೪. ನತುಮ್ಹಾಕಂವಗ್ಗೋ

೧. ನತುಮ್ಹಾಕಂಸುತ್ತಂ

೩೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ? ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ವೇದನಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಸಾ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಞ್ಞಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ಸಙ್ಖಾರಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತೇ ಪಜಹಥ. ತೇ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ’’.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜೇತವನೇ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ತಂ ಜನೋ ಹರೇಯ್ಯ ವಾ ಡಹೇಯ್ಯ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೇಯ್ಯ. ಅಪಿ ನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಮ್ಹೇ ಜನೋ ಹರತಿ ವಾ ಡಹತಿ ವಾ ಯಥಾಪಚ್ಚಯಂ ವಾ ಕರೋತೀ’’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ನ ಹಿ ನೋ ಏತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅತ್ತಾ ವಾ ಅತ್ತನಿಯಂ ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ವೇದನಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ಸಾ ವೋ ಪಹೀನಾ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಞ್ಞಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ಸಙ್ಖಾರಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯನತುಮ್ಹಾಕಂಸುತ್ತಂ

೩೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಕಿಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ? ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ವೇದನಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ಸಞ್ಞಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ಸಙ್ಖಾರಾ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ, ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಂ ಪಜಹಥ. ತಂ ವೋ ಪಹೀನಂ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅಞ್ಞತರಭಿಕ್ಖುಸುತ್ತಂ

೩೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು; ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನುಸೇತಿ, ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ; ಯಂ ನಾನುಸೇತಿ, ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಾತಂ, ಭಗವಾ; ಅಞ್ಞಾತಂ, ಸುಗತಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಞ್ಞಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ನಾನುಸೇತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಾನುಸೇತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ, ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರನ್ತೋ ನಚಿರಸ್ಸೇವ – ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ ತದನುತ್ತರಂ – ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹಾಸಿ. ‘‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’’ತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿ. ಅಞ್ಞತರೋ ಚ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದುತಿಯಅಞ್ಞತರಭಿಕ್ಖುಸುತ್ತಂ

೩೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕೋ ವೂಪಕಟ್ಠೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಆತಾಪೀ ಪಹಿತತ್ತೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನುಸೇತಿ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ಅನುಮೀಯತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಯಂ ನಾನುಸೇತಿ ನ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ನಾನುಮೀಯತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಞ್ಞಾತಂ, ಭಗವಾ; ಅಞ್ಞಾತಂ, ಸುಗತಾ’’ತಿ.

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಸೇತಿ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ಅನುಮೀಯತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ಅನುಸೇತಿ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ಅನುಮೀಯತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ನಾನುಸೇತಿ ನ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ನಾನುಮೀಯತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ ನ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ನಾನುಮೀಯತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಾಸಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನುಸೇತಿ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ಅನುಮೀಯತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ಅನುಸೇತಿ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ಅನುಮೀಯತಿ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ರೂಪಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಾನುಸೇತಿ ನ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ನಾನುಮೀಯತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ಸಞ್ಞಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚೇ ನಾನುಸೇತಿ ನ ತಂ ಅನುಮೀಯತಿ; ಯಂ ನಾನುಮೀಯತಿ ನ ತೇನ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಇಮಸ್ಸ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಯಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಏವಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ…ಪೇ… ಅಞ್ಞತರೋ ಚ ಪನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಆನನ್ದಸುತ್ತಂ

೩೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಚೇ ತಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕತಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ [ಠಿತಾನಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಕಿನ್ತಿ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕತಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ – ‘ರೂಪಸ್ಸ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಆನನ್ದ! ರೂಪಸ್ಸ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ದುತಿಯಆನನ್ದಸುತ್ತಂ

೩೮. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಚೇ ತಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕತಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ? ಕತಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ? ಕತಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಕಿನ್ತಿ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚೇ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕತಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ? ಕತಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ? ಕತಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ? ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಂ – ‘ಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರೂಪಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಯಾ ವೇದನಾ ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ; ತಸ್ಸಾ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಾಯ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅತೀತಾ ನಿರುದ್ಧಾ ವಿಪರಿಣತಾ; ತೇಸಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ’’’.

‘‘ಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರೂಪಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಯಾ ವೇದನಾ ಅಜಾತಾ ಅಪಾತುಭೂತಾ; ತಸ್ಸಾ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಾಯ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಯಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅಜಾತಾ ಅಪಾತುಭೂತಾ; ತೇಸಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರೂಪಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಾ ವೇದನಾ ಜಾತಾ ಪಾತುಭೂತಾ…ಪೇ… ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ ಜಾತಾ ಪಾತುಭೂತಾ; ತೇಸಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’ತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಆನನ್ದ! ಯಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ರೂಪಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಯಾ ವೇದನಾ … ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ ವಿಪರಿಣತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ.

‘‘ಯಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ರೂಪಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಯಾ ವೇದನಾ… ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅಜಾತಂ ಅಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಯಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ರೂಪಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಾ ವೇದನಾ ಜಾತಾ ಪಾತುಭೂತಾ… ಯಾ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಜಾತಂ ಪಾತುಭೂತಂ; ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ವಯೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ. ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ತ್ವಂ, ಆನನ್ದ, ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಅನುಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೩೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಯಂ ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ [ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲಂ (ಪೀ. ಕ.)] ವಿಹರೇಯ್ಯ, ವೇದನಾಯ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ, ಸಞ್ಞಾ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ, ಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ಯೋ ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರನ್ತೋ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರನ್ತೋ, ವಿಞ್ಞಾಣೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರನ್ತೋ ರೂಪಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ಸೋ ರೂಪಂ ಪರಿಜಾನಂ, ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಜಾನಂ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ರೂಪಮ್ಹಾ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ವೇದನಾ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಸಞ್ಞಾಯ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಹಾ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಅನುಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೪೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಯಂ ರೂಪೇ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ತತಿಯಅನುಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೪೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಯಂ ರೂಪೇ ದುಕ್ಖಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಚತುತ್ಥಅನುಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೪೨. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಮನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಯಂ ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ, ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರೇಸು… ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರೇಯ್ಯ. ಯೋ ರೂಪೇ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ…ಪೇ… ರೂಪಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ, ಸೋ ರೂಪಂ ಪರಿಜಾನಂ, ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪರಿಜಾನಂ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ರೂಪಮ್ಹಾ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ವೇದನಾಯ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಸಞ್ಞಾಯ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಖಾರೇಹಿ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಹಾ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ನತುಮ್ಹಾಕಂವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ನತುಮ್ಹಾಕೇನ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ಆನನ್ದೇನ ಚ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಅನುಧಮ್ಮೇಹಿ ದ್ವೇ ದುಕಾತಿ.