೧೦. ವೇಪುಲ್ಲಪಬ್ಬತಸುತ್ತಂ

೧೪೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅನಮತಗ್ಗೋಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂಸಾರೋ. ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸನ್ಧಾವತಂ ಸಂಸರತಂ. ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಸ ವೇಪುಲ್ಲಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ‘ಪಾಚೀನವಂಸೋ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ‘ತಿವರಾ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ತಿವರಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚತ್ತಾರೀಸ ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ತಿವರಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಪಾಚೀನವಂಸಂ ಪಬ್ಬತಂ ಚತೂಹೇನ ಆರೋಹನ್ತಿ, ಚತೂಹೇನ ಓರೋಹನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಕಕುಸನ್ಧೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಕಕುಸನ್ಧಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಿಧುರಸಞ್ಜೀವಂ ನಾಮ ಸಾವಕಯುಗಂ ಅಹೋಸಿ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗಂ. ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ಚೇವಿಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅನ್ತರಹಿತಾ, ತೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಸೋ ಚ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅದ್ಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲಮೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಸ ವೇಪುಲ್ಲಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ‘ವಙ್ಕಕೋ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ‘ರೋಹಿತಸ್ಸಾ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ರೋಹಿತಸ್ಸಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ತಿಂಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ರೋಹಿತಸ್ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ವಙ್ಕಕಂ ಪಬ್ಬತಂ ತೀಹೇನ ಆರೋಹನ್ತಿ, ತೀಹೇನ ಓರೋಹನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಕೋಣಾಗಮನೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಕೋಣಾಗಮನಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಿಯ್ಯೋಸುತ್ತರಂ ನಾಮ ಸಾವಕಯುಗಂ ಅಹೋಸಿ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗಂ. ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ಚೇವಿಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅನ್ತರಹಿತಾ, ತೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಸೋ ಚ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಸ ವೇಪುಲ್ಲಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ‘ಸುಪಸ್ಸೋ’ತ್ವೇವ [ಸುಫಸ್ಸೋತ್ವೇವ (ಸೀ.)] ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ‘ಸುಪ್ಪಿಯಾ’ತ್ವೇವ [ಅಪ್ಪಿಯಾತ್ವೇವ (ಸೀ.)] ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ಸುಪ್ಪಿಯಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಸುಪ್ಪಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ಸುಪಸ್ಸಂ ಪಬ್ಬತಂ ದ್ವೀಹೇನ ಆರೋಹನ್ತಿ, ದ್ವೀಹೇನ ಓರೋಹನ್ತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇನ ಕಸ್ಸಪೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ತಿಸ್ಸಭಾರದ್ವಾಜಂ ನಾಮ ಸಾವಕಯುಗಂ ಅಹೋಸಿ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗಂ. ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾ ಚೇವಿಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅನ್ತರಹಿತಾ, ತೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ, ಸೋ ಚ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅದ್ಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ…ಪೇ… ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ.

‘‘ಏತರಹಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಸ ವೇಪುಲ್ಲಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ‘ವೇಪುಲ್ಲೋ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ಏತರಹಿ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ‘ಮಾಗಧಕಾ’ತ್ವೇವ ಸಮಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ. ಮಾಗಧಕಾನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅಪ್ಪಕಂ ಆಯುಪ್ಪಮಾಣಂ ಪರಿತ್ತಂ ಲಹುಕಂ [ಲಹುಸಂ (ಸೀ.)]; ಯೋ ಚಿರಂ ಜೀವತಿ ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ. ಮಾಗಧಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾ ವೇಪುಲ್ಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಮುಹುತ್ತೇನ ಆರೋಹನ್ತಿ ಮುಹುತ್ತೇನ ಓರೋಹನ್ತಿ. ಏತರಹಿ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ. ಮಯ್ಹಂ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ನಾಮ ಸಾವಕಯುಗಂ ಅಗ್ಗಂ ಭದ್ದಯುಗಂ. ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಸಮಯೋ ಯಾ ಅಯಞ್ಚೇವಿಮಸ್ಸ ಪಬ್ಬತಸ್ಸ ಸಮಞ್ಞಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಇಮೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹಞ್ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸಾಮಿ. ಏವಂ ಅನಿಚ್ಚಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅದ್ಧುವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ; ಏವಂ ಅನಸ್ಸಾಸಿಕಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಙ್ಖಾರಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಲಮೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತು’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಪಾಚೀನವಂಸೋ ತಿವರಾನಂ, ರೋಹಿತಸ್ಸಾನ ವಙ್ಕಕೋ;

ಸುಪ್ಪಿಯಾನಂ ಸುಪಸ್ಸೋತಿ, ಮಾಗಧಾನಞ್ಚ ವೇಪುಲ್ಲೋ.

‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಉಪ್ಪಾದವಯಧಮ್ಮಿನೋ;

ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವೂಪಸಮೋ ಸುಖೋ’’ತಿ. ದಸಮಂ;

ದುತಿಯೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದುಗ್ಗತಂ ಸುಖಿತಞ್ಚೇವ, ತಿಂಸ ಮಾತಾಪಿತೇನ ಚ;

ಭಾತಾ ಭಗಿನೀ ಪುತ್ತೋ ಚ, ಧೀತಾ ವೇಪುಲ್ಲಪಬ್ಬತಂ.

ಅನಮತಗ್ಗಸಂಯುತ್ತಂ ಸಮತ್ತಂ.