೧೨. ಧಮ್ಮಕಥಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಅವಿಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ

೧೧೩. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವೇದನಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಅವಿಜ್ಜಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ವಿಜ್ಜಾಸುತ್ತಂ

೧೧೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪಸಮುದಯಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಜ್ಜಾ. ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸುತ್ತಂ

೧೧೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವೇದನಾಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದುತಿಯಧಮ್ಮಕಥಿಕಸುತ್ತಂ

೧೧೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಹೋತಿ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ರೂಪಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವೇದನಾಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ‘ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯ. ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖು, ನಿಬ್ಬಿದಾ ವಿರಾಗಾ ನಿರೋಧಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ’ತಿ ಅಲಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಬನ್ಧನಸುತ್ತಂ

೧೧೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಇಧ ಭಿಕ್ಖವೇ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅರಿಯಾನಂ ಅದಸ್ಸಾವೀ…ಪೇ… ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಅವಿನೀತೋ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ; ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಸನ್ತರಬಾಹಿರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಅತೀರದಸ್ಸೀ ಅಪಾರದಸ್ಸೀ, ಬದ್ಧೋ ಜೀಯತಿ [ಬದ್ಧೋ ಜಾಯತಿ (ಸೀ. ಪೀ.) ಬದ್ಧೋ ಜಾಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಜೀಯತಿ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ. ಸ್ಯಾ. ಅಟ್ಠ.)] ಬದ್ಧೋ ಮೀಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ವೇದನಾಯ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ವೇದನಾಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಸನ್ತರಬಾಹಿರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಅತೀರದಸ್ಸೀ ಅಪಾರದಸ್ಸೀ, ಬದ್ಧೋ ಜೀಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಮೀಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ವಿಞ್ಞಾಣಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಸನ್ತರಬಾಹಿರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ ಅತೀರದಸ್ಸೀ ಅಪಾರದಸ್ಸೀ, ಬದ್ಧೋ ಜೀಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಮೀಯತಿ ಬದ್ಧೋ ಅಸ್ಮಾ ಲೋಕಾ ಪರಂ ಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ’’.

‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಾನಂ ದಸ್ಸಾವೀ…ಪೇ… ಸಪ್ಪುರಿಸಧಮ್ಮೇ ಸುವಿನೀತೋ ನ ರೂಪಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ, ನ ರೂಪವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ; ನ ಅತ್ತನಿ ವಾ ರೂಪಂ, ನ ರೂಪಸ್ಮಿಂ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನ ರೂಪಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ, ನ ಸನ್ತರಬಾಹಿರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ, ತೀರದಸ್ಸೀ, ಪಾರದಸ್ಸೀ; ‘ಪರಿಮುತ್ತೋ ಸೋ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾ’ತಿ ವದಾಮಿ. ನ ವೇದನಂ ಅತ್ತತೋ…ಪೇ… ನ ಸಞ್ಞಂ ಅತ್ತತೋ…ಪೇ… ನ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅತ್ತತೋ…ಪೇ… ನ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ತತೋ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನ ವಿಞ್ಞಾಣಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ, ನ ಸನ್ತರಬಾಹಿರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋ, ತೀರದಸ್ಸೀ, ಪಾರದಸ್ಸೀ, ‘ಪರಿಮುತ್ತೋ ಸೋ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾ’ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪರಿಪುಚ್ಛಿತಸುತ್ತಂ

೧೧೮. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖವೇ! ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ‘‘ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಏತಂ ಮಮ, ಏಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ಏಸೋ ಮೇ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖವೇ! ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ…ಪೇ… ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ…ಪೇ… ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯಪರಿಪುಚ್ಛಿತಸುತ್ತಂ

೧೧೯. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸಾಧು ಭಿಕ್ಖವೇ! ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಸಮನುಪಸ್ಸಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಸಾಧು ಭಿಕ್ಖವೇ! ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ…ಪೇ… ಏವಂ…ಪೇ… ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾತಿ ಪಜಾನಾತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಸಂಯೋಜನಿಯಸುತ್ತಂ

