೮. ಗಙ್ಗಾಸುತ್ತಂ
೧೩೧. ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೀವಬಹುಕಾ ನು ಖೋ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಕಪ್ಪಾ ಅಬ್ಭತೀತಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ’’ತಿ? ‘‘ಬಹುಕಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಪ್ಪಾ ಅಬ್ಭತೀತಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ತೇ ನ ಸುಕರಾ ಸಙ್ಖಾತುಂ – ‘ಏತ್ತಕಾ ಕಪ್ಪಾ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ’’’ತಿ.
‘‘ಸಕ್ಕಾ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಉಪಮಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಕ್ಕಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಭಗವಾ ಅವೋಚ. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯತೋ ಚಾಯಂ ಗಙ್ಗಾ ನದೀ ಪಭವತಿ ಯತ್ಥ ಚ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಅಪ್ಪೇತಿ, ಯಾ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ವಾಲಿಕಾ ಸಾ ನ ಸುಕರಾ ಸಙ್ಖಾತುಂ – ‘ಏತ್ತಕಾ ವಾಲಿಕಾ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ವಾಲಿಕಸತಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ವಾಲಿಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ವಾಲಿಕಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ’ತಿ. ತತೋ ಬಹುತರಾ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಪ್ಪಾ ಅಬ್ಭತೀತಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ತೇ ನ ಸುಕರಾ ಸಙ್ಖಾತುಂ – ‘ಏತ್ತಕಾ ಕಪ್ಪಾ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಇತಿ ವಾ’ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಅನಮತಗ್ಗೋಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಂಸಾರೋ. ಪುಬ್ಬಾ ಕೋಟಿ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಸನ್ಧಾವತಂ ಸಂಸರತಂ. ಏವಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದುಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ ತಿಬ್ಬಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ ಬ್ಯಸನಂ ಪಚ್ಚನುಭೂತಂ, ಕಟಸೀ ವಡ್ಢಿತಾ. ಯಾವಞ್ಚಿದಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಲಮೇವ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಬ್ಬಿನ್ದಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿರಜ್ಜಿತುಂ, ಅಲಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತು’’ನ್ತಿ.
ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.