೬. ಸಲ್ಲಸುತ್ತಂ

೨೫೪. ‘‘ಅಸ್ಸುತವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ [ವೇದಿಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ದುಕ್ಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ. ಸುತವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ದುಕ್ಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಮ್ಪಿ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ. ತತ್ರ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕೋ ವಿಸೇಸೋ ಕೋ ಅಧಿಪ್ಪಯಾಸೋ [ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ (ಸೀ. ಕ.), ಅಧಿಪ್ಪಾಯಸೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋಸೋ (ಪೀ.)] ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣಂ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅಸ್ಸುತವತಾ ಪುಥುಜ್ಜನೇನಾ’’ತಿ? ಭಗವಂಮೂಲಕಾ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾ…ಪೇ… ಅಸ್ಸುತವಾ. ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಥುಜ್ಜನೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ದ್ವೇ ವೇದನಾ ವೇದಯತಿ – ಕಾಯಿಕಞ್ಚ, ಚೇತಸಿಕಞ್ಚ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಂ ಸಲ್ಲೇನ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ [ಸಲ್ಲೇನ ಅನುವಿಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ತಮೇನಂ ದುತಿಯೇನ ಸಲ್ಲೇನ ಅನುವೇಧಂ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ [ಸಲ್ಲೇನ ಅನುವಿಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ (ಸೀ.), ಸಲ್ಲೇನ ಅನುವೇಧಂ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸಲ್ಲೇನ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ (ಪೀ.)]. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ದ್ವಿಸಲ್ಲೇನ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಸೋಚತಿ ಕಿಲಮತಿ ಪರಿದೇವತಿ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ದ್ವೇ ವೇದನಾ ವೇದಯತಿ – ಕಾಯಿಕಞ್ಚ, ಚೇತಸಿಕಞ್ಚ. ತಸ್ಸಾಯೇವ ಖೋ ಪನ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಪಟಿಘವಾ ಹೋತಿ. ತಮೇನಂ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಪಟಿಘವನ್ತಂ, ಯೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಪಟಿಘಾನುಸಯೋ, ಸೋ ಅನುಸೇತಿ. ಸೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಕಾಮಸುಖಂ ಅಭಿನನ್ದತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಜಾನಾತಿ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಕಾಮಸುಖಾ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಂ, ತಸ್ಸ ಕಾಮಸುಖಞ್ಚ ಅಭಿನನ್ದತೋ, ಯೋ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ರಾಗಾನುಸಯೋ, ಸೋ ಅನುಸೇತಿ. ಸೋ ತಾಸಂ ವೇದನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ತಾಸಂ ವೇದನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಪ್ಪಜಾನತೋ, ಯೋ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ, ಸೋ ಅನುಸೇತಿ. ಸೋ ಸುಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ದುಕ್ಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ಸಞ್ಞುತ್ತೋ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾ’ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನ ಸೋಚತಿ, ನ ಕಿಲಮತಿ, ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ಏಕಂ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ – ಕಾಯಿಕಂ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಂ ಸಲ್ಲೇನ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ. ತಮೇನಂ ದುತಿಯೇನ ಸಲ್ಲೇನ ಅನುವೇಧಂ ನ ವಿಜ್ಝೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಏಕಸಲ್ಲೇನ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ. ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನ ಸೋಚತಿ, ನ ಕಿಲಮತಿ, ನ ಪರಿದೇವತಿ, ನ ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತಿ, ನ ಸಮ್ಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ಏಕಂ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ – ಕಾಯಿಕಂ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ. ತಸ್ಸಾಯೇವ ಖೋ ಪನ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಪಟಿಘವಾ ನ ಹೋತಿ. ತಮೇನಂ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಅಪ್ಪಟಿಘವನ್ತಂ, ಯೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಪಟಿಘಾನುಸಯೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ. ಸೋ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಫುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಕಾಮಸುಖಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಪಜಾನಾತಿ ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಕಾಮಸುಖಾ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ನಿಸ್ಸರಣಂ. ತಸ್ಸ ಕಾಮಸುಖಂ ನಾಭಿನನ್ದತೋ ಯೋ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ರಾಗಾನುಸಯೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ. ಸೋ ತಾಸಂ ವೇದನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಂ ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ತಾಸಂ ವೇದನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನತೋ, ಯೋ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ, ಸೋ ನಾನುಸೇತಿ. ಸೋ ಸುಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ದುಕ್ಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಞ್ಚೇ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ, ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ನಂ ವೇದಯತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ವಿಸಞ್ಞುತ್ತೋ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾ’ತಿ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಸೇಸೋ, ಅಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಯಾಸೋ, ಇದಂ ನಾನಾಕರಣಂ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅಸ್ಸುತವತಾ ಪುಥುಜ್ಜನೇನಾ’’ತಿ.

‘‘ನ ವೇದನಂ ವೇದಯತಿ ಸಪಞ್ಞೋ,

ಸುಖಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಮ್ಪಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋಪಿ;

ಅಯಞ್ಚ ಧೀರಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನೇನ,

ಮಹಾ [ಅಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ವಿಸೇಸೋ ಕುಸಲಸ್ಸ ಹೋತಿ.

‘‘ಸಙ್ಖಾತಧಮ್ಮಸ್ಸ ಬಹುಸ್ಸುತಸ್ಸ,

ವಿಪಸ್ಸತೋ [ಸಮ್ಪಸ್ಸತೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಲೋಕಮಿಮಂ ಪರಞ್ಚ;

ಇಟ್ಠಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ನ ಮಥೇನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ,

ಅನಿಟ್ಠತೋ ನೋ ಪಟಿಘಾತಮೇತಿ.

‘‘ತಸ್ಸಾನುರೋಧಾ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಾ,

ವಿಧೂಪಿತಾ ಅತ್ಥಗತಾ ನ ಸನ್ತಿ;

ಪದಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ವಿರಜಂ ಅಸೋಕಂ,

ಸಮ್ಮಾ ಪಜಾನಾತಿ ಭವಸ್ಸ ಪಾರಗೂ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;