೩. ಪುತ್ತಮಂಸೂಪಮಸುತ್ತಂ

೬೩. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ …ಪೇ… ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರಾ ಭೂತಾನಂ ವಾ ಸತ್ತಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಸಮ್ಭವೇಸೀನಂ ವಾ ಅನುಗ್ಗಹಾಯ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ಓಳಾರಿಕೋ ವಾ ಸುಖುಮೋ ವಾ, ಫಸ್ಸೋ ದುತಿಯೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾ ತತಿಯಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚತುತ್ಥಂ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ ಭೂತಾನಂ ವಾ ಸತ್ತಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಸಮ್ಭವೇಸೀನಂ ವಾ ಅನುಗ್ಗಹಾಯ’’.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ [ಜಯಮ್ಪತಿಕಾ (ಸೀ. ಪೀ.) ಟೀಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ] ಪರಿತ್ತಂ ಸಮ್ಬಲಂ ಆದಾಯ ಕನ್ತಾರಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ. ತೇಸಮಸ್ಸ ಏಕಪುತ್ತಕೋ ಪಿಯೋ ಮನಾಪೋ. ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾನಂ ಕನ್ತಾರಗತಾನಂ ಯಾ ಪರಿತ್ತಾ ಸಮ್ಬಲಮತ್ತಾ, ಸಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಸಿಯಾ ಚ ನೇಸಂ ಕನ್ತಾರಾವಸೇಸೋ ಅನತಿಣ್ಣೋ. ಅಥ ಖೋ ತೇಸಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾನಂ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖೋ ಯಾ ಪರಿತ್ತಾ ಸಮ್ಬಲಮತ್ತಾ ಸಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಪರಿಯಾದಿಣ್ಣಾ [ಪರಿಯಾದಿನ್ನಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ಅತ್ಥಿ ಚಾಯಂ ಕನ್ತಾರಾವಸೇಸೋ ಅನಿತ್ತಿಣ್ಣೋ [ಅನಿತ್ಥಿಣ್ಣೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಅನತಿಣ್ಣೋ (ಕ.)]. ಯಂನೂನ ಮಯಂ ಇಮಂ ಏಕಪುತ್ತಕಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ವಧಿತ್ವಾ ವಲ್ಲೂರಞ್ಚ ಸೋಣ್ಡಿಕಞ್ಚ ಕರಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಮಂಸಾನಿ ಖಾದನ್ತಾ ಏವಂ ತಂ ಕನ್ತಾರಾವಸೇಸಂ ನಿತ್ಥರೇಯ್ಯಾಮ, ಮಾ ಸಬ್ಬೇವ ತಯೋ ವಿನಸ್ಸಿಮ್ಹಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ತಂ ಏಕಪುತ್ತಕಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ವಧಿತ್ವಾ ವಲ್ಲೂರಞ್ಚ ಸೋಣ್ಡಿಕಞ್ಚ ಕರಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಮಂಸಾನಿ ಖಾದನ್ತಾ ಏವಂ ತಂ ಕನ್ತಾರಾವಸೇಸಂ ನಿತ್ಥರೇಯ್ಯುಂ. ತೇ ಪುತ್ತಮಂಸಾನಿ ಚೇವ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ, ಉರೇ ಚ ಪಟಿಪಿಸೇಯ್ಯುಂ – ‘ಕಹಂ, ಏಕಪುತ್ತಕ, ಕಹಂ, ಏಕಪುತ್ತಕಾ’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ತೇ ದವಾಯ ವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯುಂ, ಮದಾಯ ವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯುಂ, ಮಣ್ಡನಾಯ ವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯುಂ, ವಿಭೂಸನಾಯ ವಾ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ನನು ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಾವದೇವ ಕನ್ತಾರಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣತ್ಥಾಯ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ಏವಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ ವದಾಮಿ. ಕಬಳೀಕಾರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೋ ರಾಗೋ ಪರಿಞ್ಞಾತೋ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕೇ ರಾಗೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ನತ್ಥಿ ತಂ ಸಂಯೋಜನಂ ಯೇನ ಸಂಯೋಜನೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪುನ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಾವೀ ನಿಚ್ಚಮ್ಮಾ ಕುಟ್ಟಂ ಚೇ [ಕುಡ್ಡಞ್ಚೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಯೇ ಕುಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಾ ಪಾಣಾ ತೇ ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ರುಕ್ಖಂ ಚೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಯೇ ರುಕ್ಖನಿಸ್ಸಿತಾ ಪಾಣಾ ತೇ ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ಉದಕಂ ಚೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಯೇ ಉದಕನಿಸ್ಸಿತಾ ಪಾಣಾ ತೇ ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ಆಕಾಸಂ ಚೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಯೇ ಆಕಾಸನಿಸ್ಸಿತಾ ಪಾಣಾ ತೇ ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ಯಂ ಯದೇವ ಹಿ ಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಾವೀ ನಿಚ್ಚಮ್ಮಾ ನಿಸ್ಸಾಯ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ಯೇ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ [ಯೇ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ ತನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಾಣಾ ತೇ ನಂ ಖಾದೇಯ್ಯುಂ. ಏವಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘‘ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’’ತಿ ವದಾಮಿ. ಫಸ್ಸೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೀಸು ವೇದನಾಸು ಪರಿಞ್ಞಾತಾಸು ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯನ್ತಿ [ಉತ್ತರಿಂಕರಣೀಯನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)] ವದಾಮಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗಾರಕಾಸು ಸಾಧಿಕಪೋರಿಸಾ ಪುಣ್ಣಾ ಅಙ್ಗಾರಾನಂ ವೀತಚ್ಚಿಕಾನಂ ವೀತಧೂಮಾನಂ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಜೀವಿತುಕಾಮೋ ಅಮರಿತುಕಾಮೋ ಸುಖಕಾಮೋ ದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಕೂಲೋ. ತಮೇನಂ ದ್ವೇ ಬಲವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ನಾನಾಬಾಹಾಸು ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಉಪಕಡ್ಢೇಯ್ಯುಂ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಆರಕಾವಸ್ಸ ಚೇತನಾ ಆರಕಾ ಪತ್ಥನಾ ಆರಕಾ ಪಣಿಧಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತಿ – ‘ಇಮಂ ಚಾಹಂ ಅಙ್ಗಾರಕಾಸುಂ ಪಪತಿಸ್ಸಾಮಿ, ತತೋನಿದಾನಂ ಮರಣಂ ವಾ ನಿಗಚ್ಛಾಮಿ ಮರಣಮತ್ತಂ ವಾ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ’ತಿ ವದಾಮಿ. ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಯ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ತಿಸ್ಸೋ ತಣ್ಹಾ ಪರಿಞ್ಞಾತಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೀಸು ತಣ್ಹಾಸು ಪರಿಞ್ಞಾತಾಸು ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋರಂ ಆಗುಚಾರಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ತೇ, ದೇವ, ಚೋರೋ ಆಗುಚಾರೀ, ಇಮಸ್ಸ ಯಂ ಇಚ್ಛಸಿ ತಂ ದಣ್ಡಂ ಪಣೇಹೀ’ತಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ, ಭೋ, ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನೇಯ್ಯುಂ. ಅಥ ರಾಜಾ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಥಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ’ತಿ? ‘ತಥೇವ, ದೇವ, ಜೀವತೀ’ತಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ, ಭೋ, ತಂ ಪುರಿಸಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನೇಯ್ಯುಂ. ಅಥ ರಾಜಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಮ್ಭೋ, ಕಥಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ’ತಿ? ‘ತಥೇವ, ದೇವ, ಜೀವತೀ’ತಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ, ಭೋ, ತಂ ಪುರಿಸಂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಸತ್ತಿಸತೇನ ಹನೇಯ್ಯುಂ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಪಿ ನು ಸೋ ಪುರಿಸೋ ದಿವಸಂ ತೀಹಿ ಸತ್ತಿಸತೇಹಿ ಹಞ್ಞಮಾನೋ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಏಕಿಸ್ಸಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತಿಯಾ ಹಞ್ಞಮಾನೋ ತತೋನಿದಾನಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿಯೇಥ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ತೀಹಿ ಸತ್ತಿಸತೇಹಿ ಹಞ್ಞಮಾನೋ’’ತಿ! ‘‘ಏವಮೇವ ಖ್ವಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ವದಾಮಿ. ವಿಞ್ಞಾಣೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಹಾರೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ನಾಮರೂಪಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಂ ಹೋತಿ, ನಾಮರೂಪೇ ಪರಿಞ್ಞಾತೇ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಕರಣೀಯನ್ತಿ ವದಾಮೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.