೧೨೦. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಸಂಯೋಜನಿಯೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ ಸಂಯೋಜನಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಕತಮಂ ಸಂಯೋಜನಂ? ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ; ಯೋ ತತ್ಥ ಛನ್ದರಾಗೋ, ತಂ ತತ್ಥ ಸಂಯೋಜನಂ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಂಯೋಜನಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ; ಯೋ ತತ್ಥ ಛನ್ದರಾಗೋ, ತಂ ತತ್ಥ ಸಂಯೋಜನಂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಯೋಜನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಇದಂ ಸಂಯೋಜನ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಉಪಾದಾನಿಯಸುತ್ತಂ

೧೨೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ‘‘ಉಪಾದಾನಿಯೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಉಪಾದಾನಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ. ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಾದಾನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಕತಮಂ ಉಪಾದಾನಂ? ರೂಪಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಾದಾನಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯೋ ತತ್ಥ ಛನ್ದರಾಗೋ, ತಂ ತತ್ಥ ಉಪಾದಾನಂ. ವೇದನಾ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾ… ಸಙ್ಖಾರಾ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪಾದಾನಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ; ಯೋ ತತ್ಥ ಛನ್ದರಾಗೋ, ತಂ ತತ್ಥ ಉಪಾದಾನಂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಾದಾನಿಯಾ ಧಮ್ಮಾ, ಇದಂ ಉಪಾದಾನ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಸೀಲವನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೨೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ [ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೀಲವತಾವುಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಸೀಲವತಾವುಸೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಸೀಲವತಾವುಸೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸೀಲವಾ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೇನ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೇನಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಕದಾಗಾಮಿನಾ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಕದಾಗಾಮಿನಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಅನಾಗಾಮಿನಾ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಅನಾಗಾಮಿನಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಅನಾಗಾಮೀ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಅರಹತಾ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಅರಹತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ನತ್ಥಿ, ಖ್ವಾವುಸೋ, ಅರಹತೋ ಉತ್ತರಿ ಕರಣೀಯಂ ಕತಸ್ಸ ವಾ ಪತಿಚಯೋ; ಅಪಿ ಚ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾ ಚೇವ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾ ಚಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಸುತವನ್ತಸುತ್ತಂ

೧೨೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸುತವತಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಸುತವತಾವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ. ಸುತವತಾವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ – ಯಂ ಸುತವಾ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೇನ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಸೋತಾಪನ್ನೇನಪಿ ಖೋ ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜತಿ – ಯಂ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ…ಪೇ… ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಅರಹತಾ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ’’ತಿ? ‘‘ಅರಹತಾಪಿ ಖ್ವಾವುಸೋ, ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ಸಲ್ಲತೋ ಅಘತೋ ಆಬಾಧತೋ ಪರತೋ ಪಲೋಕತೋ ಸುಞ್ಞತೋ ಅನತ್ತತೋ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ನತ್ಥಿ, ಖ್ವಾವುಸೋ, ಅರಹತೋ ಉತ್ತರಿ ಕರಣೀಯಂ, ಕತಸ್ಸ ವಾ ಪತಿಚಯೋ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾಯ ಚೇವ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾ ಚಾ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

೧೨. ಕಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೧೨೪. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾನುಸಯಾ ನ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ?

‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಕಪ್ಪ, ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಕಪ್ಪ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾನುಸಯಾ ನ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ದ್ವಾದಸಮಂ.

೧೩. ದುತಿಯಕಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೧೨೫. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಕಪ್ಪೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಥಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನತೋ ಕಥಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾಪಗತಂ ಮಾನಸಂ ಹೋತಿ ವಿಧಾ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಸನ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಕಪ್ಪ, ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವೇದನಾ… ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಕಪ್ಪ, ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸವಿಞ್ಞಾಣಕೇ ಕಾಯೇ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತೇಸು ಅಹಙ್ಕಾರಮಮಙ್ಕಾರಮಾನಾಪಗತಂ ಮಾನಸಂ ಹೋತಿ ವಿಧಾ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಸನ್ತಂ ಸುವಿಮುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತೇರಸಮಂ.

ಧಮ್ಮಕಥಿಕವಗ್ಗೋ ದ್ವಾದಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅವಿಜ್ಜಾ ವಿಜ್ಜಾ ದ್ವೇ ಕಥಿಕಾ, ಬನ್ಧನಾ ಪರಿಪುಚ್ಛಿತಾ ದುವೇ;

ಸಂಯೋಜನಂ ಉಪಾದಾನಂ, ಸೀಲಂ ಸುತವಾ ದ್ವೇ ಚ ಕಪ್ಪೇನಾತಿ.