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಜೀವಿಂ ಏಕಂಸೇನ ಉಪವದತಿ ಉಪಕ್ಕೋಸತೀ’ತಿ, ನ ಮೇ ತೇ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ ಚ ಪನ ಮಂ ತೇ ಅಸತಾ ತುಚ್ಛಾ ಅಭೂತೇನ’’.

‘‘ದ್ವೇಮೇ, ಗಾಮಣಿ, ಅನ್ತಾ ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ನ ಸೇವಿತಬ್ಬಾ – ಯೋ ಚಾಯಂ ಕಾಮೇಸು ಕಾಮಸುಖಲ್ಲಿಕಾನುಯೋಗೋ ಹೀನೋ ಗಮ್ಮೋ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಅತ್ತಕಿಲಮಥಾನುಯೋಗೋ ದುಕ್ಖೋ ಅನರಿಯೋ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತೋ. ಏತೇ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ – ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಕತಮಾ ಚ ಸಾ, ಗಾಮಣಿ, ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ – ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ? ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಸಾ, ಗಾಮಣಿ, ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ತಥಾಗತೇನ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಾ – ಚಕ್ಖುಕರಣೀ ಞಾಣಕರಣೀ ಉಪಸಮಾಯ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ತಯೋ ಖೋ ಮೇ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗಿನೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ, ಸಾಹಸೇನ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ನ ಪೀಣೇತಿ ನ ಸಂವಿಭಜತಿ ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನ. ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನ. ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ. ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ. ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ, ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ. ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ. ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ. ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ. ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಗಧಿತೋ [ಗಥಿತೋ (ಸೀ.)] ಮುಚ್ಛಿತೋ ಅಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ. ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ನ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ? ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನ, ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ, ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ, ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ, ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ, ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ, ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಸಾಹಸೇನಪಿ ಅಸಾಹಸೇನಪಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ, ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ, ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ, ನ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ, ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ? ನ ಸಂವಿಭಜತಿ, ನ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ, ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಗಧಿತೋ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಅಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ? ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಗಧಿತೋ ಮುಚ್ಛಿತೋ ಅಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ಕಾಮಭೋಗೀ ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನ, ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅಸಾಹಸೇನ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತಿ. ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಚತೂಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಧಮ್ಮೇನ ಭೋಗೇ ಪರಿಯೇಸತಿ ಅಸಾಹಸೇನಾತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಸಂವಿಭಜತಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ತೇ ಚ ಭೋಗೇ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝೋಪನ್ನೋ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಚತುತ್ಥೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ಕಾಮಭೋಗೀ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ತಯೋಮೇ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಲೂಖಜೀವಿನೋ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಸದ್ಧಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ – ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಸದ್ಧಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ – ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಹಿ ಖೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕಚ್ಚೋ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಸದ್ಧಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಹೋತಿ – ‘ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಕುಸಲಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಉತ್ತರಿಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ನಾಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ತತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ, ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಹಿ ಖೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ನ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ? ಕುಸಲಞ್ಹಿ ಖೋ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯ್ವಾಯಂ ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತಿ, ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ, ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ. ಕತಮೇನ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ? ಅತ್ತಾನಂ ಆತಾಪೇತಿ ಪರಿತಾಪೇತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ. ಕತಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ? ಕುಸಲಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಉತ್ತರಿ ಚ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಅಲಮರಿಯಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸೇಸಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತೀತಿ, ಇಮಿನಾ ದುತಿಯೇನ ಠಾನೇನ ಪಾಸಂಸೋ. ಅಯಂ, ಗಾಮಣಿ, ತಪಸ್ಸೀ ಲೂಖಜೀವೀ ಇಮಿನಾ ಏಕೇನ ಠಾನೇನ ಗಾರಯ್ಹೋ, ಇಮೇಹಿ ದ್ವೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪಾಸಂಸೋ.

‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಗಾಮಣಿ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಕತಮಾ ತಿಸ್ಸೋ? ಯಂ ರತ್ತೋ ರಾಗಾಧಿಕರಣಂ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ. ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಯಂ ದುಟ್ಠೋ ದೋಸಾಧಿಕರಣಂ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ. ದೋಸೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಯಂ ಮೂಳ್ಹೋ ಮೋಹಾಧಿಕರಣಂ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ. ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಚೇತೇತಿ. ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಇಮಾ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ತಿಸ್ಸೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ರಾಸಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

೧೩. ಪಾಟಲಿಯಸುತ್ತಂ

೩೬೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಲಿಯೇಸು ವಿಹರತಿ ಉತ್ತರಂ ನಾಮ [ಉತ್ತರಕಂ ನಾಮ (ಸೀ.)] ಕೋಲಿಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತೀ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತೀ’ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ವುತ್ತವಾದಿನೋ, ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ? ಅನಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿತುಕಾಮಾ ಹಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯೇ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತೀ’ತಿ, ವುತ್ತವಾದಿನೋ ಚೇವ ಮೇ, ತೇ ನ ಚ ಮಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ, ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ, ಸಚ್ಚಂಯೇವ ಕಿರ, ಭೋ, ಮಯಂ ತೇಸಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ನ ಸದ್ದಹಾಮ – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತೀತಿ, ಸಮಣೋ ಖಲು ಭೋ ಗೋತಮೋ ಮಾಯಾವೀ’ತಿ. ಯೋ ನು ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ವದೇತಿ – ‘ಅಹಂ ಮಾಯಂ ಜಾನಾಮೀ’ತಿ, ಸೋ ಏವಂ ವದೇತಿ – ‘ಅಹಂ ಮಾಯಾವೀ’ತಿ. ತಥೇವ ತಂ ಭಗವಾ ಹೋತಿ, ತಥೇವ ತಂ ಸುಗತ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ; ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ, ತಥಾ ತಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ –

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಜಾನಾಸಿ ತ್ವಂ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ’’ತಿ? ‘‘ಜಾನಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕಾ ಭಟಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೇ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಲಿಯಾನಂ ಚೋರಾ ತೇ ಚ ಪಟಿಸೇಧೇತುಂ, ಯಾನಿ ಚ ಕೋಲಿಯಾನಂ ದೂತೇಯ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಚ ವಹಾತುಂ [ತಾನಿ ಚ ಪಹಾತುಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ತಾನಿ ಚ ಯಾತುಂ (ಕತ್ಥಚಿ), ತಾನಿ ಚಾವಹಾತುಂ (?)], ಏತದತ್ಥಿಯಾ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕಾ ಭಟಾ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಜಾನಾಸಿ ತ್ವಂ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ ಸೀಲವನ್ತೇ ವಾ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲೇ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಜಾನಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ ದುಸ್ಸೀಲೇ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ; ಯೇ ಚ ಲೋಕೇ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕಾ ಭಟಾ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರಾ’’ತಿ. ‘‘ಯೋ ನು ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಜಾನಾತಿ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ ದುಸ್ಸೀಲೇ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ, ಪಾಟಲಿಯೋಪಿ ಗಾಮಣಿ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಸಮ್ಮಾ ನು ಖೋ ಸೋ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ! ಅಞ್ಞೇ, ಭನ್ತೇ, ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕಾ ಭಟಾ, ಅಞ್ಞೋಹಮಸ್ಮಿ. ಅಞ್ಞಥಾಧಮ್ಮಾ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕಾ ಭಟಾ, ಅಞ್ಞಥಾಧಮ್ಮೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ. ‘‘ತ್ವಞ್ಹಿ ನಾಮ, ಗಾಮಣಿ, ಲಚ್ಛಸಿ – ‘ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಜಾನಾತಿ ಕೋಲಿಯಾನಂ ಲಮ್ಬಚೂಳಕೇ ಭಟೇ ದುಸ್ಸೀಲೇ ಪಾಪಧಮ್ಮೇ, ನ ಚ ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ’ತಿ, ಕಸ್ಮಾ ತಥಾಗತೋ ನ ಲಚ್ಛತಿ – ‘ತಥಾಗತೋ ಮಾಯಂ ಜಾನಾತಿ, ನ ಚ ತಥಾಗತೋ ಮಾಯಾವೀ’ತಿ? ಮಾಯಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಮಾಯಾಯ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಮಾಯಾವೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ’’.

‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಮುಸಾವಾದಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಮುಸಾವಾದಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಮುಸಾವಾದೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಪಿಸುಣವಾಚಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಪಿಸುಣವಾಚಾಯ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಫರುಸವಾಚಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಫರುಸವಾಚಾಯ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಫರುಸವಾಚೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಅಭಿಜ್ಝಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಸ್ಸ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಚಾಹಂ, ಗಾಮಣಿ, ಪಜಾನಾಮಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಚ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ ತಞ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ.

‘‘ಸನ್ತಿ ಹಿ, ಗಾಮಣಿ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತಿ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತಿ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತಿ. ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’’’ತಿ.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ [ಸುನಹಾತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಂ ಪಸಯ್ಹ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ. ತಸ್ಸ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿಹಾರಮದಾಸಿ. ತೇನಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು, ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ [ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ (ಸೀ.)] ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿಜ್ಜಮಾನೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ, ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದತೀ’ತಿ [ಛಿಜ್ಜತೀತಿ (ಕತ್ಥಚಿ)]? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಾಜವೇರೀ ಇತ್ಥಿಂ ವಾ ಪುರಿಸಂ ವಾ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಸಿ, ತೇನ ನಂ ರಾಜಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕಾರೇನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠಞ್ಚ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಞ್ಚ ಸುಯ್ಯಿಸ್ಸತಿ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಪಾಣಮತಿಪಾತೇತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’ತಿ, ಸಚ್ಚಂ ವಾ ತೇ ಆಹಂಸು ಮುಸಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮುಸಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ತುಚ್ಛಂ ಮುಸಾ ವಿಲಪನ್ತಿ, ಸೀಲವನ್ತೋ ವಾ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ ವಾ ತೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ವಾ ತೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಕಲ್ಲಂ ನು ತೇಸು ಪಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸ್ಸ ಪಸಯ್ಹ ರತನಂ ಅಹಾಸಿ [ಪಸಯ್ಹ ಅದಿನ್ನಂ ರತನಂ ಆದಿಯಿ (ಕ.)]. ತಸ್ಸ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿಹಾರಮದಾಸಿ. ತೇನಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿಜ್ಜಮಾನೋ ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಗಾಮಾ ವಾ ಅರಞ್ಞಾ ವಾ ಅದಿನ್ನಂ ಥೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆದಿಯಿ. ತೇನ ನಂ ರಾಜಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕಾರೇನ್ತೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠಞ್ಚ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಞ್ಚ ಸುಯ್ಯಿಸ್ಸತಿ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’ತಿ, ಸಚ್ಚಂ ವಾ ತೇ ಆಹಂಸು ಮುಸಾ ವಾತಿ…ಪೇ… ಕಲ್ಲಂ ನು ತೇಸು ಪಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಞ್ಞೋ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸ್ಸ ದಾರೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿಹಾರಮದಾಸಿ. ತೇನಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ…ಪೇ… ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿಜ್ಜಮಾನೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ…ಪೇ… ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕುಲಿತ್ಥೀಸು ಕುಲಕುಮಾರೀಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜಿ, ತೇನ ನಂ ರಾಜಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕಾರೇನ್ತೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠಞ್ಚ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಞ್ಚ ಸುಯ್ಯಿಸ್ಸತಿ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಕಾಮೇಸು ಮಿಚ್ಛಾ ಚರತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’ತಿ, ಸಚ್ಚಂ ವಾ ತೇ ಆಹಂಸು ಮುಸಾ ವಾತಿ…ಪೇ… ಕಲ್ಲಂ ನು ತೇಸು ಪಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ ಪನ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇನ್ತೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ರಾಜಾನಂ ಮುಸಾವಾದೇನ ಹಾಸೇಸಿ. ತಸ್ಸ ರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿಹಾರಮದಾಸಿ. ತೇನಾಯಂ ಪುರಿಸೋ ಮಾಲೀ ಕುಣ್ಡಲೀ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಕಪ್ಪಿತಕೇಸಮಸ್ಸು ಇತ್ಥಿಕಾಮೇಹಿ ರಾಜಾ ಮಞ್ಞೇ ಪರಿಚಾರೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ದಿಸ್ಸತಿ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿಜ್ಜಮಾನೋ. ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಿಂ ಅಕಾಸಿ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ, ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದತೀ’ತಿ? ತಮೇನಂ ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಮ್ಭೋ! ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಮುಸಾವಾದೇನ ಅತ್ಥಂ ಭಞ್ಜಿ, ತೇನ ನಂ ರಾಜಾನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವರೂಪಂ ಕಮ್ಮಕಾರಣಂ ಕಾರೇನ್ತೀ’ತಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಾಮಣಿ, ಅಪಿ ನು ತೇ ಏವರೂಪಂ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ ಸುತಂ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠಞ್ಚ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಸುತಞ್ಚ ಸುಯ್ಯಿಸ್ಸತಿ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ತತ್ರ, ಗಾಮಣಿ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಏವಂವಾದಿನೋ ಏವಂದಿಟ್ಠಿನೋ – ‘ಯೋ ಕೋಚಿ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಯತೀ’ತಿ, ಸಚ್ಚಂ ವಾ ತೇ ಆಹಂಸು ಮುಸಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮುಸಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ತುಚ್ಛಂ ಮುಸಾ ವಿಲಪನ್ತಿ ಸೀಲವನ್ತೋ ವಾ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ ವಾ ತೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ವಾ ತೇ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಯೇ ಪನ ತೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಕಲ್ಲಂ ನು ತೇಸು ಪಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ಅತ್ಥಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಆವಸಥಾಗಾರಂ. ತತ್ಥ ಅತ್ಥಿ ಮಞ್ಚಕಾನಿ, ಅತ್ಥಿ ಆಸನಾನಿ, ಅತ್ಥಿ ಉದಕಮಣಿಕೋ, ಅತ್ಥಿ ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ. ತತ್ಥ ಯೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ವಾಸಂ ಉಪೇತಿ, ತೇನಾಹಂ ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ ಸಂವಿಭಜಾಮಿ. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭನ್ತೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಸತ್ಥಾರೋ ನಾನಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಾನಾಖನ್ತಿಕಾ ನಾನಾರುಚಿಕಾ, ತಸ್ಮಿಂ ಆವಸಥಾಗಾರೇ ವಾಸಂ ಉಪಗಚ್ಛುಂ’’.

