೧೦. ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಸುತ್ತಂ

೫೨. ‘‘ಸಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ [ಉಪಸಟ್ಠಂ (ಕ.)]. ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಂ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ? ಚಕ್ಖು, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ರೂಪಾ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಾ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಾ, ರಸಾ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಾ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಕಾಯೋ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠೋ… ಮನೋ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠೋ, ಧಮ್ಮಾ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠೋ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಮ್ಪಿ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಚಕ್ಖುಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ರೂಪೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ…ಪೇ… ಮನಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಧಮ್ಮೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸೇಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ಯಮ್ಪಿದಂ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ವೇದಯಿತಂ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ; ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸಬ್ಬಅನಿಚ್ಚವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ, ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ;

ಪಹಾತಬ್ಬಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬಂ, ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ [ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅಭಿಞ್ಞಾತಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ (ಪೀ. ಕ.)];

ಉಪದ್ದುತಂ ಉಪಸ್ಸಟ್ಠಂ, ವಗ್ಗೋ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ.

ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೇ ಪಠಮಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ.

ತಸ್ಸ ವಗ್ಗುದ್ದಾನಂ –

ಅನಿಚ್ಚವಗ್ಗಂ ಯಮಕಂ, ಸಬ್ಬಂ ವಗ್ಗಂ ಜಾತಿಧಮ್ಮಂ;

ಅನಿಚ್ಚವಗ್ಗೇನ ಪಞ್ಞಾಸಂ, ಪಞ್ಚಮೋ ತೇನ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ.