೧೩. ಅವಿಜ್ಜಾವಗ್ಗೋ

೧. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೨೬. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಞ್ಞಂ… ಸಮುದಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ದುತಿಯಸಮುದಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೨೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ…ಪೇ… ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ…ಪೇ… ವಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ…ಪೇ… ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ…ಪೇ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ತತಿಯಸಮುದಯಧಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೨೮. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ, ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ರೂಪ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ; ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವೇದನಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ವೇದನಾ … ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ಸಞ್ಞಂ…ಪೇ… ಸಮುದಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ… ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ಸಮುದಯವಯಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅಸ್ಸಾದಸುತ್ತಂ

೧೨೯. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ದುತಿಯಅಸ್ಸಾದಸುತ್ತಂ

೧೩೦. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ, ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಮುದಯಸುತ್ತಂ

೧೩೧. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ದುತಿಯಸಮುದಯಸುತ್ತಂ

೧೩೨. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ, ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಕೋಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೧೩೩. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ, ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಾಯ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಸಙ್ಖಾರಾನಂ… ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯಕೋಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೧೩೪. ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರನ್ತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ…ಪೇ… ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

೧೦. ತತಿಯಕೋಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೧೩೫. ತಞ್ಞೇವ ನಿದಾನಂ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ರೂಪಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಅವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘‘ವಿಜ್ಜಾ, ವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ವುಚ್ಚತಿ. ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ, ಕಿತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ರೂಪಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪಸಮುದಯಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಂ ಪಜಾನಾತಿ, ರೂಪನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ವೇದನಂ… ಸಞ್ಞಂ… ಸಙ್ಖಾರೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣಸಮುದಯಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ವಿಜ್ಜಾ; ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಅವಿಜ್ಜಾವಗ್ಗೋ ತೇರಸಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಮುದಯಧಮ್ಮೇ ತೀಣಿ, ಅಸ್ಸಾದೋ ಅಪರೇ ದುವೇ;

ಸಮುದಯೇ ಚ ದ್ವೇ ವುತ್ತಾ, ಕೋಟ್ಠಿಕೇ ಅಪರೇ ತಯೋತಿ.