೫. ಮಾನತ್ಥದ್ಧಸುತ್ತಂ

೨೦೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ. ಸೋ ನೇವ ಮಾತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಪಿತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಜೇಟ್ಠಭಾತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾನತ್ಥದ್ಧಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ. ಸಚೇ ಮಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಆಲಪಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ತಂ ಆಲಪಿಸ್ಸಾಮಿ. ನೋ ಚೇ ಮಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಆಲಪಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ನಾಲಪಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತಂ ನಾಲಪಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘ನಾಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಜಾನಾತೀ’ತಿ ತತೋವ ಪುನ ನಿವತ್ತಿತುಕಾಮೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಾನತ್ಥದ್ಧಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಮಾನತ್ಥದ್ಧಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ನ ಮಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಧು, ಅತ್ಥಿಕಸ್ಸೀಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ;

ಯೇನ ಅತ್ಥೇನ ಆಗಚ್ಛಿ, ತಮೇವಮನುಬ್ರೂಹಯೇ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ – ‘‘ಚಿತ್ತಂ ಮೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ತತ್ಥೇವ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದಾನಿ ಮುಖೇನ ಚ ಪರಿಚುಮ್ಬತಿ ಪಾಣೀಹಿ ಚ ಪರಿಸಮ್ಬಾಹತಿ, ನಾಮಞ್ಚ ಸಾವೇತಿ – ‘‘ಮಾನತ್ಥದ್ಧಾಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಮಾನತ್ಥದ್ಧಾಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಾ ಪರಿಸಾ ಅಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತಾ [ಅಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭುತಚಿತ್ತಜಾತಾ (ಕ.)] ಅಹೋಸಿ – ‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ! ಅಯಞ್ಹಿ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೇವ ಮಾತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಪಿತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಆಚರಿಯಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ, ನ ಜೇಟ್ಠಭಾತರಂ ಅಭಿವಾದೇತಿ; ಅಥ ಚ ಪನ ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಏವರೂಪಂ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರಂ ಕರೋತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಾನತ್ಥದ್ಧಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಲಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಸಕೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದ. ಯತೋ ತೇ ಮಯಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಕೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಕೇಸು ನ ಮಾನಂ ಕಯಿರಾಥ, ಕೇಸು ಚಸ್ಸ ಸಗಾರವೋ;

ಕ್ಯಸ್ಸ ಅಪಚಿತಾ ಅಸ್ಸು, ಕ್ಯಸ್ಸು ಸಾಧು ಸುಪೂಜಿತಾ’’ತಿ.

‘‘ಮಾತರಿ ಪಿತರಿ ಚಾಪಿ, ಅಥೋ ಜೇಟ್ಠಮ್ಹಿ ಭಾತರಿ;

ಆಚರಿಯೇ ಚತುತ್ಥಮ್ಹಿ,

ತೇಸು ನ ಮಾನಂ ಕಯಿರಾಥ;

ತೇಸು ಅಸ್ಸ ಸಗಾರವೋ,

ತ್ಯಸ್ಸ ಅಪಚಿತಾ ಅಸ್ಸು;

ತ್ಯಸ್ಸು ಸಾಧು ಸುಪೂಜಿತಾ.

‘‘ಅರಹನ್ತೇ ಸೀತೀಭೂತೇ, ಕತಕಿಚ್ಚೇ ಅನಾಸವೇ;

ನಿಹಚ್ಚ ಮಾನಂ ಅಥದ್ಧೋ, ತೇ ನಮಸ್ಸೇ ಅನುತ್ತರೇ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಮಾನತ್ಥದ್ಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.