೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ

೧. ತಪೋಕಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೩೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ರಹೋಗತಸ್ಸ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಸ್ಸ ಏವಂ ಚೇತಸೋ ಪರಿವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಮುತ್ತೋ ವತಮ್ಹಿ ತಾಯ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾಯ. ಸಾಧು ಮುತ್ತೋ ವತಮ್ಹಿ ತಾಯ ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಾಯ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಾಯ. ಸಾಧು ವತಮ್ಹಿ ಮುತ್ತೋ ಬೋಧಿಂ ಸಮಜ್ಝಗ’’ನ್ತಿ [ಸಾಧು ಠಿತೋ ಸತೋ ಬೋಧಿಂ ಸಮಜ್ಝೇಗನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸಾಧು ವತಮ್ಹಿ ಸತ್ತೋ ಬೋಧಿಸಮಜ್ಝಗೂತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)].

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಭಗವತೋ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ತಪೋಕಮ್ಮಾ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ, ಯೇನ ನ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ ಮಾಣವಾ;

ಅಸುದ್ಧೋ ಮಞ್ಞಸಿ ಸುದ್ಧೋ, ಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಾ ಅಪರದ್ಧೋ’’ [ಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಮಪರದ್ಧೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಅನತ್ಥಸಂಹಿತಂ ಞತ್ವಾ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಮರಂ ತಪಂ [ಅಪರಂ ತಪಂ (ಕ.)];

ಸಬ್ಬಂ ನತ್ಥಾವಹಂ ಹೋತಿ, ಫಿಯಾರಿತ್ತಂವ ಧಮ್ಮನಿ [ವಮ್ಮನಿ (ಸೀ.), ಧಮ್ಮನಿಂ (ಪೀ.), ಜಮ್ಮನಿಂ (ಕ.) ಏತ್ಥಾಯಂ ಧಮ್ಮಸದ್ದೋ ಸಕ್ಕತೇ ಧನ್ವನಂ-ಸದ್ದೇನ ಸದಿಸೋ ಮರುವಾಚಕೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಯಥಾ ದಳ್ಹಧಮ್ಮಾತಿಪದಂ].

‘‘ಸೀಲಂ ಸಮಾಧಿ ಪಞ್ಞಞ್ಚ, ಮಗ್ಗಂ ಬೋಧಾಯ ಭಾವಯಂ;

ಪತ್ತೋಸ್ಮಿ ಪರಮಂ ಸುದ್ಧಿಂ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ, ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೨. ಹತ್ಥಿರಾಜವಣ್ಣಸುತ್ತಂ

೧೩೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೇವೋ ಚ ಏಕಮೇಕಂ ಫುಸಾಯತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಭಗವತೋ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಕಾಮೋ ಮಹನ್ತಂ ಹತ್ಥಿರಾಜವಣ್ಣಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಹಾಅರಿಟ್ಠಕೋ ಮಣಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಹೋತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ರೂಪಿಯಂ, ಏವಮಸ್ಸ ದನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಹತೀ ನಙ್ಗಲೀಸಾ [ನಙ್ಗಲಸೀಸಾ (ಪೀ. ಕ.)], ಏವಮಸ್ಸ ಸೋಣ್ಡೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಸಂಸರಂ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ, ವಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಭಾಸುಭಂ;

ಅಲಂ ತೇ ತೇನ ಪಾಪಿಮ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೩. ಸುಭಸುತ್ತಂ

೧೩೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಜ್ಜಾ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ತೀರೇ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೇವೋ ಚ ಏಕಮೇಕಂ ಫುಸಾಯತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ, ಭಗವತೋ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಕಾಮೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಅವಿದೂರೇ ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಣ್ಣನಿಭಾ ಉಪದಂಸೇತಿ, ಸುಭಾ ಚೇವ ಅಸುಭಾ ಚ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಸಂಸರಂ ದೀಘಮದ್ಧಾನಂ, ವಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಸುಭಾಸುಭಂ;

ಅಲಂ ತೇ ತೇನ ಪಾಪಿಮ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕ.

‘‘ಯೇ ಚ ಕಾಯೇನ ವಾಚಾಯ, ಮನಸಾ ಚ ಸುಸಂವುತಾ;

ನ ತೇ ಮಾರವಸಾನುಗಾ, ನ ತೇ ಮಾರಸ್ಸ ಬದ್ಧಗೂ’’ [ಬದ್ಧಭೂ (ಕ.), ಪಚ್ಚಗೂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೪. ಪಠಮಮಾರಪಾಸಸುತ್ತಂ

೧೪೦. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಮಯ್ಹಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾ ಯೋನಿಸೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಅನುತ್ತರಾ ವಿಮುತ್ತಿ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ, ಅನುತ್ತರಾ ವಿಮುತ್ತಿ ಸಚ್ಛಿಕತಾ. ತುಮ್ಹೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರಾ ಯೋನಿಸೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಅನುತ್ತರಂ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಅನುಪಾಪುಣಾಥ, ಅನುತ್ತರಂ ವಿಮುತ್ತಿಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋಥಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಬದ್ಧೋಸಿ ಮಾರಪಾಸೇನ, ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ;