‘‘ಏಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ. ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಏಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಿ ಹುತಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ, ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಏಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛಿನ್ದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಂ ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’’ತಿ.

‘‘ಏಕೋ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ‘ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛಿನ್ದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಂ ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಂ ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ, ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’’ತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಹುದೇವ ಕಙ್ಖಾ, ಅಹು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ – ‘ಕೋಸು ನಾಮ ಇಮೇಸಂ ಭವತಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಸಚ್ಚಂ ಆಹ, ಕೋ ಮುಸಾ’’’ತಿ?

‘‘ಅಲಞ್ಹಿ ತೇ, ಗಾಮಣಿ, ಕಙ್ಖಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ. ಕಙ್ಖನೀಯೇ ಚ ಪನ ತೇ ಠಾನೇ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ ಪಸನ್ನೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಿ. ಪಹೋತಿ ಮೇ ಭಗವಾ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಯಥಾಹಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ. ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ. ಕತಮೋ ಚ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ? ಇಧ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಪಿಸುಣಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಫರುಸಂ ವಾಚಂ ಪಹಾಯ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಂ ಪಹಾಯ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಹೋತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ, ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ. ‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ [ಯೋಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನ ಕಿಞ್ಚಿ [ಕಞ್ಚಿ (?)] ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ [ಉಭಯತ್ಥ ಮೇ (?) ಮ. ನಿ. ೨.೯೫ ಪಾಳಿಯಾ ಸಂಸನ್ದೇತಬ್ಬಂ] ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ [ಪರಂ ಮರಣಾ ನ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ (?)]. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಿ ಹುತಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ಅತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’ತಿ. ‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛಿನ್ದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ, ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’ತಿ. ‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ [ಪರಂ ಮರಣಾ ನ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ (?)]. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛಿನ್ದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ, ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋತಿ. ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಕರುಣಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ…ಪೇ….

