೧೧. ಸಙ್ಗಾರವಸುತ್ತಂ

೨೦೭. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಙ್ಗಾರವೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕೋ, ಉದಕೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಸಙ್ಗಾರವೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಟಿವಸತಿ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕೋ, ಉದಕೇನ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇತಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಯೇನ ಸಙ್ಗಾರವಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸಙ್ಗಾರವಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉದಕಸುದ್ಧಿಕೋ, ಉದಕೇನ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇಸಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭೋ ಗೋತಮ’’. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕೋ, ಉದಕಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇಸಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ [ಇಧ ಮೇ ಭೋ ಗೋತಮ ಅಹಂ (ಪೀ. ಕ.)], ಯಂ ದಿವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಸಾಯಂ ನ್ಹಾನೇನ [ನಹಾನೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪವಾಹೇಮಿ, ಯಂ ರತ್ತಿಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಹೋತಿ ತಂ ಪಾತಂ ನ್ಹಾನೇನ ಪವಾಹೇಮಿ. ಇಮಂ ಖ್ವಾಹಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಉದಕಸುದ್ಧಿಕೋ, ಉದಕೇನ ಸುದ್ಧಿಂ ಪಚ್ಚೇಮಿ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಾಮೀ’’ತಿ.

‘‘ಧಮ್ಮೋ ರಹದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೀಲತಿತ್ಥೋ,

ಅನಾವಿಲೋ ಸಬ್ಭಿ ಸತಂ ಪಸತ್ಥೋ;

ಯತ್ಥ ಹವೇ ವೇದಗುನೋ ಸಿನಾತಾ,

ಅನಲ್ಲಗತ್ತಾವ [ಅನಲ್ಲೀನಗತ್ತಾವ (ಕ.)] ತರನ್ತಿ ಪಾರ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.