ಮಾರಬನ್ಧನಬದ್ಧೋಸಿ, ನ ಮೇ ಸಮಣ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಮುತ್ತಾಹಂ [ಮುತ್ತೋಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮಾರಪಾಸೇನ, ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ;

ಮಾರಬನ್ಧನಮುತ್ತೋಮ್ಹಿ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೫. ದುತಿಯಮಾರಪಾಸಸುತ್ತಂ

೧೪೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಮುತ್ತಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಬ್ಬಪಾಸೇಹಿ ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ. ತುಮ್ಹೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮುತ್ತಾ ಸಬ್ಬಪಾಸೇಹಿ ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ. ಚರಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಾರಿಕಂ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ ಲೋಕಾನುಕಮ್ಪಾಯ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಮಾ ಏಕೇನ ದ್ವೇ ಅಗಮಿತ್ಥ. ದೇಸೇಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಂ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇಥ. ಸನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಅಪ್ಪರಜಕ್ಖಜಾತಿಕಾ, ಅಸ್ಸವನತಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಞ್ಞಾತಾರೋ. ಅಹಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯೇನ ಉರುವೇಲಾ ಸೇನಾನಿಗಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಯಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಬದ್ಧೋಸಿ ಸಬ್ಬಪಾಸೇಹಿ, ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ;

ಮಹಾಬನ್ಧನಬದ್ಧೋಸಿ, ನ ಮೇ ಸಮಣ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಮುತ್ತಾಹಂ ಸಬ್ಬಪಾಸೇಹಿ, ಯೇ ದಿಬ್ಬಾ ಯೇ ಚ ಮಾನುಸಾ;

ಮಹಾಬನ್ಧನಮುತ್ತೋಮ್ಹಿ, ನಿಹತೋ ತ್ವಮಸಿ ಅನ್ತಕಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೬. ಸಪ್ಪಸುತ್ತಂ

೧೪೨. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ರತ್ತನ್ಧಕಾರತಿಮಿಸಾಯಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೇವೋ ಚ ಏಕಮೇಕಂ ಫುಸಾಯತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಭಗವತೋ ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಕಾಮೋ ಮಹನ್ತಂ ಸಪ್ಪರಾಜವಣ್ಣಂ ಅಭಿನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಹತೀ ಏಕರುಕ್ಖಿಕಾ ನಾವಾ, ಏವಮಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಹೋತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಹನ್ತಂ ಸೋಣ್ಡಿಕಾಕಿಳಞ್ಜಂ, ಏವಮಸ್ಸ ಫಣೋ ಹೋತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಮಹತೀ ಕೋಸಲಿಕಾ ಕಂಸಪಾತಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಅಕ್ಖೀನಿ ಭವನ್ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ದೇವೇ ಗಳಗಳಾಯನ್ತೇ ವಿಜ್ಜುಲ್ಲತಾ ನಿಚ್ಛರನ್ತಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಮುಖತೋ ಜಿವ್ಹಾ ನಿಚ್ಛರತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಕಮ್ಮಾರಗಗ್ಗರಿಯಾ ಧಮಮಾನಾಯ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ, ಏವಮಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾನಂ ಸದ್ದೋ ಹೋತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ‘‘ಮಾರೋ ಅಯಂ ಪಾಪಿಮಾ’’ ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಾರಂ ಪಾಪಿಮನ್ತಂ ಗಾಥಾಹಿ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಯೋ ಸುಞ್ಞಗೇಹಾನಿ ಸೇವತಿ,

ಸೇಯ್ಯೋ ಸೋ ಮುನಿ ಅತ್ತಸಞ್ಞತೋ;

ವೋಸ್ಸಜ್ಜ ಚರೇಯ್ಯ ತತ್ಥ ಸೋ,

ಪತಿರೂಪಞ್ಹಿ ತಥಾವಿಧಸ್ಸ ತಂ.

‘‘ಚರಕಾ ಬಹೂ ಭೇರವಾ ಬಹೂ,

ಅಥೋ ಡಂಸಸರೀಸಪಾ [ಡಂಸ ಸಿರಿಂಸಪಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬಹೂ;

ಲೋಮಮ್ಪಿ ನ ತತ್ಥ ಇಞ್ಜಯೇ,

ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ಮಹಾಮುನಿ.

