೨. ಅನಿಚ್ಚವಗ್ಗೋ

೧. ಅನಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಸಾವತ್ಥಿಯಂ. ತತ್ರ ಖೋ…ಪೇ… ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಂ, ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವೇದನಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಞ್ಞಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಙ್ಖಾರೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುಕ್ಖಸುತ್ತಂ

೧೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ, ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ, ಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅನತ್ತಸುತ್ತಂ

೧೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ, ವೇದನಾ ಅನತ್ತಾ, ಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವೇದನಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಞ್ಞಾಯಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ಸಙ್ಖಾರೇಸುಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದತಿ. ನಿಬ್ಬಿನ್ದಂ ವಿರಜ್ಜತಿ; ವಿರಾಗಾ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಹೋತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಯದನಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ; ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ; ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ; ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ; ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ…ಪೇ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ; ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ; ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಯಂದುಕ್ಖಸುತ್ತಂ

೧೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ. ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ; ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ… ಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ. ಯಂ ದುಕ್ಖಂ ತದನತ್ತಾ; ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಯದನತ್ತಾಸುತ್ತಂ

೧೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ. ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವೇದನಾ ಅನತ್ತಾ… ಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಯದನತ್ತಾ ತಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಸಹೇತುಅನಿಚ್ಚಸುತ್ತಂ

೧೮. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು, ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ವೇದನಾಯ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇದನಾ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಾ ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ! ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನಿಚ್ಚೋ. ಅನಿಚ್ಚಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಹೇತುದುಕ್ಖಸುತ್ತಂ

೧೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುಕ್ಖಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಕುತೋ ಸುಖಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ… ಸಞ್ಞಾ ದುಕ್ಖಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ದುಕ್ಖಂ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ದುಕ್ಖೋ. ದುಕ್ಖಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುತೋ ಸುಖಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಸಹೇತುಅನತ್ತಸುತ್ತಂ

೨೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ರೂಪಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ವೇದನಾ ಅನತ್ತಾ… ಸಞ್ಞಾ ಅನತ್ತಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನತ್ತಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನತ್ತಾ. ಯೋಪಿ ಹೇತು ಯೋಪಿ ಪಚ್ಚಯೋ ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ, ಸೋಪಿ ಅನತ್ತಾ. ಅನತ್ತಸಮ್ಭೂತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕುತೋ ಅತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ! ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಆನನ್ದಸುತ್ತಂ

೨೧. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ … ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ನಿರೋಧೋ ನಿರೋಧೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮೇಸಾನಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಾನಂ ನಿರೋಧೋ [ನಿರೋಧಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ. ತಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ [ನಿರೋಧಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾ. ತಸ್ಸಾ ನಿರೋಧೋ ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಸಙ್ಖತಾ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಾ ಖಯಧಮ್ಮಾ ವಯಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಾ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಾ. ತೇಸಂ ನಿರೋಧೋ ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ. ತಸ್ಸ ನಿರೋಧೋ ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮಾನಂ ನಿರೋಧೋ ‘ನಿರೋಧೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಅನಿಚ್ಚವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅನಿಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ, ಯದನಿಚ್ಚಾಪರೇ ತಯೋ;

ಹೇತುನಾಪಿ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ಆನನ್ದೇನ ಚ ತೇ ದಸಾತಿ.