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ನತ್ಥಿ ಹುತಂ ನತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀತಿ. ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಅತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥಿ ಹುತಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲಂ ವಿಪಾಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಮಾತಾ ಅತ್ಥಿ ಪಿತಾ ಅತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ಅತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀತಿ. ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛೇದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ನ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ, ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’ತಿ. ‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಾಮಣಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೋ ವಿಗತಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಪಟಿಸ್ಸತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯ್ವಾಯಂ ಸತ್ಥಾ ಏವಂವಾದೀ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ – ಕರೋತೋ ಕಾರಯತೋ, ಛಿನ್ದತೋ ಛೇದಾಪಯತೋ, ಪಚತೋ ಪಾಚಾಪಯತೋ, ಸೋಚಯತೋ ಸೋಚಾಪಯತೋ, ಕಿಲಮತೋ ಕಿಲಮಾಪಯತೋ, ಫನ್ದತೋ ಫನ್ದಾಪಯತೋ, ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ, ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ, ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದತೋ, ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರತೋ, ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೋತೋ, ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠತೋ, ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೋ, ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಕರೋತೋ ಕರೀಯತಿ ಪಾಪಂ. ಖುರಪರಿಯನ್ತೇನ ಚೇಪಿ ಚಕ್ಕೇನ ಯೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಥವಿಯಾ ಪಾಣೇ ಏಕಂ ಮಂಸಖಲಂ ಏಕಂ ಮಂಸಪುಞ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಕ್ಖಿಣಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಹನನ್ತೋ ಘಾತೇನ್ತೋ ಛಿನ್ದನ್ತೋ ಛೇದಾಪೇನ್ತೋ ಪಚನ್ತೋ ಪಾಚಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ಅತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ಉತ್ತರಞ್ಚೇಪಿ ಗಙ್ಗಾಯ ತೀರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ದದನ್ತೋ ದಾಪೇನ್ತೋ, ಯಜನ್ತೋ ಯಜಾಪೇನ್ತೋ, ಅತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ. ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಸಚ್ಚವಜ್ಜೇನ ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ, ಅತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಆಗಮೋ’ತಿ. ‘ಸಚೇ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಸತ್ಥುನೋ ಸಚ್ಚಂ ವಚನಂ, ಅಪಣ್ಣಕತಾಯ ಮಯ್ಹಂ, ಯ್ವಾಹಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾಬಾಧೇಮಿ ತಸಂ ವಾ ಥಾವರಂ ವಾ? ಉಭಯಮೇತ್ಥ ಕಟಗ್ಗಾಹೋ, ಯಂ ಚಮ್ಹಿ ಕಾಯೇನ ಸಂವುತೋ ವಾಚಾಯ ಸಂವುತೋ ಮನಸಾ ಸಂವುತೋ, ಯಞ್ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ತಸ್ಸ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಜಾಯತಿ. ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತಿ. ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭತಿ. ಪಸ್ಸದ್ಧಕಾಯೋ ಸುಖಂ ವೇದಯತಿ. ಸುಖಿನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಯತಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಗಾಮಣಿ, ಧಮ್ಮಸಮಾಧಿ. ತತ್ರ ಚೇ ತ್ವಂ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಂ ಪಟಿಲಭೇಯ್ಯಾಸಿ, ಏವಂ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕಙ್ಖಾಧಮ್ಮಂ ಪಜಹೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಪಾಟಲಿಯೋ ಗಾಮಣಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ತೇರಸಮಂ.

ಗಾಮಣಿಸಂಯುತ್ತಂ ಸಮತ್ತಂ.