‘‘ನಭಂ ಫಲೇಯ್ಯ ಪಥವೀ ಚಲೇಯ್ಯ,

ಸಬ್ಬೇಪಿ ಪಾಣಾ ಉದ ಸನ್ತಸೇಯ್ಯುಂ;

ಸಲ್ಲಮ್ಪಿ ಚೇ ಉರಸಿ ಪಕಪ್ಪಯೇಯ್ಯುಂ,

ಉಪಧೀಸು ತಾಣಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ ಬುದ್ಧಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೭. ಸುಪತಿಸುತ್ತಂ

೧೪೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಬಹುದೇವರತ್ತಿಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಾದೇ ಪಕ್ಖಾಲೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ಕಿಂ ಸೋಪ್ಪಸಿ ಕಿಂ ನು ಸೋಪ್ಪಸಿ,

ಕಿಮಿದಂ ಸೋಪ್ಪಸಿ ದುಬ್ಭಗೋ [ದುಬ್ಭತೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ದುಬ್ಭಯೋ (ಪೀ.)] ವಿಯ;

ಸುಞ್ಞಮಗಾರನ್ತಿ ಸೋಪ್ಪಸಿ,

ಕಿಮಿದಂ ಸೋಪ್ಪಸಿ ಸೂರಿಯೇ ಉಗ್ಗತೇ’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಜಾಲಿನೀ ವಿಸತ್ತಿಕಾ,

ತಣ್ಹಾ ನತ್ಥಿ ಕುಹಿಞ್ಚಿ ನೇತವೇ;

ಸಬ್ಬೂಪಧಿಪರಿಕ್ಖಯಾ ಬುದ್ಧೋ,

ಸೋಪ್ಪತಿ ಕಿಂ ತವೇತ್ಥ ಮಾರಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೮. ನನ್ದತಿಸುತ್ತಂ

೧೪೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ಅಭಾಸಿ –

‘‘ನನ್ದತಿ ಪುತ್ತೇಹಿ ಪುತ್ತಿಮಾ, ಗೋಮಾ ಗೋಭಿ ತಥೇವ ನನ್ದತಿ;

ಉಪಧೀಹಿ ನರಸ್ಸ ನನ್ದನಾ, ನ ಹಿ ಸೋ ನನ್ದತಿ ಯೋ ನಿರೂಪಧೀ’’ತಿ.

‘‘ಸೋಚತಿ ಪುತ್ತೇಹಿ ಪುತ್ತಿಮಾ, ಗೋಮಾ ಗೋಭಿ ತಥೇವ ಸೋಚತಿ;

ಉಪಧೀಹಿ ನರಸ್ಸ ಸೋಚನಾ, ನ ಹಿ ಸೋ ಸೋಚತಿ ಯೋ ನಿರೂಪಧೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೯. ಪಠಮಆಯುಸುತ್ತಂ

೧೪೫. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಪ್ಪಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆಯು. ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ದೀಘಮಾಯು ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ನ ನಂ ಹೀಳೇ ಸುಪೋರಿಸೋ;

ಚರೇಯ್ಯ ಖೀರಮತ್ತೋವ, ನತ್ಥಿ ಮಚ್ಚುಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ.

‘‘ಅಪ್ಪಮಾಯು ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಹೀಳೇಯ್ಯ ನಂ ಸುಪೋರಿಸೋ;

ಚರೇಯ್ಯಾದಿತ್ತಸೀಸೋವ, ನತ್ಥಿ ಮಚ್ಚುಸ್ಸ ನಾಗಮೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ…ಪೇ… ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

೧೦. ದುತಿಯಆಯುಸುತ್ತಂ

೧೪೬. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ವೇಳುವನೇ ಕಲನ್ದಕನಿವಾಪೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಪ್ಪಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆಯು. ಗಮನೀಯೋ ಸಮ್ಪರಾಯೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ. ನತ್ಥಿ ಜಾತಸ್ಸ ಅಮರಣಂ. ಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚಿರಂ ಜೀವತಿ, ಸೋ ವಸ್ಸಸತಂ ಅಪ್ಪಂ ವಾ ಭಿಯ್ಯೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಗಾಥಾಯ ಅಜ್ಝಭಾಸಿ –

‘‘ನಾಚ್ಚಯನ್ತಿ ಅಹೋರತ್ತಾ, ಜೀವಿತಂ ನೂಪರುಜ್ಝತಿ;

ಆಯು ಅನುಪರಿಯಾಯತಿ, ಮಚ್ಚಾನಂ ನೇಮೀವ ರಥಕುಬ್ಬರ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಚಯನ್ತಿ ಅಹೋರತ್ತಾ, ಜೀವಿತಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ;

ಆಯು ಖೀಯತಿ ಮಚ್ಚಾನಂ, ಕುನ್ನದೀನಂವ ಓದಕ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ ‘‘ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಭಗವಾ, ಜಾನಾತಿ ಮಂ ಸುಗತೋ’’ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನೋ ತತ್ಥೇವನ್ತರಧಾಯೀತಿ.

ಪಠಮೋ ವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ತಪೋಕಮ್ಮಞ್ಚ ನಾಗೋ ಚ, ಸುಭಂ ಪಾಸೇನ ತೇ ದುವೇ;

ಸಪ್ಪೋ ಸುಪತಿ ನನ್ದನಂ, ಆಯುನಾ ಅಪರೇ ದುವೇತಿ.